اقتصاد و انرژی

اقتصاد و انرژی

فایلهای درس انرژی و اقتصاد 

http://s4.picofile.com/file/7766618595/economic.rar.html

فایل ها به زبان انگلیسی میباشند!

منبع : وبلاگ مهندسی انرژی/تکنولوژی انرژی

آخرین وسوسه‌ اینشتین

آیا آخرین وسوسه‌ اینشتین امکان‌پذیر است؟
آشوتوش جوگلکار (Ashutosh Jokalekar) / برگردان: احسان سنایی



«وحدت»، آرزوی دیرینه‌ فیزیکدانان بوده و هست. از وقتی فیزیکدانان قرن نوزده، از قبیل ماکسول و کلازیوس درصدد اتحاد پدیده‌های پراکنده دنیای فیزیک برآمدند، جستجو برای یک ابرنظریه‌ متحد و یکپارچه هم – که جملگی قوانین و نیروهای معلوم طبیعت را به هم بیامیزد – همیشه تلویحاً و تصریحاً آرزوهای فیزیکدانان بوده و هست. جستجو در پی یکپارچگی، جستجویی در پی هماهنگی‌ست؛ آرزوی تماشای جهان از دریچه‌ تنها یک معادله یا قانون قشنگی که به توصیف همه‌چیز بپردازد.

اکثر تلاش‌هایى هم که در راستای تحقق چنین وحدتی صورت گرفته، با موفقیت چشمگیرى مواجه شده‌اند. پیشروان ترمودینامیک، ابتدا مکانیک و گرما را به هم آمیختند و به تعاقب‌شان فارادى و ماکسول از پیوستار واحد الکتریسیته، مغناطیس و اپتیک پرده برگرفتند. حتى معادله‌ مشهور اینشتین را هم، که به تأکید بر هم‌ارزى ماده و انرژى پرداخته، مى‌توان گونه‌ای وحدت شمرد.

وحدت‌اندیشی، از ایجاد موجودیت دوگانه‌ى «موج-ذره» گرفته تا تعریف چارچوب مشترکى براى درک توأمان نسبیت خاص و مکانیک کوانتوم، پارادایم غالب فیزیک قرن بیستم بود. پیشروان فیزیک ذرات بنیادى، از قبیل فاینمن، واینبرگ و هوفت، ما را تا حدودى به هدف مآل‌اندیشانه‌ صورت‌بندی یک «نظریه نهایى»، نزدیک و نزدیک‌تر کردند. اما خب «تا حدودى» چنین کردند؛ چراکه به قول معروف، نیروى گرانش افسار خودش را شل نکرد و اتحاد آن با نظریه کوانتوم، احتمالاً به بزرگترین معماى حل‌ناشده‌ فیزیک نیم‌قرن گذشته بدل گردید. اکثر نوابغ دنیا، از اینشتین گرفته تا ادوارد ویتن (Edward Witten) درصدد حل این معما برآمدند، اما چندان موفقیتی نصیب‌شان نشد. نظریه‌ ریسمان مدعى‌ شده که مى‌تواند این شاخ را بشکند؛ اما در ارائه فرضیات آزمون‌پذیر و متقن، آنقدرها هم برجسته‌تر از باقى فرضیات مشابه‌اش عمل نکرده است.

از نقطه‌نظر تجربى، یکى از برجسته‌ترین ملزومات تأیید یک نظریه گرانش کوانتومى، کشف «گراویتون»‌هاست؛ یعنى همان ذراتى که تصور مى‌رود همچون الکترون که حامل نیروى الکترومغناطیس است، حامل نیروى جاذبه باشند. معضل اساسی‌ای که در برابر کشف گراویتون‌ها عَلَم شده، ضعف فوق‌العاده‌ نیروى جاذبه در مقایسه با سایر نیروهای بنیادین طبیعت است. به همین‌واسطه هم پژوهش‌گران دست به طراحى ادوات چنان حساس و دقیقی زده‌اند که على‌القاعده باید از پس تشخیص حتی یک گاویتون منفرد هم برآیند. از جمله فتوحات چشمگیر این مسیر هم ابزارى‌ست تحت عنوان LIGO؛ مخفف «رصدخانه‌ تداخل‌سنجی لیزرى امواج گرانشى»، که به کمک ادوات تداخل‌سنج فوق‌العاده حساس‌اش، درصدد تشخیص اعوجاجات ضعیفى برآمده که در پى گسیل امواج گرانشى، پیوستار فضا-زمان را به تلاطم وامى‌دارند.

LIGO، اعجاز فیزیک و مهندسى‌ است؛ و هدف از طراحى آن هم فقط و فقط تشخیص امواج گرانشى بوده، که از پیش‌بینى‌هاى نسخه‌ کلاسیک نظریه نسبیت عام اینشتین است. آزمایشات متعارف این سامانه، مشتمل بر بررسى تداخل اجزای مختلف یک پرتو فوق‌العاده متمرکز لیزر است که از دو حفره‌ بازتابنده – که در فواصل معینى از هم در دو تونل متعامد واقع شده‌اند – انعکاس می‌یابند؛ به‌طوریکه هر وقت یک موج گرانشى از بین این دو آینه گذشت، به قول ویکى‌پدیا:

“… فضا-زمان آن ناحیه هم دچار اعوجاج مى‌شود. بسته به منبع موج [گرانشی] و زاویه‌ قطبش آن، این پدیده به تغییراتى در فواصل هریک از دو حفره‌ بازتابنده یا هردوى‌شان [تا محل قرارگیری حسگر] خواهد انجامید. این تغییر، آهنگ نوسان نورى که درون حفره واقع شده بوده را در نسبت با آهنگ نوسان نورى که در شرف ورود به حفره بوده، کمى تغییر مى‌دهد. از این‌رو نور خروجی از حفره، متناوباً الگوى ناهماهنگ و البته فوق‌العاده ضعیفى را به نمایش می‌گذارد و بدین‌ترتیب آن دو پرتوئى که بنا بوده مثلاً در محل برخودشان به حسگر، الگوى نوسان همدیگر را خنثى کنند، متناوباً از بسامد مدنظر اندکى تخطّى مى‌کنند. همین مسأله به تولید سیگنالى خواهد انجامید که مى‌شود آن را به دقت محاسبه کرد. توجه کنید که تغییرات طول [مسیر لیزر]، و ناهماهنگى حاصله، یک اثر کشندى فوق‌العاده ضعیف است که دقت محاسباتی بالایى را مى‌طلبد؛ چراکه امواج نورى [حامل اطلاعات حاصل از بروز احتمالى این ناهماهنگى] هم به همان اندازه تحت تأثیر امواج گرانشى واقع مى‌شوند”.
دورنمایی از تونل L-مانند تأسیسات آزمایشگاه LIGO در لیوینگستون لوئیزیانا، که بزرگترین و بلندپروازانه‌ترین پروژه‌ تاریخ بنیاد ملی علوم ایالات متحده محسوب می‌شود و فاز نخست جستجوهایش، بی‌نتیجه در سال ۲۰۱۰ به پایان رسید.

لابد از جملات پایانى جستار بالا متوجه شده‌اید که چنین سیگنالى، چقدر ضعیف خواهد بود. اما وقتى بنا باشد از تشخیص خود گراویتون‌ها صحبت کنیم، چنین ضعفى از این هم بیشتر خواهد بود. اما سؤال اینجاست که مگر چقدر ضعیف؟ فریمن دایسون (Freeman Dyson)، فیزیکدان صاحب‌نام انیستیتو مطالعات پیشرفته پرینستون، در یکى از فصول کتاب اخیر جان براکمن (John Brockman) تلاش کرده تا چنین ضعفى را به شکل کمّى نشان بدهد. او در همین اثناء ثابت کرده تقلّا براى وحدت نیروی گرانش و مکانیک کوانتوم، احتمالاً براى همیشه شکست خواهد خورد.

کلیدی‌ترین تأثیری که فیزیکدانان طرح LIGO در پى تشخیص‌اش برآمده‌اند، اختلاف فاصله‌اى‌ست که در پى گذر یک موج گرانشى از بین دو آینه رخ خواهد داد و با برهم زدن الگوى تداخل پرتوها، یک سیگنال مشخص را گسیل می‌کند. محاسبات دایسون نشان مى‌دهند که چنین تغییرى مى‌تواند آنقدر ضعیف باشد که عملاً نتوان از اعوجاجات کوانتومى پهنه‌ فضا-زمان تشخیص‌اش داد. خب احتمالاً بگویید که می‌توان با سنگین‌تر کردن آینه‌ها، مانع از بروز تغییرات ناخواسته‌ ناشى از این اعوجاجات کوانتومى شد. اما دایسون به ما خواهد گفت که براى رفع این مشکل، آینه‌ها چه وزنى مى‌طلبند:

“حسگرهاى LIGO، به‌واسطه‌ وجود محدودیت ناشى از نویز و خطاى دستگاه، فقط قادر به تشخیص امواجى فوق‌العاده قوى‌تر از [امواج ضعیف] ناشی از عبور یک گراویتون منفرد هستند. اما حتى هم اگر جهان را کاملاً آرام و آرمانى فرض بگیریم، مى‌توانم به شما بگویم که آیا یک حسگر ایده‌آل LIGO هم قادر به تشخیص یک گراویتون منفرد هست یا نه. جواب، منفى‌ست. در یک جهان آرام و آرمانی، حدود محاسباتى دقت تعیین فاصله، بستگی به عدم قطعیت‌هاى کوانتومى مستولی بر مکان آینه‌ها دارد. براى کاستن از شدّت این عدم قطعیت‌ها هم لاجرم باید آینه‌ها را سنگین گرفت. با یک محاسبه‌ ساده، بر مبناى قوانین جاذبه و مکانیک کوانتومى، نتیجه کار حیرت‌انگیز از آب درخواهد آمد: براى تشخیص یک گراویتون منفرد از طریق ادوات LIGO، آینه‌ها را بایستی چنان سنگین گرفت که ناخواسته با نیروى مهارناپذیرى همدیگر را جذب می‌کنند و به یک سیاهچاله فرومى‌پاشند. به عبارت دیگر، خود طبیعت ما را از تشخیص یک گاویتون منفرد از طریق چنین ابزارى منع کرده”.

سال گذشته که دایسون را ملاقات کردم، او به من گفت که سخت کوشیده تا در محاسباتش ایرادى بیابد، اما موفق نشده است. در اینصورت این محدودیت، چیزی بیش از ناتوانى صرف‌مان از تشخیص یک گراویتون منفرد خواهد بود؛ چراکه مى‌شود آن را مبیّن این دانست که جهان تحت سلطه‌ نیروی گرانش و جهان تحت سلطه‌ ذرات زیراتمى، براى همیشه در استقلال از هم به سر می‌برند و در حضور یک سدّ بنیادین فیزیکى، از دست‌اندازى در قلمروهاى هم محروم مى‌‌مانند. یا به قول دایسون:

“اگر این فرضیه درست باشد، معنى‌اش این خواهد بود که نظریات گرانش کوانتومى، غیرقابل آزمایش‌اند و لذا به لحاظ علمى بى‌معنا. در اینصورت جهان کلاسیک و جهان کوانتوم، مى‌توانند در هم‌زیستى مسالمت‌آمیزى با هم به سر ببرند. هرگز هیچ تباینى را نمی‌توان بین این دو قلمرو نشان کرد. هر دو تصویر جهان مى‌تواند صحیح باشد؛ و جستجو در پی یک نظریه‌ واحد، احتمالاً توهّمى بیش از آب درنخواهد آمد”.

در اینصورت آیا واقعاً باید نشست و غصّه خورد؟ فکر نکنم. فقدان یک نظریه‌ گرانش کوانتومى شاید به معنى پایان تقلّا براى تحقق رؤیاى وحدت نهایی باشد، اما همین نشان مى‌دهد که جهان، متنوع‌تر از آن چیزى‌ست که فکرش را مى‌کنیم. اتحاد و تنوع، به یک اندازه در ترسیم زیبایى‌هاى کیهان ایفاى نقش مى‌کنند. نظریه داروین، نمونه‌ تمام‌عیارى از این حقیقت است؛ به‌طوریکه [این نظریه] در عین ارائه‌ مکانیسم مشترکى در پس پشت تطّور تمام موجودات زنده، ضمناٌ گواه روشنى بر تنوع خارق‌العاده‌ این موجوادت هم هست. اگر جستجوى یک نظریه‌ وحدت‌بخش فیزیکى، توهّمى بیش نباشد، بایستی مشتاقانه به استقبال این حقیقت برویم که هر نیرویى که تطوّر کیهان را رقم زده، آن را جذاب‌تر از آن چیزى کرده که فکرش را مى‌کرده‌ایم. در واقع فقدان یک نظریه‌ وحدت‌بخش فیزیکى، مظهر روشنى از این جمله‌ جان هالدین (John  Halddane) (زیست‌شناس بریتانیایی) خواهد بود که: “جهان نه‌تنها عجیب‌تر از آن چیزى‌ست که فکرش را مى‌کنیم، بلکه عجیب‌تر از آن چیزى‌ست که حتی بتوان فکرش را کرد”. شکست ما در این مسیر، به معناى موفقیت‌مان در کشف این حقیقت است که جهان، منبع بیکرانى از داشته‌هاست. باید همین را قدر دانست.


منبع: Scientific American

لوئی فردیناند سلین نابغه تکرار نشدنی ادبیات

لوئی فردیناند سلین

سلین نویسنده کاملا خاصی هست خاص به معنای خاص کلمه!

ارتباط پیدا کردن خواننده با نوشته های سلین نیاز به تطبیق با چارچوب فکری خاص وشگفت انگیز سلین دارد و شاید دلیل عدم توجه همگانی به سلین در کنار عقاید،تفکرات و نوشتارهای تند سلین درباب مسائل اجتماعی وبه صورت خاص نقد مسئله یهود عدم درک کامل از ذهنیت عمیق این نویسنده نابغه باشد.

شاید این گفته بوکوفسکی نویسنده فقید و کاملا خاص امریکایی درباب رمان سفر به انتهای شب سلین کاملا گویای این خاص بودن باشد : کتاب سفر به انتهای شب بهترین کتابی است که در دوهزار سال اخیر نوشته شده است !(چارلز بوکوفسکی - عامه پسند)

مقاله اقای قلی خیاط حاوی نکات ریز ودرشت جالبی در باب لوئی فردیناند سلین این نابغه ادبیات فرانسوی است که پیشنهاد میکنم تا انتها مطالعه فرمایید:

آخرین موسیقی‌دان رمان

«چیزهای دیگر برایم اهمیت ندارند.. زبان، زبان، فقط زبان… دنبال ایددددددددده می‌گردید!؟ پیااااااااااام!؟ تشریف ببرید دائره‌ا‌لمعارف بخوانید… این‌جا کارگاه زبان است، من کارگرم»

یکی بود یکی نبود.

سر کوچه‌ی صاحب جم تبریز، روی سکوی بانکی با کرکره‌های بسته، یک روز دمدمه‌های غروب، مرد پیری ‌‌نشسته بود با ریشِ سفیدِ بلندِ تولستوی‌وار، و نگاه سبز.

گاه‌گاهی، چانه بالا گرفته و رو به پسرک نیم‌وجبی کنارش که تصویر دوچرخه‌ای را با حسرت بر پوست کف دست می‌کشید، می‌گفت:

«حضور محترم، در عاقبت کار دنیا و آدم‌ها اعتباری نیست. هانیبال شکست‌ناپذیر را پشه‌ای از پا درآورد و، سرنوشت ایران باستان را شیهه‌ی اسبی رقم زد. زندگی قصه‌ای‌ست پوچ و پر از خشم و هیاهو، که ابله‌ای آن را تعریف می‌کند.»

اجازه بدهید قصه‌ی مرد دیگری را برایتان تعریف کنم که سرنوشت دنیا و آدم‌ها را با خشم و هیاهو…

صبح یک روز بهاری‌ست، در سال ۱۹۳۲. مرد ناشناسی وارد معبد ادبیات فرانسه می‌شود، منظورم ساختمان بزرگ و باعظمت انتشارات گالیمار در پاریس، ته کوچه‌ی سبستان ـ بوتن، پلاک ۵. جوانی‌ست خوش‌اندام و شیک‌پوش، با چشمان آبی روشن، تقریباً سبز، و کراوات سیاه. چند روز پیش‌تر، پدرش را به خاک سپرده است. مثل دیگر نویسنده‌گان تازه‌کار، توقع و تقاضای ملاقات با شخص آقای گالیمار را ندارد تا جوابِ حاضر و سربالایِ همیشگیِ «تشریف ندارند، جلسه دارند» را بشنود. ساکت و مؤدب، پاکت زردرنگی را به دفتر پذیرش تحویل می‌دهد، رسید شماره‌ی ثبت ۶۱۲۷ را تحویل می‌گیرد، و باز، ساکت و مؤدب و سر به زیر، راه خود را پس رفته و از در خارج می‌شود.

پاکت زردرنگ حاوی رمان قطوری‌ست به اسم «سفر به انتهای شب»، و نامه‌ی سنجاق شده‌ای به این مضمون: «حضور محترم، برنده‌ی جایزه‌ی گونکور سال برای ناشر خوش‌اقبال، و آبشخور ادبیات برای یک قرن آینده را خدمت‌تان معرفی می‌کنم. این درواقع یک رمان ساده نیست، سمفونی شوریده‌ی زبان احساس است. امضاء: لوئی ـ فردینان سلین»

دست‌خط نامه کج و معوج است، ناشیانه، عصبی. اسم «لوئی ـ فردینان سلین» تا به حال به گوش کسی نخورده است. واکنش‌های اولیه در مقابل این ادعای درشت، این دست‌خط کودکانه و این اسم… زنانه (سلین، در عین حال هم سومین اسم کوچک مادر نویسنده است و هم اولین نام کوچک مادربزرگ وی)، بیش‌تر به پوزخند و استهزا شبیه‌اند تا چیزی دیگر.

کماکان، نسخه بازخوانی می‌شود و به مرور این بازخوانی، از پوزخند چهره‌ها کم شده و به تعجب و حیرت آن‌ها اضافه می‌شود. گویا در این رمان آوای نو و ناشناخته‌ای به گوش می‌رسد، لحنی تازه، صدایی جدید، جذاب و خطرناک شبیه تیک تاک یک ساعت… آندره ژید، مسئول و سرپرست محتاط کلکسیون معروف ان. ار. اف. (nrf) گالیمار، سردار و پیش‌گوی ادبیات آن سال‌ها، اشتباهِ فاحشِ تاریخیِ خود را که بیست سال پیش‌تر در مورد پروست مرتکب شده بود، دوباره مرتکب شده و دومین غول ادبیات فرانسه را جواب رد می‌دهد. سلین «بمب کوچولوی» خود را می‌زند زیر بغل و می‌برد پیش یک ناشر دیگر. شش ماه بعد، جایزه‌ی گونکور سال را با یک رای خواهد باخت اما، صدای انفجار بمب موسیقی‌اش در چهار گوشه‌ی دنیا، و در طول قرن طنین خواهد انداخت.

تمام سرنوشت و سرگذشت ادبی سلین را می‌شود در متن کوتاه این نامه، و تمام سبک و اسلوب کار وی را در دو کلمه‌ی آن خلاصه کرد: احساس و موسیقی.منظور از احساس، این شور عاطفی نادری‌ست که هر از گاهی حضور و یا خاطره‌ی کسی یا چیزی در درون ما بر پا می‌کند؛ منظور از موسیقی، کامل‌ترین و بدوی‌ترین زبان بیان این احساس است. درواقع، موسیقی تنها زبانی‌ست که ما «کشف» کرده‌ایم. بقیه‌ی زبان‌ها، چه زنده چه مرده، همگی جزو «اختراعات» بشری به حساب می‌آیند. همگی تاریخ تولد دارند، طول عمر معین. عمر قدیمی‌ترین زبان شناخته شده‌ی دنیا می‌رسد فقط به ۵۰۰۰ سال، چیزی نیست. در حالی که اولین موسیقی خلقت، تصورش را بکنید… میلیون‌ها سال پیش از ما، آوای اولین ریزش باران بر شاخ و برگ یک درخت بلوط، وزش اولین باد در یک نی‌زار و یا، اولین انسانی که ندانسته کف دست‌های خود را به هم کوبید و برای اولین بار صدای آن را شنید.

دومین تفاوت عمده‌ی موسیقی با هر زبان گفتاری و نوشتاری دیگر، در شیوه‌ی دریافت آن است: برای فهم و درک یک قطعه موسیقی، ما نه به آموزش دستورزبان ساختاری آن محتاج‌ایم و نه به فعالیت‌های دماغی خودمان. چرا که موسیقی نه از راه مغز منتقل می‌شود و نه نیازمند «ترجمه» به یک زبان فراآموخته‌ی قراردادی‌ست. زبان مادری شما چه چینی باشد که شامل چند هزار علامت (ایدئوگرام) و فاقد هر گونه حرف باصداست، چه فارسی که یکی از باصداترین زبان‌هاست، یک تکه موسیقی را به همان شکل و به همان حال درخواهید یافت. توفیر اندکی اگر در این میان ایجاد شود، انحصارا به خاطر عادت گوش خواهد بود… سرتان را درد نیاورم، موسیقی یکی از نادرترین زبان‌های جهانی‌ست، و جاودانی.

نوشتنِ احساسِ درونی مثل نواختنِ موسیقی، به عبارتی، انتقالِ موسیقی‌وارِ احساس در قالب کلام، اگر در فرهنگ شعر و ادب فارسی سنتی دیرینه دارد، در پراگماتیسم اندیشه‌ی اروپایی جزو استثنائات به شمار می‌رود. پای چوبین ِاستدلالیِ غرب چندان مناسبِ رقصِ عاطفه و شوریده‌گی حال نیست. تعداد شاعران و نویسنده‌گانی که در این سوی دنیا تلاشیده‌اند تا بین احساس و بیان، قلمی بسازند از جنس موسیقی، بسیار کم است، تعداد کسانی که در این امر موفق شده‌اند باز کم‌تر؛ به راحتی می‌شود اسامی‌شان را روی انگشت‌های دست شمرد: شکسپیر، دانته، تا اندازه‌ای رابله، فلوبر…و سلین.

ویژه‌گی سلین، دست کم در این باب و بین این پیش‌کسوتان، برمی‌گردد به این‌که او آشناترین و مأنوس‌ترین موسیقی را برای ما می‌نوازد. حرف مرا قبول ندارید؟ بسیار خب، پس لطفا یکی از کتاب‌های او را باز کنید، صفحه‌ای را همین‌طور برحسب اتفاق، تفأل‌وار… و شروع کنید به خواندن.

بعد از خوانش چند سطر، به نظرتان خواهد رسید که کسی متن را در گوش‌تان می‌خواند. «اوه نه نه نه! نه فقط در بیخ گوش، نه… دقیقاً در داخل سر، در خصوصی‌ترین گوشه‌ی احساسات. من یک خط مستقیم با سیستم عصبی خواننده ایجاد می‌کنم… من آخرین موسیقی‌دان رمان هستم.»

این ادعای سلین نه چندان دروغ است و نه چندان غلوآمیز. هنوز هم که هنوز، بسیاری از منتقدین ادبی او را آخرین موسیقی‌دان رمان می‌دانند. زبان این موسیقی اما، هر چند مأنوس و آشنا به گوش ما و علی‌رغم تمام ظواهر امر، نه عامیانه است و نه آرگوتیک. البته، از این هر دو مایه می‌گیرد و خیال یک بیان شفاهی را القا می کند ولی، زبانی‌ست نو و نادیده، ساخته و پرداخته، کاملاً منحصر به فرد. «کار هر کسی نیست، درد و رنج فراوان می‌خواهد، خون و عرق زیاد… ربطی به وراجی عام ندارد…»

 قلی خیاط: هنوز هم که هنوز، بسیاری از منتقدین ادبی سلین را آخرین موسیقی‌دان رمان می‌دانند. زبان این موسیقی اما، هر چند مأنوس و آشنا به گوش ما و علی‌رغم تمام ظواهر امر، نه عامیانه است و نه آرگوتیک. البته، از این هر دو مایه می‌گیرد و خیال یک بیان شفاهی را القاء می کند ولی، زبانی‌ست نو و نادیده، ساخته و پرداخته، کاملاً منحصر به فرد.

نه، ربطی با زبان محاوره‌ای روزانه‌ی ما ندارد. از «مرگ قسطی» هشت نسخه‌ی ویرایشی متفاوت موجود است و از «ریگودُن»، آخرین رمان وی، سیزده بازنویسی‌مختلف. حسابش را بکنید:

انبوهی از هزاران ورق کاغذ نگاشته که سلین عادت داشت برگ به برگ، همچو رخت تازه شسته، روی بندهای بالای سر خود در اتاق کارش آویزان کند. این دست‌نوشته‌ها را باید به چشم دید تا باور داشت. پر هستند از رد پای تقلا و تلاش، آغشته به بوی کهنه‌ی عرق پیشانی، منظورم قلم‌زدگی، خط‌خوردگی، سیاهی، تردید و دودلی‌های بی‌پایان… فعلی، قیدی، و یا صفتی جا به جا قلم خورده است، جای خود را به یک واژه‌‌ی مترادفی داده است، این دومی باز به نوبه‌ی خود خط خورده است، جای خود را به سومی داده است، این سومی… گاهی بعد از چندین آزمایش نافرجام، و به این خاطر که واژه‌های موجود در زبان رضایتش را جلب نمی‌‌کردند، نویسنده در جا کلمه‌ی جدیدی ساخته است. گاهی ویرگول ناچیزی را ‌می‌بینید که ده‌ بار در جمله تغییر مکان می‌یابد. «سگ صفت‌ام من، سگ صفت با خود و جمله‌ام. تا آن موسیقیِ داخل سرم را نخواند رهایش نمی‌کنم… فکر می‌کنید نگه‌داری ریتم و موسیقی در طول ششصد هفتصد صفحه کار آسانی‌ست؟ خب، بفرمایید آستین بالا بزنید!»

خیلی‌ها آستین بالا زده و خواستند مشغول کار شوند. نشد. چیزی حاصل نشد مگر چند کپی رنگ و رو باخته، تقلید و تقلب مضحک و مغموم، و یا نوشته‌های پر از فحش و پرخاش بی‌جا و بی جهت… این مقلدان متقلب ندانستند، هنوز هم نمی‌دانند، که ناسزاگویی در شعر و ادبیات ردیفیدن یک مشت عبارات زشت و رکیک نیست، انفجار غم‌های درونی و فریاد هراس‌هاست. قلب پاک و نیت نیک می‌باید تا صمیمانه دشنام گفت…

بگذریم، برگردیم سر صحبت خودمان.

ما همه زبان عامیانه را می‌شناسیم، هر روز با آن در ارتباط‌ایم، زیر و زبر آن را کمابیش می‌دانیم. چیزی را که شاید به درستی نمی‌دانیم، این‌که گفتن یک زبان نه برابر با نوشتن آن است نه مصادف با آن. درواقع، صحبت کردن یک زبان مستلزم انسجام و سامان یافتگی یک اندیشه می‌باشد و نوشتن آن، خود، سامان‌گر اندیشه. نظریه‌های نوین علم زبان‌شناسی (سمیولوژی)، حتی از دو فعالیت مجزای ذهن اسم می‌برند، از دو زنجیره و پدیده‌ی «تولیدی» متفاوت هوش تجربی.سلین بارها گفت و بازگفت که هدفش انتقال سهل و ساده‌ی زبان محاوره نیست، که از آن فقط به عنوان خمیرمایه کمک می‌گیرد، به عنوان چاشنی، به قول خودش به عنوان «سُس برای آشپزی شخصی‌ام». عبارات و اصطلاحات مرسوم در گفتارهای محاوره‌ای، از قبیلِ «بی‌خیال فرش، بیا تو با کفش» را هیچ وقت در نوشته‌های او نخواهیم یافت.

آرگو اما موضوع دیگری‌ست. مترادف این زبان را ما در فارسی نداریم و شباهت اسلنگ «slang» انگلیسی نیز با آن بسیار محدود است. در اصل، آرگو زبان «گو»‌های قرون ۱۵ ـ ۱۷ فرانسوی بود. گو «gueux» یعنی گدا و ژنده‌پوش، یا دست کم اسم و لقبی که طبقه‌ی قلیل اشرافیون به مشتی آدم فقیر و پابرهنه می‌داد. این جمعیت بی‌خانمان، در به در و گرسنه، کارتن‌نشین‌های چهار قرن پیش، در معرض تهدید ممتد مرگ و شکنجه و بی‌عدالتی حاکمان، روزی به عنوان تنها حربه‌ی دفاع از خود، دست به ابداع زبانی زد که برای «غیر» غیرقابل فهم بود. بعدها دزدها، خراب‌کارها، نان‌فروش‌ها و سربازها نیز آرگوی خود را ساختند. امروزه هر شغل و صنفی، «آرگو»ی ویژه‌ی خود را دارد.البته، هیچ‌کدام از این ‌پاره ـ زبان‌ها زندگی مستقل ندارند. همگی وابسته‌اند به ساختار و دستورزبان فرانسه‌ی استاندارد، با روابط فی‌مابین و همزیستی اجتناب‌ناپذیر بین‌شان. سلین یکی دو بار اعلام ‌کرد که: «آرگو مرده است». گول این ادعاهای او را نباید خورد. بیش‌تر از سر ناز و کرشمه‌ی نویسنده‌گی‌اش بود، و به این منظور که «من، مخلص‌تان سلین، آمده‌ام تا به این زبانِ مرده جانِ دوباره بدهم.»

زنده‌ترین عنصر زبان فرانسه همانا آرگوی اوست، در تغییر و تحول دائم. تقریبا یومیه.

به هر حال، تا اوایل قرن بیست، چون‌که آرگو زبان مردم کوچه بازار بود، در کوچه‌ها زیست. یعنی بی‌خانمان، بی نام و نشان، هم‌چنان در معرض تهدید ممتد… در آثار هیچ‌کدام از نویسنده‌گان پیش از سلین، از ویکتور هوگو، نماینده‌ی سرشناس ادبیات انقلاب کبیر فرانسه گرفته تا ولتر، اوژن سو، و حتی امیل زولا، مردمی‌ترین نویسنده‌ی قرن ۱۹، یا خبری از آرگو نیست و یا اگر هست تک و توک اشاره‌هایی‌ست به طنز و تحقیر، همیشه بین دو گیومه.

حضور این زبان به عنوان یکی از اسلوب بنیادی ادبیات، اگر امروز برای ما امری عادی و پیش پا افتاده به نظر می‌آید، هفتاد سال پیش یک جنجال و «آبروریزی» محسوب می‌شد. آن جوان ناشناس، مؤدب و سر به زیر بهار ۱۹۳۲ را به یاد دارید؟ در زمستان همان سال معروف شده است به نویسنده‌ی آنارشیست، دشمن ادبیات و نابغه‌ی رسواگر. و این تازه شروع ماجراست، چرا که «سفر به انتهای شب» فقط پیش‌نمایشی از سبک ویرانگر سلین را داشت. چهار سال بعدتر، با«مرگ قسطی»، نویسنده اسم و القاب دیگری نیز نصیب خود کرده و نوبه به نوبه خواهد شد: خراب‌کار، بمب‌گذار، دینامیت‌گذار، تروریست ادبیات؛ و بعدها در سال‌های ۱۹۴۴، خائن، پورنوگراف، وطن‌فروش…

سلین معتقد بود که تمام این دشمنی‌ها و کینه‌توزی‌ها با وی از همان روزی آغاز شدند که او به این زبان گدای ژنده‌پوش، نام و مقام بخشیده و آن را برای اولین بار به بارگاه معظم ادبیات راه ‌داد.

واقعیت امر این‌که در آن سال‌های ادبی ۱۹۳۰، نه کسی چشم به راه یک سبک نوین ادبی بود و نه ظاهراً نیاز به چنین نوآوری احساس می‌شد. با ترکیبی از روانکاوی جدید فروید و تئوری‌های زمانی برگسون، پروست به رمان‌نویسی ظرافت و زیبایی ویژه‌ای را داده بود که به رأی عموم می‌رفت تا سال‌های سال عروس بی‌همتای جشن‌های ادبی بماند. در این ضیافت‌های باشکوه و آریستوکراتیک ادبیات، سر و کله‌ی سلین همچو مهمان ناخوانده‌ی مزاحمی پیدا شده و سبک نوآور و جنجال‌انگیزش مثل تار مویی می‌افتاد داخل کاسه‌ی سوپ. کلی سر و صدای اعتراض بر می‌انگیخت اما، موفق می‌شد. چرا؟

چون‌که این قلم هیچ عیب و ایرادی نداشت، مو لای درزش نمی‌رفت.

چون‌که برای اولین بار، کسی به «زیبایی» معیار تازه‌ای می‌بخشید.

چون‌که برای اولین بار، کسی از «پائین» می‌نوشت، از ریشه‌ها، از دردهای ملموس، از ترس و هراس و عشق و آشوب‌های من و شما.

و به زبان «طبیعی» من و شما.

بازسازی این زبان را خود وی یک «اختراع کوچولو» می‌نامید، یک تکنیک ناچیز. آن را تشبیه می‌کرد به یک شاخه چوبی که می‌شکست و فرو می‌برد در آب تا راست بنماید؛ و یا به یک… مترو. اما، راستی چرا مترو!؟

توضیحی که خود سلین می‌دهد هم بسیار ساده است و هم، خواهیم دید، تمام سبک نگارشی پیشین ادبیات فرانسوی را یکجا جارو می‌زند:

فرض بفرمایید که در یک شهر بزرگ، مثلاً پاریس، می‌خواهید خود را از نقطه‌ای به نقطه‌‌ی دیگر برسانید. دو راه حل وجود دارد.

راه حل اول: اتوبوس، تاکسی، و یا پای پیاده. با اتوبوس و تاکسی دود ترافیک و راه‌بندان‌های سنگین خواهید داشت؛ با پای پیاده، ازدحام مردم، تنه‌خوردن‌ها و تنه‌ز‌دن‌ها، نور و نمای اغواگر ویترین مغازه‌ها، سلام و علیک‌های خواسته و ناخواسته با این دوست و آن آشنا… خلاصه، کلی اتلاف وقت و پرتی حواس. وقتی می‌رسید به مقصد، یا دیگر دیر شده است یا خسته افتاده‌اید از پا.

راه حل دوم: کافی‌ست چند پله تشریف ببرید زیرزمین و… «سبک من؟ اوه یک مترو، یک متروی تمام عیار، سریع‌السیر. در جا می‌رسانم‌تان به مقصد…»

زبان استعاره‌ای این متن آیا نیاز به توضیح دارد؟

نه، گمان نمی‌برم. همه چیز واضح و روشن است. منظور بی‌نظر (!) سلین از دود و ترافیک و راه‌بندان‌‌های سنگین اتوبوس‌ها و تاکسی‌ها‌، همانا جمع نویسنده‌گان قرن ۱۹ ـ ۲۰ فرانسوی‌ست، تقریباً تمام‌شان، به جز یکی دو استثناء چون امیل زولا که دوستش می‌داشت و احترامش را به جا می‌آورد. و اشاره‌ی وی به آن نویسنده‌ی پیاده‌روی که پای لنگان دارد و هدف بی‌هدف، ساعت و سال‌های عمر ما را با بگوبفرماها و تشریفات الکی و خوش و بش‌های بی‌هوده با این و آن هدر می‌دهد، فقط یک نفر؛ یا عمدتا یک نفر: مارسل پروست. و… این‌جاست نکته‌ی باریک، باریک‌تر از مو، ریشه و علت تمام درد و غصه و حسرت و حسادت‌های سلین.

در واقع پاشنه‌ی آشیل او، در یک کلام.

رشک و حسادتی که سلین به پروست می‌ورزید، آن‌چنان بزرگ و گسترده بود که به وصف نمی‌آید. جای تعجب این‌جاست که تمام پژوهش‌گران ادبی این را می‌دانند و اما برملا نمی‌کنند. گویا «صحیح» نیست، مناسب نیست که ما بدانیم و آشکارا بگوییم که دومینِ غولِ ادبیاتِ قرن ۲۰ فرانسه، بیمارِ حسودِ اولی بود.

و بود. واقعیت دارد. ولی آخر چرا!؟ به چند دلیل، در عین حال ساده و پیچیده. یکی این‌که پروست جایزه‌ی گونکور را برد و سلین نه؛ و این، تا آخر عمر از گلوی وی پایین نرفت. دیگر این‌که سلین خود را تک می‌خواست، بی‌همتا، بدون حریف: «تنها نویسنده‌ی قرن، مخلص‌تان سلین است.»

این‌که جویس و کافکا، پیش از او آمده و به ادبیات زبان و سبک و مقصد نوینی را ارائه داده‌اند، در نگاه وی نهایتاً قابل گذشت و چشم‌پوشی‌ست. چرا که «اولی به انگلیسی می‌نوشت و دومی به زبان بوش‌ها» (آلمانی). اما «این خاله پروست…»

در دادگاه یک‌جانبه و خودخواهانه‌ی نویسنده‌ی ما، برای جرم بزرگ پروست همین بس که او فرانسوی است، به فرانسه می‌نویسد. و، سلین این را می‌دانست و اواخر عمر با زبان بی‌زبانی خود اعتراف می‌کرد، خوب می‌نویسد. در واقع، علت حضور سلین در عرصه‌ی ادبیات، چرای سبک و اسلوب ساختاری متفاوت و منحصر به فرد وی را پیش پروست باید جست.

سلین نتیجه و «حاصل» پروست است، اما وارونه اگر پروست نمی‌بود، شاید سلین وجود نمی‌داشت.

موضوع از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. اجازه بدهید کمی حاشیه بروم.

    قلی خیاط:سلین به جز این‌که همزاد، و در عین حال قرینه و‌ تصویر آیینه‌ایی پروست باشد چاره‌ی دیگری نداشت. اگر پروستِ بیمار، ابتذال و احتضار یک جامعه‌ی بیمار را می‌نوشت، سلینِ پزشک نسخه‌ی مرگ این جامعه را امضاء می‌کرد.

چندین سال پیش، یکی از شاعران باسواد و ظریف‌فکر ما، کیومرث منشی‌زاده، به خود دل و جرأت داده و ‌مطلبی را در این مضمون عنوان کرد: «حافظ اگر قبل از فردوسی یا فقط قبل از مولوی به دنیا می‌آمد، از نعمت حافظ بودن بهره‌مند نمی‌شد». آن روزها من سه چهارم بچه بودم و یک چهارم نوجوان، حرف او را نفهمیدم.

کسانی که صد در صد بالغ و فهمیده بودند نیز نفهمیدند؛ و یا فهمیدند و طبق معمول به روی خود نیاوردند. کسانی نیز شاید به ریش او خندیدند. شاعر هوشمند و گستاخ ما می‌خواست دور از هر گونه احسساسات متعصبانه، یک نگاه جدید علمی و فراتاریخی به زبان و ادبیات خود بیاندازد. جامعه‌ی فرهنگی‌اش اما هنوز این آماده‌گی و پخته‌گی را نداشت.

امروز، من با اطمینان خاطر اعلام می‌کنم که اگر سلین قبل از پروست، یا فقط بعد از دو جنگ جهانی به دنیا می‌آمد، از نعمت و درد دهشتناک سلین بودن بهره‌مند نمی‌شد.

هیچ اندیشه و رویدادی قایم به ذات نیست و هیچ صاحب اندیشه‌ای خارج از زمان خود. پروست جنگ جهانی دوم را به چشم ندید و از کشت و کشتار وحشیانه‌ی جنگ اول، از بارانِ بمب و گلوله‌های ویرانگر آن، فقط آوایی دور همچو صدای ناخوش دهلی، از ورای پنجره‌ی سالن ضیافت‌های باشکوه «گرمانت‌ها» شنید. سلین شاهد عینی و بازیگر این دو جنگ بود. جبهه‌های، ببخشید، کشتارگاه‌های جنگ اول را شخصا تجربه کرد، با پوست و گوشت و روحش. از آن زنده اما معلول ۷۰٪ برگشت، با آرنج دست راستی شکسته (علت آن دست‌خط کج و معوج‌اش) و گلوله‌ای در بالای گوش که تا آخر عمر در داخل جمجمه‌اش ماندگار شد (دلیل آن سردردها و سوت‌های ممتدی که شب و روز آزارش می‌داد، و به احتمال زیاد، علت اصلی اختراع آن موسیقی ویژه‌ی وی). فاجعه‌ی جنگ دوم جهانی را نیز، چه در زمین و زیر آسمان فرانسه چه در آلمان، مستقیماً زیست و شهادت داد: «من، گزارشگر گزارشگرها، دلقک دلقک‌ها، جنگ بزرگ دلقک‌ها و پایان دنیا را مستقیم گزارش‌تان می‌دهم، زنده، Live ، مفت و مجانی…»

سلین به جز این‌که همزاد، و در عین حال قرینه و‌ تصویر آیینه‌ایی پروست باشد چاره‌ی دیگری نداشت. اگر پروستِ بیمار، ابتذال و احتضار یک جامعه‌ی بیمار را می‌نوشت، سلینِ پزشک نسخه‌ی مرگ این جامعه را امضاء می‌کرد.

زبانِ سلین شاهدِ زمانِ سلین است، یعنی گسسته، خراب، ویران، بریده بریده و تکه‌پاره شده. می‌داند که در این دنیای زیر و رو شده، دیگر نمی‌شود سر مردم را با «صدها صفحه‌ی حرام شده از احساسات عمیق و عرفانی پرده‌توری‌های مادام فرانسواز» (درواقع ۱۰ صفحه‌ی اول بخش ۱ زندانی، مارسل پروست) شیره مالید. قلم سلین شاید به نظر زشت جلوه کند، دشمنانه، هیولایی. و این به آن خاطر که زمان سلین زشت و هیولایی ‌بود. «راوی من پاک و سرفراز نیست، اوه نه نه نه… ابدا… با وسواس تمام معرفی‌اش می‌کنم، هزار احتیاط! اول سرتاپایش را با دقت گه می‌مالم و بعد…»

راوی «مرگ قسطی» را که به یاد دارید؟ خاطرتان هست که غالباً تب و لرزه دارد. در رمان‌های بعدی، دچار تمام بیماری‌های خیالی و واقعی روزگار خواهد شد:

لرزش و غش و فراموشی؛ خواهد افتاد زمین، پایش خواهد شکست، در «ریگودُن» آجری فرو خواهد افتاد بر سرش، حافظه‌اش مغشوش خواهد شد، زیر بمب و گلوله‌های دوست و دشمن، در هم و بر هم یاد بدهی‌هایش خواهد افتاد، یاد ناشرش، کودکی‌هایش، همسایه‌هایش، قصد قتل جانش توسط دشمنانش… سال‌ها قبل از ژاک دریدا، سلین ساختارشکنی در ایده و بیان را ابداع کرده بود. داده‌های عینی و ذهنی سازه (سوژه و ابژه) را این‌چنین زیر پتک اندیشه گذاشتن، چهارچوب استاندارد آن را در هم شکستن، تکه‌پاره‌ها را با «نظم» دیگری کنار هم چیدن، به قول روشن‌فکران خودمان «دکانستراکشن» (برگردان انگلیسی واژه‌ی فرانسوی ساخته شده توسط دریدا)، برای سلین تنها شیوه‌ی ممکن بیان به حساب می‌آید. تنها راه تببین یک دنیای زیر و رو شده برای او، فقط یک استیل زیر و رو شده است و بس.

شارل بودلر می‌گفت که «شعر تنها واقعیتی است که وجود دارد، این واقعیت اما فقط در یک دنیای دیگر ممکن است». این دنیای دیگر را ما اگر در آن سوی زمان ببینیم، و یا خارج از مکان، به حقیقت کلام پروست پی می‌بریم، و نیز به عمق کار سلین. در همان رمان اولش، «سفر تا انتهای شب»، می‌نوشت: «یواشکی جیم می‌شوم، می‌روم وامی‌ایستم آن سوی زمان تا ببینم آدم‌ها و چیزها را.» آیا می‌دانید «آن سوی زمان» کجاست؟ جایی‌ست که «نیست»: مرگ، خلاء مطلق…

بعدها، حرف خود را در این عبارت ساده و زیبا خلاصه خواهد کرد: «از خودم عبور می‌کنم.»

قصه‌های شهرزادِ هزار و یک شب اگر هر بار مرگ را یک شب دیگر به تعلیق می‌اندازند، رمان‌های سلین بازسازی بی‌درنگ صحنه‌های زنده‌ی مرگ است. این‌جا و همین اکنون. این مرگ حتمی‌ست، برو برگرد ندارد، چون و چرا ندارد، چاره‌ای نیست، باید مرد تا تولدی دیگر یافت… خلاصه کنم و خلاص‌تان کنم: سلین کاری را با زبان و نوشتار کرد که پیش‌ترها نیچه با اندیشه کرده بود.

بیایید چند نکته نیز در باب سه‌نقطه‌های او بگوییم.

آه! روی این سه‌نقطه‌های معروف سلین چه نقدها و کتاب‌ها که ننوشته‌ا‌ند. کسانی این سه‌نقطه‌ها را به صورت ادامه‌ی جمله می‌بینند، به جای ناگفته‌ها، یا ناگفتنی‌ها. به نظر من اشتباه‌ است.

عبارت «ناگفتنی‌ها» عاریتی‌ست از خود سلین که گاهی به طنز، گاهی برای تحریک حس کنجکاوی ما خواننده، و یا اغلب اوقات برای «تاکتیک قربانی و مظلوم‌سازی خویش» به کار می‌گرفت. در واقع چه در مکاتبات و نوشته‌های خصوصی نویسنده، چه در تجدید چاپ رمان‌هایش که هنوز هم بعد از هفتاد سال هر سال تکرار می‌شود، هیچ اشاره‌ای به هیچ متن سانسور شده به چشم نمی‌خورد. این قاعده البته یک مورد استثناء دارد: سطور سفید به جای صحنه‌های اروتیک در دو چاپ اولیه‌ی قدیمی «مرگ قسطی» که گویا به درخواست ناشر و توافق خود نویسنده انجام یافته بود. به یاد داشته باشیم که در کشور فرانسه سانسور وجود ندارد، منظورم این که رسماً وجود ندارد. بنیان‌گذار حقوق بشری، آزادی بیان را در قانون اساسی خود تضمین می‌کند. و سلین کسی بود که سرش را به باد می‌داد ولی زبانش را در جیب نمی‌کرد. سه‌نقطه‌های وی چنان مکث و تعلیقی در گفتار به وجود می‌آورند که به سیاه‌چاله می‌مانند، به روایت افقی بُعد و عمق می‌دهند: «من عمودی می‌نویسم…»

تعریفی که خود نویسنده از این سه‌نقطه‌ها می‌دهد، معنای کاملاً متفاوتی به آن‌ها می‌بخشد: «سه نقطه‌های من ضروری‌اند، بی انصاف‌ها، ضروری… چطور حالی‌تان کنم… ضروری برای متروی من… ریل‌ها همین‌طور خود به خود که نمی‌ایستند، احتیاج به تراورس دارند.»

می‌بینید توصیف یک سبک نگارش را با این زبان مأنوس و آشنای ما!؟ مشاهده می‌فرمایید که چقدر دور هستیم از سخن‌رانی‌های روشن‌فکرانه، آکادمیک، تئوریک، رتوریک…؟

«سبک من؟ اوه گفتم که، یک مترو ـ سر ـ تا ـ پا ـ احساس، با تراورس‌های سه نقطه‌‌ای بنده، محکم‌تر از چوب…»

جای شک و تردید نبود که چنین سبک نوآوری، می‌رفت برای خود کلی پیرو و هوادار بسازد. از محصولات تقلبی و دزدی‌های آشکار و نهان اگر بگذریم، کار تقلید و پیروی از سبک ویژه‌ی سلین و آن سه‌نقطه‌های معروفش، از همان زمان حیات وی شروع شد و هنوز هم ادامه دارد. در این گفته‌ی من، این ‌بار نه تحقیر نهفته است و نه شماتت. چرا که معتقدم پیروی درست از یک اسلوب نوآور، تنها راه ممکن مکتب‌سازی از آن است، و تنها یک مکتب منسجم و سیستماتیک ادبی می‌تواند به پیشرفت زبان و فرهنگ آن عمق و پهنا دهد. باور بفرمایید که به جای انکار ابلهانه یا تقلب کورکورانه از اندیشه و سبک صادق هدایت، ما اگر تحقیق و پیروی درستی انجام داده و از آن برای خود مکتبی منسجم و مستحکم می‌ساختیم، امروز سرنوشت ادبیات‌مان دیگر در جا نزده و صورت دیگری به خود می‌گرفت. ولی نه، ندیدیم، و یا نخواستیم به روشنی ببینیم که این نویسنده‌ی صاحب ایده‌ و قلم، که در نوع خود غول و بی‌نظیر بود، میراث فرهنگی چندین قرن را جمع آوری کرده، سنگ‌های اولیه‌ی یک بنای نوین ادبی را جا گذاشته و، خشت و ماله را می‌داد دست‌مان. البته، البته، روی اندیشه و سبک ادبی هدایت، گفته‌ها و نوشته‌ها فراوان‌اند. آن نگاه دقیق، موشکافانه، علمیِ تطبیقی و فراتاریخی اما بسیار کم؛ و به ندرت می‌شود نقد و نوشتاری را یافت که در آن صحبتی از «قیم» و «پدرخوانده» وی کافکا نباشد.

کافکا ـ هدایت این‌جا، هدایت ـ کافکا آن‌جا…

گویی نویسنده‌ی ما به حد کافی بالغ نیست، لایق نیست رشد و استقلال و آزادی خود را بدون مرشد و قیم تضمین کند. نظر مرا بخواهید، شباهت و نزدیکی سبک و افکار هدایت با کافکا بیش‌تر از شباهت «داش‌آکل» با آقای «K» نیست، یعنی بس کم و دورادور، تقریباً هیچ. تفاوت‌های دیدگاهی این دو نویسنده برعکس، به حد کافی عمیق و سنگین‌اند:

یکی از اهداف عمده‌ی هدایت نوآوری در سبک و زبان بود.

کافکا نوعی «بی ـ سبکی» را سبک خود قرار داده بود.

هدایت درد و آرزوی دنیایی را می‌کشید که وجود ندارد.

کافکا از دنیای موجود رنج می‌برد.

هراس و تشویش‌های کافکا عمدتاً از باورهای مذهبی وی ریشه می‌گرفتند،هدایت از این نوع دغدغه‌ها نداشت.

دست به خودکشی‌زدن‌های کافکا ، کمابیش دست درازشده‌ای بود برای جلب توجه و دریوزگی مهر و محبت دیگران، به ویژه پدرش.

مرگ انتخابی هدایت ، نقطه‌ی پایانی بود به یک زندگی که به مذاقش خوش نمی‌آمد.

بس کنید این‌همه عدم اعتماد به نفس خویش را! این‌همه فرهنگ مصرفی مطلق، این‌همه گدایی نمونه و مدل از دیگران…نه چمن همسایه همیشه سبزتر است و نه مرغش، همیشه غازتر.

این‌که یک نویسنده‌ی ایرانی کتاب یک نویسنده‌ی اروپایی را ترجمه کرده و به خیال خودکشی‌های وی شجاعت عمل دهد، از وی یک شاگرد و مرید نمی‌سازد. آیا واقعاً، انصافاً، شما رابطه و شباهتی بین «علویه خانم» و «پروسه» می‌یابید؟ من که هر چه بیش‌تر می‌جویم کم‌تر می‌یابم. نزدیکی و یکسانی در سبک و اسلوب دو نابغه‌ی ادبی، به خاطر تقلید و تقلب ساده‌ی یکی از دیگری صورت نمی گیرد، به علتِ «ضرورتِ همزمانیِ خلق و کشفِ سمبلیک در ناخودآگاه اجتماعی فرهنگ‌ها» اتفاق می‌افتد (تئوری کارل گوستاو یونگ). تأثیر افکار این روی آثار آن نیز امری‌ست ممکن و به حد کافی طبیعی. اگر کسی می‌خواهد به ضرب و زور در اندیشه و آثار هدایت ردپایی از تفکرات اروپایی بیابد، چرا نمی‌رود سراغ هولدرینگ، شوپنهاور، سیوران، و نیز… سلین؟

به یاد داشته باشیم که هدایت با ادبیات فرانسه کاملاً آشنا بود و به زبان فرانسه کاملاً مسلط. بین سال های ۱۹۲۶ و ۱۹۵۱، با کسانی چون بروتون و سارتر رابطه داشت.

این دو، پیش از آن‌که از دست بدگویی و بدسگالی‌های سلین رنجیده باشند، در ردیف دوست و آشناهای وی به حساب می‌آمدند: «آندره و ژی.پ. اس.!؟ اوه جزو نوچه‌های من بودند!»

هدایت نمی‌توانست آثار سلین را نخوانده و مثل دیگران، از فالکنر گرفته تا هانری میلر، تحت تأثیر آن‌ها قرار نگرفته باشد… ولی خب، این مطلب سر دراز دارد و من، به حد کافی حاشیه زده و سر نخ امور را از دست داده‌ام. برگردیم.

داشتیم می‌گفتیم که از سوررئالیست‌ها گرفته تا بنیان‌گذاران و هواداران رمان نو، میان تمام جریان‌های راست و چپ و میانه‌رو ادبی، کار تقلید و تقلب از سبک سلینی رونق گرفته بود. از این‌همه شور و هیاهوی به پا شده در دور و بر خویش، سلین در ظاهر گله‌مند و لیکن در باطن شاد و خرسند بود. وقتی نتیجه‌ی کار تقلید به چشمش افتضاح می‌آمد، با آن زبان بُرا، رُک و کشنده‌اش، جواب کوتاهی می‌پرانید که آن‌چنان زیبا، رکیک و شاعرانه است که نمی‌توان به فارسی برگردانید… و وقتی از حاصل تلاش اندکی رضایت داشت، باز با همان طنز و نیش ‌زبان غیر فابل تقلدیدش توضیحات پدرانه می‌داد: «من بابای تعداد زیادی پسربچه‌ام، کوچولوهای نابغه‌ی پیشروِ الکنِ تب‌دار با خایه‌ی نرم در سمت راست، در میانه، در چپ خصوصًا… طبیعت من فروتنی‌ست. باباها باید هوای بچه‌ها را داشته باشند…»

در رابطه‌ با موضوع سلین ـ پروست، که خود حدیث مفصلی‌ست، باز یک سؤال ناهنجار دیگری وجود دارد که غالباً مطرح نمی‌شود، و یا مطرح شده و زیرسبیلی رد می‌شود: آیا نیمه یهودی بودن پروست یکی از علل خصومت سلین با وی نبود؟ اگر جواب دقیق بخواهیم، رک و منصفانه: چرا بود.و یکی از علل عمیق و اساسی آن.

افسوس، مرد رنجور و دردمندی که از طبیعت خون‌خوار و امراض زشت انسان‌‌ها می‌نالید، خود گرفتار یکی از زشت‌ترین آن‌ها بود!

راسیسم اروپائی در واقع پدیده‌ی جدیدی نیست، ریشه در تاریخ قرون وسطایی خود دارد. جامعه‌ی بورژوازی قرن ۱۹ غرب، از راسین گرفته تا کانت، فیشت، هگل، تی.اس.الیوت… اساساً نژادپرست بود. در این قاعده، سلین نه استثناء به شمار می‌رفت و نه تنها شمرده می‌شد. و بین صاحبان قلم هم‌عصر وی کم نبودند کسانی که اندیشه‌های ضدنژادی او را داشتند، از جمله ژیونو، مونترلان، پولان، شاردون، کوکتو، موریاک، رومن رولان… تاریخ اما عادت دارد عیب و زشتی‌‌های ما را به اندازه‌ی معرفت و زیبایی‌های ما به خاطر بسپارد. هر که بامش بیش‌تر برفش بیش‌تر. حتی امروز، بسیاری از هواداران سلین سعی دارند این لکه‌ننگِ افتاده بر اسم و شهرت وی را به هر نوعی شده توجیه کنند:

این‌که سلین گرفتار جوُ و زمان خود بود،شاهد عینی کشت و کشتار جنگ اول؛این‌که می‌خواست به هر طریقی از وقوع و شیوع جنگ دوم، دست کم در فرانسه، جلوگیری کند؛این‌که معتقد بود… واقعیت امر این‌که لوئی ـ فردینان سلین از همان اول نژادپرست بود و تا آخر عمر نیز نژادپرست ماند. از اولین اثرش «کلیسا» گرفته تا آخرین رمانش «ریگودُن»، همه‌چیز گویای این طرز تفکر اوست. اگر در شروع جنگ دوم و بگیر و ببند آن، نویسنده خود را مجاز می‌دید عقاید ناروایش را رک و روشن با «ادعانامه‌ها» بیان کند، در آخر کار چاره‌ای جز زبان استعاره نداشت. یکی از صحنه‌های کلیدی «ریگودُن»، سلطه‌ی «چینی‌ها» در فرانسه، نمونه‌ی بارزی از رندی سلین و پافشاری وی در تداوم اندیشه‌های کینه‌توزانه‌ی خویش است؛ اشاره‌‌ای چنان آشکار که کافی‌ست عبارت «چینی» را برداشته و به جای آن…راستی، کسانی این «ادعانامه‌ها» را جزو دوران «غیر نویسندگی» وی به حساب می‌آورند. من این منظور را درنمی‌یابم. در کار نویسنده‌گی سلین هیچ برش و وقفه‌ای مشاهده نمی‌شود. و این چهار کتاب کمابیش کوتاهی را که به ادعانامه‌ها (پامفله‌ها Les Pamphlets) معروف‌اند، همزمان با رمان‌هایش نوشته است.

    قلی خیاط: آیا نیمه یهودی بودن پروست یکی از علل خصومت سلین با وی نبود؟ اگر جواب دقیق بخواهیم، رک و منصفانه: چرا بود

اولین ادعانامه، Mea Culpa ، سفرنامه‌ی اوست به اتحاد جماهیر شوروی، در سال ۱۹۳۶. نقدی بسیار زنده و کوبنده از کمونیسم استالینی، آن هم در روزگاری که روشن‌فکر اروپایی یا کمونیست بود یا روشن‌فکر نبود.

برای سه نوشتار بعدی، مابین نگارش دو رمان بود در سال‌های ۱۹۳۷-۱۹۴۱، و زیر احساس یک ضرورت فوری، که سلین آن‌ها را با قلمی عجول تحریر کرد. بعدها، هر چند که مضمون این سه نوشته ‌را «خریت محض» نامیده و تجدید چاپ‌شان را ممنوع ساخت، اما از سبک نگارش‌شان هرگز ایراد نگرفت. شاید عده‌ی قلیلی بدانند که یکی از برترین نمونه‌های سبک نگارش سلین در همین ادعانامه‌های اوست، به ویژه در پایان برخی از آن‌ها. چکیده‌ای از رمانسک زیبای نویسنده، صفحه‌های آخر این نوشته‌ها به نوعی به رمان‌های وی می‌چسبند. مابین دو ادعای زشت نژادپرستی، صحبت از موسیقی‌ست، رقص قلم، شور عاطفی برپا شده در درون قلب‌ها… «خارج از موسیقی، همه چیز ویرانی‌ست.»

راسیسم سلین اما، مثل تمام خلق و خو و شخصیت وی، ویژه‌گی منحصر به فردی دارد: برخلاف نژادپرست‌های دیگر، نه تنها از ظلم و ستم روا شده بر دشمن نژادی خود آگاه است و در پی انکار نیست، بلکه گاه‌گاهی نیز، با شگفتی تمام، خود را به جای «او» می‌گذارد. «مظلوم اتاق‌های گاز؟ آه من نیز! من نیز!». و بعد جای دیگری، انگار برای تبره‌ی خویش، و با لحنی بین طنز و دلسوزی ادامه می‌دهد: «قصدم تعریف از خود نیست، نه… اما باید بگویم که تیغ تاریخ تمام وجود مرا [نیز] دریده است، از بالا به پائین، از راست به چپ، از سر تا پا، از سوراخ دهان تا سوراخ کو… این‌قدر غارتم کردند، تهدیدم کردند، به سرم زدند، دارم زدند، گازم زدند، که تنها با خاطراتم می‌توانم برایتان تیمارستانی را پر کنم.»

در مقابل این‌همه تضاد و دوگانگی در اندیشه‌ها و نوشته‌های سلین ، این‌همه نقد و درگیری‌های تند وی با جامعه و فرهنگ مختص غرب، عمق و وسعت این‌همه نوآوری‌ها که ظاهراً فقط در درون زبان فرانسه روی می‌دهند، اولین سؤالی که برای ما خواننده‌ی فارسی‌زبان پیش می‌آید این‌ است: خواندن و شناختن آثار سلین به فارسی، آیا ممکن هست؟ آیا ضروری هست؟

برای ضرورت شناخت سبک و اسلوبی که از هفتاد سال پیش، چه مستقیم و چه غیرمستقیم، شده است آبشخور ادبیات دنیا، شکی نیست. برای امکان آن؟ چرا ممکن است، اما دشوار، بسیار دشوار.

بررسی مشکلات ترجمه‌ی هزاران صفحه در این مقاله نمی‌گنجد، پس اجازه بدهید اکتفا کنیم فقط به مشقتِ کارِ نهفته در دو تیتر از کتاب‌های وی که عجالتاً، و به احتمال زیاد موقتاً، عنوان شده‌اند با نام‌های «جنگ» و «کوشک به کوشک» (مقدمه‌ی مرگ قسطی، نشر مرکز، چاپ ۱۳۸۴).

جنگ: این رمان برای اولین بار در سال ۱۹۴۹ چاپ شد. در زبان فرانسه به جنگ می‌گویند «guerre». اسم اصلی کتاب «casse-pipe» است، عبارتی آرگوتیک به معنای چپق‌‌ـ شکن، یا چپق‌شکنی. در اصطلاح عامیانه‌ی فرانسوی، برای یک تازه‌مرده، نمی‌گویند: فلانی عمرش را داد به شما، می‌گویند: فلانی چپقش را شکست، یا، چپق فلانی شکست. سربازان عازم جبهه‌های نبرد در جنگ جهانی اول، غالباً جوان‌های بین پانزده و بیست و دو سال برای خونین‌ترین جنگ در تاریخ فرانسه، نمی‌گفتند به جنگ می‌رویم، می‌گفتند: می‌رویم به چپق‌شکنی، یعنی به یک مرگ مسلم، به کشتارگاه. سلین که یکی از زنده‌بازگشته‌گان این جنگ است، حکایت گروهی سرباز را تعریف می‌کند که راه خود را در دل شب گم کرده و برای نجات خویش از محاصره‌ی دشمن، دنبال کلمه‌ی عبوری می‌گردند که از یادها رفته است و کسی به خاطر نمی‌آورد. این رمان کوتاه، ناتمام، به نظر من عمداً و قصداً ناتمام، با زبانی چنان تازه، غیرمترقبه، مملو از عبارات و اصطلاحات آرگوتیک ویژه‌ی دنیای ارتش و سربازی نوشته شده است که باور بفرمایید بین ده فرانسوی فرانسه‌زبان، کلاس دیده و دانشگاه رفته، نه نفر قادر نخواهند بود بدون شناخت قبلی با سبک و زبان سلین و کمک‌گیری از لغت‌نامه‌های مخصوص، آن را خوانده و دریابند.

    قلی خیاط: راسیسم سلین اما، مثل تمام خلق و خو و شخصیت وی، ویژه‌گی منحصر به فردی دارد: برخلاف نژادپرست‌های دیگر، نه تنها از ظلم و ستم روا شده بر دشمن نژادی خود آگاه است و در پی انکار نیست، بلکه گاه‌گاهی نیز، با شگفتی تمام، خود را به جای «او» می‌گذارد.

رمان دوم «d’un château l’autre» را کوشک به کوشک، کاخ به کاخ، قصر به قصر، و یا از کاخی به کاخ دیگر، از قصری به قصر دیگر، نیز عنوان کرده‌اند. عبارت «کاخ» را بهتر است کنار بگذاریم، چرا که هر کاخی «palais» قصر «château» نیست. واژه‌ی زیبای کوشک، یا قصر، مناسب‌تر به نظر می‌رسد. می‌ماند دو مشکل عمده: اول این‌که در تیتر اصلی، عبارت «قصر» فقط یک بار آمده است، دوم این‌که در همین تیتر، حرف اضافه‌ی «به» وجود ندارد… متوجه موضوع که هستید، نه؟ حرف اضافه‌ی قیدِ مکانیِ «به» (آیا قید زمان نبود!؟) در تیتر این کتاب وجود ندارد…

و این، یکی از شگردهای زبانی سلین بود. گفتم شگرد؟ ببخشید، منظورم یکی از این دینامیت‌هایی بود که نویسنده‌ی خرابکار گذاشت زیر زبان کلاسیک فرانسه و، در جا واژگونش ساخت. حذف این حرف اضافه‌ی ناچیز «به = à» در سال ۱۹۵۷، غوغایی در دنیای ادبیات فرانسه به پا کرد که نگو و نپرس…

کسانی در این عمل سلین یک خشونت و تجاوز مستقیم به اصول و بنیاد دستورزبان فرانسه را دیدند؛کسان دیگری یک نبوغ و نوآوری ادبی بی‌نظیر.

نظر من ‌این‌که از جویس و پروست به این‌ور، نوآوری در ادبیات بدون خشونت به زبان آن ممکن نیست.

مسلماً آگاهی دارید که گاهی واژه‌ای، عبارتی، در یک زبان بُرد و معنای ویژه‌ای دارد که به راحتی نمی‌شود در زبان دیگری انتقالش داد. درک معنای دقیق و بار فرهنگی عبارات «پیر» و «شراب» فقط در چهارچوب زبان و ادبیات فارسی میسر است و بس. بگذریم از این‌که در خود کلمه‌ی قصر (château) معنای «بنای واقع در میان آب» نهفته است، بگذریم از این‌که در زمان‌های گذشته غالب زندان‌های معروف فرانسه در قصرها واقع بودند، بگذریم از این‌که در زبان عامیانه «قصر در اسپانیا ساختن» یعنی خیالات واهی در سر پروراندن، «قصر در دانمارک داشتن» یعنی همچو هملت در خانه‌ی خویش زندانی بودن، «در قصر ورسای زیستن» یعنی مثل لوئی چهاردهم عاقبت سر به گیوتین شدن، و… سرتان را درد نیآورم. وقتی نویسنده‌ای در قد و قواره‌ی سلین، حرف اضافه‌ی قید مکانی یا زمانی خود را عمداً حذف می‌کند، بدون شک دنبال القای بُعد و معنایی‌ست که در قالب ساختار کلاسیک جمله نمی‌گنجید.

منظور آقای خوش‌سخن؟ منظور از این‌همه توضیحات طول و دراز، این‌که نه می‌شود تمام بار فرهنگی نهفته در یک متن را نادیده گرفت، و نه مشکلات آن را با انتخاب کلمه‌ی ساده‌ا‌ی مثل «جنگ» یا «معرکه» خلاصه نموده و قال قضیه را کند. اگر نهایت هدف از ترجمه‌ی ادبیات خارجی درک و انتقال دیدها و شیوه‌های ناآشنا با زبان و فرهنگ ماست، یا باید سال‌ها رنج کشیده و در صورت نیاز واژه‌‌سازی کرد؛ و حتی فرم نوین و نادیده‌ای به ساختار جمله داد، یا باید از خیر ترجمه گذشت. جهت برطرف نمودن هر نوع سوءتفاهم، این را هم اضافه کنم که قصدم به هیچ عنوان خرده‌گیری از کاری که هنوز تمام نشده، نیست. درضمن، کار «مرگ قسطی» مهدی سحابی نیز زیباست. زیبا، ارزشمند، اما ناقص. نمی‌توانست نیز ناقص نباشد…

سلین یعنی صدها و صدها نئولوژیسم (واژه‌های نو)،یعنی ترجمه‌ی آرگویی که در زبان فارسی نیست،

یعنی برگردان زبان عامیانه‌ای که چندان شبیه زبان عامیانه‌ی ما نیست (در زبان عامیانه‌ی فرانسه، نمی‌شود اسم و فعل را شکست و نوشت: کوچه‌ها باریکن دکونا بسه اس…)

سلین یعنی سانسورِ خود، سانسورِ دیگران، به قول خود مترجم یعنی «رعایت ریای مرسوم»؛ و، به احتمال زیاد، آمد و شدهای بی قرار نسخه به ارشاد. شاید نیز آقای سحابی، از پند و اندرزهای ناشر خود در امان نبود، مثل من مرتباً از ناشر خود تلفن و نامه و راینامه می‌گرفت که «ترا به ارواحت قسم، مثل دیگران بنویس، موجب دردسر نشو!»

سلینی را که چهره‌ی زشت و زنده‌ی دنیا را با زنده‌ترین شکل ممکن نشان ‌می‌‌داد، آیا می‌توان مو به مو و کلمه به کلمه ترجمید؟ اندیشه و رفتار ما ایرانی‌ها هنوز هم مانوی‌ست، هنوز هم نیک و بد را از هم سوا می‌دانیم؛ گمان می‌بریم که در دنیا خوب‌ها ـ مؤدب‌ها یک طرف‌اند، بدها ـ بی‌ادب‌ها طرف دیگر. مترجم درمانده چطور می‌تواند این جمله‌ی زشت و شاعرانه‌ی سلین را ترجمه کند؟
Je sais, je connais la chanson, je fais chier tout le monde, merde,

grossièreté, c’est vite dit! Faut les placer! Essayez donc! chie pas

juste qui veut…

بگذریم. منظورم نشان دادن مشقت کار مترجمی ‌بود که رو به سلین می‌آورد. بنده، با این‌که سلین را تقریباً از حفظ روان‌ام، بارها او را نقد و تدریس کرده‌ام، با این‌که زبان فرانسه‌ام روان‌تر از زبان مادری‌ام هست، از سال‌ها پیش هی دور موضوع چرخیده و جرأت آن را در خود نمی‌بینم. کار آقای سحابی کار حضرت فیل است، کار رستم دستان، غول‌آسا و طاقت‌فرسا. یادش به خیر، و دستش مریزاد.

راستی، تا فرصتی باقی‌ست یک اشتباه بزرگ اما مرسوم، و یک داده‌ی ناصحیحی را نیز تصحیح کنیم:

۱ـ املای درست و تلفظ دقیق اسم کوچک سلین، «لویی فردینان» نیست، «لوئی ـ فردینان» است. درواقع، «لویی» یکی از صور فعل «درخشیدن» می‌باشد و سر سوزنی رابطه با اسم شخص «لوئی» ندارد. حضور آن خط تیره نیز در این اسم مرکب، کمابیش همان نقشی را ایفا می‌کند که «پور» در فارسی، «ابن» یا «ابو» در عربی، و نیز «اُف» و «اسکی» در روسی. حذف آن هم خطا خواهد بود و هم خنده‌دار، کمی شبیه این‌ که کسی بیاید اسم عارف و دانشمند معروف ما، ابو علی سینا را بنویسد «علی سینا»، و یا اسم فیودور داستایوفسکی را…

۲ـ در معرفی ترجمه‌ی «مرگ قسطی» در روزنامه شرق (۲۱ خرداد ۱۳۸۴)، زیر یکی از عکس‌های دوران پیری سلین، این عبارت را می‌بینیم: «سلین خسته (که سال‌ها یک سوءتفاهم سیاسى دنیایش را به هم ریخت) آن را خلق کرده است»… واقعیت امر این‌که چاپ این رمان برمی‌گردد به سال ۱۹۳۶ و زمان خلق آن به سال‌های ۱۹۳۱ـ ۱۹۳۵. سلین کمتر از چهل سال دارد. جوانی‌ست پر شور و لبالب از نیرو و عشق به زندگی، معروف و سرشناس، برای اولین بار در زندگی، مرفه و پو‌ل‌دار؛ اغلب در مسافرت‌های تفریحی و تعطیلات اسکی… جزو هوادارانش: دلوز، تروتسکی، سارتر، کرواک، برنانوس، باتای… هنوز نه خسته است و نه شکسته از یک سوء‌تفاهم سیاسی. سوءتفاهم‌ها، شکنجه‌های جسمی و روحی، زندان، تبعید، تهدید مرگ… بعدها خواهند آمد، از ۱۹۴۴ به بعد.قصدم از درج این مطلب نه بدگویی بی‌جاست نه خرده‌گیری بنی‌اسرائیلی. نه، قصدم فقط تصحیح یک نقد نادرست است. «سفر» و «مرگ قسطی» نتیجه‌ی خسته‌گی فردی و درگیری‌های شخصی یک نویسنده نبود، حاصل و برآورد اجتناب‌ناپذیر دو قرن ادبیات فرانسوی بود، و نیز ره‌آورد یکی از خون‌بارترین جنگ انسان‌ها. مثالی را که می‌خواهم بیاورم کمی تند است و از ورای موضوع ما می‌گذرد اما، بهتر است بدانیم و به یاد داشته باشیم که از سال‌های ۱۸۴۰ تا ۱۹۳۰، اروپا نیچه را انحصارا به عنوان یک شاعر می‌نگریست. این خطای برداشت و تاخیر در شناخت فیلسوف، چنان صدمه‌ای به فرهنگ و تمدن غرب زد که هیچ‌وقت و به هیچ عنوان نمی‌توان جبرانش کرد.

راستش، نمی‌دانم آیا اگر امروز خود سلین زنده بود و از این بحث و جدل‌های ما آگاهی داشت، چه واکنشی از خود نشان می‌داد. به احتمال بسیار زیاد، از فرمول زیبای مهدی سحابی «زندگی پیش‌پرداختی‌ست که مرگ ماهیانه از ما طلب می‌کند» استقبال گرمی کرده و شاید نیز حق را به مطلب درج شده در رسانه‌ی مذکور می‌داد. با آن لحن و طنز مخصوص خودش می‌گفت که مهم نیست! مهم نیست! «چیزهای دیگر برایم اهمیت ندارند… زبان، زبان، فقط زبان… دنبال ایددددددددده می‌گردید!؟ پیااااااااااام!؟ تشریف ببرید دائره‌ا‌لمعارف بخوانید… این‌جا کارگاه زبان است، من کارگرم.»

نوشته‌های سلین در واقع پر هستند از پیام و نظریه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، عقیدتی، عرفانی… شیوه‌ی نویسنده اما از همان روزهای اول «تکنیک انکار» بود: «زبان نباید فکر کند، فقط احساس باید بکند.»

متروی سلین سر راه وانمی‌ایستد. مسافرکش نیست. دربست، یک ایستگاه اولی است که سوار می‌شویم، یک ایستگاه آخر که پیاده می‌شویم. و در این سفر کمابیش کوتاه و دراز، آن اتفاق مهمی که برای ما می‌‌افتد، صفحه‌ی آخر کتاب و کشف هویت «قاتل» یا عروسی پرنسس نیست، خودِ مسافتِ پیموده شده است. چرا که این سفر در درون خود ما روی می‌دهد، در خصوصی‌ترین گوشه‌ی احساسات، با آن شورِ عاطفیِ نادرِ بر پا شده در انتهای قلب… «من مشت مشت ستاره به آسمان می‌پاشم، مثل شکسپیر. نوشتن احساس یعنی این…»

سلین مسلما یکی از خوش‌قلب‌ترین و بددهن‌ترین نویسنده‌گان فرانسوی‌ست، دوای تلخی برای دردهای ما که با کوزه عسلی نیز نمی‌شود قورتش داد. در زندگی عادی مردی‌ست مهربان و خوش‌برخورد، پزشکی دلسوز و رایگان برای بیماران فقیر و کودکان یتیم. به حیوانات خانگی علاقه‌ی ویژه‌ای دارد. تا دل‌تان بخواهد انسان‌پرست است اما، همیشه عکس آن را نشان‌خواهد داد: «آدم‌ها!؟ اوه نه نه نه! ممنون، هزار مرسی… قبلًا صرف شد…»

گفتار خصوصی‌اش دوستدارانه هست و غالباً، داوطلب و جویای عقاید متفاوت در امور مختلف زندگی. اما، اما… کافی‌ست حرف از ادبیات به میان بیاید تا مرد مهربان و مؤدب ما یکباره تبدیل شود به غول، به هیولا، با تیغ برنده‌ی قلمی که دیگر نه دوست می‌شناسد و نه دشمن.

با این‌که سوررئالیست‌ها جزو اولین هواداران وی محسوب می‌شدند، سوررئالیسم را با طنز و استهزا نوشت «سور ـ رئالیسم»، و آن را هنر روبوتیک نامید. آن‌قدر عمر کرد تا تولد رمان نو را به چشم دید. آلن رب ـ گری‌یه را خواند. سبک و سنگینش کرد، برایش زود لقبی ساخت: پیراهن ـ ‌سوخته! (با حفظ تلفظ و حذف دو حرف در اسم رب ـ گری‌یه). این هم نتیجه‌ی دید و نقدش که در زبان سلینی، بخواهی نخواهی، بیش‌تر مثبت می‌ماند تا منفی: «آه! چه هنرررررررررری… چه شاهکارررررررررری… شنیدم که این پیراهن ـ ‌سوخته خودش را هی می‌زند به آب و آتش. جادوگری به دیگ و جارو نیست، آقا پسر! هر بچه‌ننه‌ای نمی‌تواند برود با شیطان هم‌آغوش شود…»

اگر «نوستالژی» را افسوسِ دوران از دست شده یا حسرتِ دوران به دست نیامده معنی کنیم، سلین نویسنده‌ی است فوق‌العاده نوستالژیک. مشکل این‌جاست که با رندزبانِ مستور و پرخاشگری چون او، نباید انتظار آه و ناله و زار زدن‌های مرسوم را داشت. چه در گفت‌گوها و چه در نوشته‌هایش، مرتباً اشاره دارد به دوران پرشکوه سلت‌ها و گُلواها (دو قوم قدیمی فرانسوی)، به آریستوکراسی مجلل فیلیپ اول و لوئی چهاردهم که عاطفانه «شاه ـ خورشید» می‌نامید؛ و نیز به خاطرات خوش و ناخوش گذشته‌های خویش…

صحنه‌های نمایشگاه جهانی در « مرگ قسطی»، نابودی دنیای کودکی‌های سلین ‌است در میان دود و بخار ماشین‌های هراس‌انگیز یک دنیای جدید؛ و سرگذشت مادربزرگش کارولین (اسم اصلی‌اش سلین بود)، پدر و مادرش و آن کار و کاسبی بخور نمیر و «لاغر»‌شان در مغازه‌ی کوچک کلاه فروشی، حساسیت دانتل‌ها به بوی چربی آشپزخانه در طبقه‌ی بالا، غذای همیشگی ماکارونی‌های آب‌پز‌‌… همه‌ی این‌ها گویای حسرت سلین از روزگار از دست رفته‌ای است که دیگر باز نخواهد آمد. «آن سال، رودخانه‌ی سن یخ زده بود. من در مه متولد شدم. بهار، من‌ام.»

در پائیز ۱۹۵۱، وقتی، هملت‌وار، از زندان و تبعید دانمارک برگشت، آمد روی تپه‌های منطقه‌ی «مدون» در غرب پاریس ساکن شد. از آن روز به بعد، کوچه‌ی دنج و گمنام دِگارد (نگهبانان)، شد معبر و گذر دوست و هوادار و روزنامه‌نگار.دوست و آشنا در واقع کم داشت، همه را از خود رنجانده بود، فقط چند نفر رفیق صمیمی و باوفا. زیاد بیرون نمی‌رفت، کسی را نمی‌دید، خبرنگارها و روزنامه‌نگارهایی را نیز که با سماجت و ترس و هراس به قفس «هیولا» نزدیک می‌شدند، غالباً با خشم و پرخاش از دم درش می‌راند. «بروید گورتان را گم کنید!! این‌جا که سیرک نیست. سگ‌ها را ول می‌کنم بخورندتان…»

امروز، 50 سال بعد از مرگ «هیولا»، محله‌ی مدون باز دوباره ساکت و خلوت شده است. گاه‌گاهی، می‌روم روی این تپه‌ها برای خود پرسه می‌زنم. سر کوچه‌ی «نگهبانان»، البته نه بانکی هست و نه سکویی؛ و نگاه سبز ـ آبی آن مردی را که روزی سرنوشت دنیا و آدم‌ها را با خشم و هیاهو و کف بر دهان فریاد می‌زد، باید در هوای خاطره‌ها جست. از لای نرده‌های درب آهنی خانه اگر نگاهی بیاندازید، باغچه‌ی زیبا و مرتبی را می‌بینید با رفت و شد ساکت و نرم ده‌ها گربه، انواع پرنده‌‌ها در قفس‌های آویزان از درخت… سگ‌ها خاموش و آرام‌اند.

دمدمه‌های غروب، با اندکی شانس، بانوی هشتاد ساله‌ای را در حیاط خانه خواهید دید: بیوه‌ی سلین است، یادگار زنده‌ی او، لوست آلمنسور، «لی‌لی» آن شخصیت معروف زنانه‌ی حاضر در تمام رمان‌های بعد از سال‌های جنگ…روزهای اول، نیم‌نگاهی نیز حتی به سویتان نخواهد انداخت، غریبه هستید برایش، فاقد هر گونه احساس و همبستگی. صبور باید بود. کمی شبیه قصه‌ی «شازده کوچولو» منتظر باید بود تا به حضورتان عادت کند؛ یواش یواش، روز به روز، بندهای نامرعی عاطفه را با شما ایجاد کند. و بعد روزی، با لبخند مهربانانه‌ای بر لب و سیگاری در دست، و در حالی که با شیطنت تمام فندک خود را قایم کرده است در دست دیگر، نزدیک شده و بهانه‌ی آتش کبریتی را از شما خواهد گرفت.

یک روز، چند ورق‌کاغذ دست‌نوشته را از جیب درآورده و نشانم داد. آن نامه‌ی کوتاه با شماره‌ی ثبت ۶۱۲۷ را که به خاطر دارید؟ امروز جزو گنج‌های پربهای انتشارات گالیمار به حساب می‌آید. من یک بار شانس رؤیت آن را داشته‌ام اما، این دست‌نوشت‌های هیولا… بانوی پیر برایم تعریف کرد که اهدای رمان‌های اولیه‌ی سلین به آدم‌ها (سفر به الیزابت کرِگ، مرگ قسطی به لوسی‌ین دِکاو، …) گویای این امر است که آن زمان‌ها سلین هنوز امیدوار بود، امیدوار به زندگی، به انسان‌ها، به احتمال یک دنیای خوب. در سال‌های آخر اما دیگر خسته شده بود، دلزده، تمام امیدش بریده بود: «آدم‌ها زشت و خون‌خوارند، لی‌لی، جنگ‌طلب. و زشت و خون‌خوار و جنگ‌طلب باقی خواهند ماند. دیگر امیدی نیست…»

با این‌همه، گویا باز تصمیم داشت آخرین اثر خود را به «ما» اهدا کند، با این جمله‌ی بودلر: «به خواننده‌ی ریاکار، برادرم، همزادم…» اما در لحظه‌های آخر نظرش برگشت، شعر بودلر زیاده مهربانانه بود، زیاده امیدوارانه. می‌توانست ما را گول زده و به بیراهه بکشاند. آن را قلم نزد، به دوست و ناشرش گالیمار پیام داد که: «خطش نمی‌زنم اما چاپش نکن.»

همچو فروغ، گلشیری، گلستان، و یا دو صادق زیباقلب ما، سلین میوه بر شاخه بود و سنگ‌پاره بر کف کودک. طلسم معجزتی گاه به گاه پناه می‌داد از گزند خویشتن‌اش.

صبح اول ژوئیه ۱۹۶۱، چند ساعت قبل از مرگش، آخرین جمله‌ی آخرین رمانش «ریگودُن» را نوشت، با همان دست‌خط کج و معوج و کودکانه‌اش: «…از این

اعماق جوشان که هیچ چیزی زنده بیرون نمی‌آید.»

و آن را تقدیم کرد «به حیوانات»

ماشينكاری تخليه الكتريكی اسپارك

توليد به روش ماشينكاري به وسيله تخليه الكتريكي اسپارك  (EDM)

اسپارك عمل موضعي است كه با تناوب زماني، براده هارا به صورت حجم هاي فلزي كوچك (آرد مانند) بتدريج از سطح قطعه كار جدا مي سازد كه به اين عمل اصطلاحا اروژن (erosion – به معناي فرسايش) گفته مي شود . موضوع ديگري كه بايد در مورد آن توضيح داده شود موتور خطي (liner motor ) مي باشد . موتورهاي خطي اساسا مانند يك موتور معمولي دوار هستند كه از يك طرف در طول بريده شده باشد و آن را به صورت مسطح (گسترده) درآوريم . اين موتورها كاربردهاي زيادي دارند مثلا براي باز كردن درها ، حركت تسمه هاي نقاله ، جرثقيل هاي سقفي ، سيستم هاي قفل و ترمز و كلاچ ها .

اما در اينجا بحث در مورد موتورهاي خطي است كه از سرعت بسيار بالاي (36 m/min) برخوردار هستند كه در ماشينهاي اسپارك شركت SODICK استفاده شده اندكه نسبت به همه موارد فوق از دقت و حساسيت فوق العاده اي بايد برخوردار باشند . شركت SODICK دراسپارك هاي مدل AM35L و Aφ35L از اين موتورها بجاي سيستم هاي هيدروليكي و پيچي استفاده كرده است . در سال 1996 شركت SODICK كار كردن بر روي موتورهاي خطي ، براي استفاده در اسپارك ها را آغاز كرد .

علاوه بر آن ، به عقيده رئيس شركت , SODICK – آقاي  Furu Kava- اين كار جديد يك ضد حمله است كه هدف قرار داده است (زمان اسپارك كاري روي قالب ها را كه با مراكز ماشين كاري سرعت بالا high speed machining center كاهش مي يافت (توضيح اينكه : قبل از اسپارك كاري با عمليات براده برداري توسط  high speed machining center زمان اسپارك كاري روي قالب ها را كاهش ميداده اند ) . سنتر ماشين هاي ياد شده بسيار دقيق و سريع مي باشند كه قادرند روي فلزات سخت كار كنند و كيفيت سطحي كه ايجاد ميكنند در حدي است كه نياز به پرداخت كاري را برطرف ميكنند . به هرترتيب ، اسپارك هاي مجهز به موتورهاي خطي قادرند سريعتر ، دقيق تر و عميق تر از ساير اسپارك ها كه موتور خطي ندارند براده برداري كنند . براي مثال يك اسپارك كه با موتور خطي كار مي كند مي تواند يك حفره (cavity) به عمق 70mm را در 2 ساعت وچهل دقيقه براده برداري كند در حالي كه در همان شرايط ازالكترود و ساير پارامترها ، ماشينهاي مرسوم و قديمي با صرف زماني به اندازة 2 ساعت تا عمق 40 mm  (ميزان با تقريب بالا ) براده برداري ميكنند .

در كل موتورهاي خطي در اسپارك به قدري  سريع محور Z را حركت مي دهند كه ميتوان چنين تصور كرد كه ماشين كاري حفره هاي عميق نيازي به زمان شستشو ندارند . موتورهاي خطي همراه با كنترل كننده هاي( SMC,Sodick ) نه تنها سرعت و دقت را مهيا ميسازند (مثلا در مدل AM35Lبا دقتي به اندازة mm 0001/0 و تعداد كورس  1440 كورس در دقيقه) بلكه آنها داراي حركت آرام و يكنواختي بوده وارتعاشات را كاهش داده و باعث خفه نمودن صداها ميشوند . علاوه بر تمام موارد فوق ، آنها از پيچ ساچمه اي (ball scrow) استفاده نمي كنند و در عمل لقي پيچ و مهره حذف مي شود . فايده ديگر اين استكه چون در استفاده از موتورهاي خطي هيچ گشتاوري اعمال نميگردد و چرخش محور وجود ندارد ، بنابراين سازندگان (اين نوع اسپارك) با مشكلاتي كه سازندگان ساير ماشينهاي ابزار با آنها روبرو هستند مواجه نمي شوند .

اما نكته قابل توجه اين است كه دستيابي به حركت خطي آسان نيست . براي اين منظور شركت Sodick بايد سيستم تعادل محور عمودي را تكامل مي بخشيد بنحوي كه نيروي بزرگ مغناطيسي بوجود آمده را تحمل كرده كه براي اين امر لازم است كه محور عمودي و ستون صلبيت زيادي داشته باشند و بتوانند در برابر گرما و تغيير شكل يافتن در اثر حرارت توليد شده توسط موتور خطي مقاومت كند ، ضمنا بايد ستون به نحوي ساخته شود كه ارتعاشات به وجود آمده در اثر شتاب زياد محور Z را جذب كند . شركت Sodick تمام مشكلات فوق را با طراحي يك هد جديد حل كرده است . ماشين اسپارك مدل AM35L يك ميز ثابت دارد كه هد آن بر روي يك پل متحرك قرار گرفته است و علاوه بر محور Z موتورهاي خطي محور X و Y را هم حركت مي دهند . در محور Z ماشين از نوعي سراميك كه ساخت خود شركت Sodick مي باشد استفاده شده است كه ساختمان دستگاه را سبك تر ساخته و كاملا صلب و پايدار در مقابل حرارت مي باشد . آهن رباهاي موتور در دو طرف ستون سراميكي جاسازي شده اند و ستون ثابت تشكيل شده از يك سيم پيچ (coil) كه اين سيم و ستون ثابتتشكيل شده از يك سيم پيچ (coil) كه اين سيم پيچ در واقع يك منبع توليدگرما ميباشد . با توجه به گرماي توليد شده ، Sodick از كشوي سراميكي كه بتواند تغيير شكل هاي حرارتي را به حداقل رسانيده و صلابت هد را ثابت نگه دارد . در اين كشوي سراميكي با يك سيستم خنك كننده ، دما در حد رضايت بخشي نگه داشته مي شود و براي جلوگيري از پايين افتادن محور Z هنگاميكه نيروهاي مغناطيسي وجود ندارند يك سيلندر هوايي وزن  بسيار سريع است و حركت و جهش هاي فوق العاده سريعي دارد .

مانيتورهاي SMC Servo Control نشان مي دهند كه الكترود با چه سرعتي به منظور براده برداري به طرف پايين حركت ميكنند و شرايط براده برداري را سريعتر از مدل هاي قبلي تنظيم ميكنند . اين حركت عمودي فوق العاده سريع الكترود (36 m/min = 600mm/sec) همراه با 3000N نيرو درون حفره تلاطمي به وجود مي آورد كه براده هاي جدا شده از سطح براده برداري شده را بدون شستشوي آنها به حركت در ميآورد و از حفره خارج مي كند . البته عدم شستشو به اين معني است كه ماشين مي تواند بدون     نياز به تنظيم كردن شيلنگ شستشو توسط اپراتور كار خود را ادامه دهد .تنظيم Positioning در سيستمهاي ball screw موتور پيچ ساچمه اي را بر طبق فرمان منتقل شده از سيستم كنترل مي چرخاند يك مدل آنالوگ به (encoder) تعيين ميكند كه موتور بايد به چه اندازه اي دوران كند تا الكترود مسي را به موقعيت لازم جهت جرقه زني (sparking) هدايت كند . سيستم ذكر شده براي فرمان دادن و اندازه گيري خيلي پيچيده است و مسلما جريان اطلاعات بر دقت ماشين كاري تاثير گذار خواهد بود . اما در موتورهاي خطي موتور خودش (مستقيما بدون واسطه پيچ ) محور Z را حركت ميدهد .

بنابراين فاصله اي كه بايد طي شود توسط مقياس گر خطي اندازه گيري شده و فورا و مستقيما به موتور ميرسد . رئيس Sodick ميگويد اين مكانيسم ساده يك پيشنهاد و دستاورد عالي با عكس العمل سريع و داراي قدرت مانور زيادي است كه با دقت و سرعت موجود در اين روش سازگار است . ماشين هاي AM35L از مقياس گرهاي شيشه اي نصب شده بر روي بدنه ستون استفاده مي كنند كه فقط براي تنظيم بينهايت دقيق ، طرح و برنامه ريزي شده اند .

نمونه سولات درس احتراق

نمونه سولات درس احتراق

1- سوختن اکتان ‍C8H18 با 150 و 200 درصد هوای تئوريک  انجام ميگيرد. مطلوب است نسبت هوا به سوخت و دمای شبنم محصولات در فشار محيط.

2- محفظه حجم ثابتي شامل 1 کيلوگرم مول متان (CH4) و 3 کيلوگرم مول اکسيژن در فشار و دماي محيط مي با شد. در صورت احتراق کامل متان و حصول دماي 750 درجه کلوين, مطلوب است فشار نهايي و گرمايي که از محفظه به بيرون منتقل مي گردد.

3- يک سوخت گازی شامل 35 درصد متان CH4  و 25 درصد C3H8 و 40 درصد C5H12 .(درصد مولی) .مطلوب است کسر جرمی هر کدام و ثابت مخلوط گازها و همچنين HHV اگر اين سوخت با هوای تئوريک در دمای 25 درجه سانتيگراد بسوزد.

4- مطلوب است نمودار تغييرات دماي شعله آدياباتيک با نسبت هم ارزي برای احتراق اکتان مايع C8H18 با هوا و اكسيژن. مسئله را حداقل براي 5 نسبت هم ارزي مختلف تكرار كنيد. دماي مخلوط اوليه را 298 درجه كلوين و فشار را 1 اتمسفر در نظر بگيريد. مسئله را براي دو حالت فشار ثابت و حجم ثابت انجام دهيد. برای حالت حجم ثابت تغییرات فشار را نیز رسم نمایید.   

5- گاز متان در شرايط 298 درجه كلوين و فشار 5/5 اتمسفر و هوا در شرايط 500 درجه كلوين و فشار 5 اتمسفر وارد يك محفظه احتراق مي گردند. فرض كنيد واكنش شيميايي به صورت كلي زير انجام مي شود:
 
 محصولات احتراق در شرايط 1800 كلوين و فشار 8/4 اتمسفر اتاق احتراق را ترك مي كنند. مطلوب است انتقال حرارت از محفظه احتراق به بيرون به ازاي يك كيلومول سوخت ورودي.

رادار

تاريخچه رادار

نخستين بار در سال 1901 « هوگو ژرنسبارک » که او را «ژول ورن» آمريکايي می‌نامند، در يک داستان علمي _ تخيلي ، آن را طرح ريزي کرد. در سال 1906 ، يک دانشجوي 23 ساله آلماني ، به نام « هولفس ير » دستگاهي ساخت که با اصول رادارهاي امروزي می‌توانست امواجي را بسوي موانع بفرستد و بازتاب آنها را دريافت دارد. آزمايش اساسي ارسال امواج الکترومغناطيسي بسوي هواپيماهاي در حال پرواز ، بوسيله يک دانشمند فرانسوي به نام « پير داويد » انجام يافت. در آغاز جنگ دوم جهاني بود که تکنسينهاي انگليسي موفق شدند، نخستين مدلهاي راداري امروزي را بسازند. اما کار آنها يک مشکل اساسي داشت. امواج تا نقطه‌اي که می‌خواستند نمی‌رسيد و تنها تا پنج هزار متر برد داشت.

به همين دليل يک فرانسوي ديگر به نام "موريس پونت" در سال 1930 موفق به اختراع دستگاهي جالب به نام "مانيترون" شد که امواج بسيار کوتاه راديويي را بوجود می‌آورد و به همين دليل رادارهايي که به کمک اين وسيله تکميل شدند توانستند تا دهها کيلومتر بيش از رادار قبلي امواج را ارسال کنند. دستگاه اختراعي پونت در سال 1935 ابتدا در کشتي معروفي به نام نرماندي نصب شد و توانست آن را از خطر برخورد با کوههاي عظيم يخي شناور در اقيانوس محافظت کند و بدين ترتيب رادار علاوه بر استفاده وسيع در هوا ، سطح درياها را هم به تسخير خود در آورد.

1.    اساس كار رادارها

امواج رادار چيزي است كه در تمام اطراف ما وجود دارد، اگر چه ديده نمي‏شود. مركز كنترل ترافيك فرودگاهها براي رديابي هواپيماها چه آنها كه بر روي باند فرودگاه قرار دارند و چه آنها كه در حال پرواز هستند و هدايت آنها از رادار استفاده مي‏كنند. در برخي از كشورها پليس از رادار براي شناسايي خودروهاي با سرعت غير مجاز استفاده مي‏‏كند. ناسا از رادار براي شناسايي موقعيت كره زمين و ديگر سيارات استفاده مي‏كند، همين طور براي دنبال كردن مسير ماهواره‏ها و فضاپيماها و براي كمك به كشتي‏ها در دريا و مانورهاي رزمي از آن استفاده مي‏شود. مراكز نظامي نيز براي شناسايي دشمن و يا هدايت جنگ‏افزارهايشان از آن استفاده مي‏كنند

چيزي است كه در تمام اطراف ما وجوددارد، اگر چه ديده نمي‏شود. مركز كنترل ترافيك فرودگاهها براي رديابي هواپيماها چهآنها كه بر روي باند فرودگاه قرار دارند و چه آنها كه در حال پرواز هستند و هدايتآنها از رادار استفاده مي‏كنند. در برخي از كشورها پليس از رادار براي شناساييخودروهاي با سرعت غير مجاز استفاده مي‏‏كند. ناسا از رادار براي شناسايي موقعيت كرةزمين و ديگر سيارات استفاده مي‏كند، همين طور براي دنبال كردن مسير ماهواره‏ها وفضاپيماها و براي كمك به كشتي‏ها در دريا و مانورهاي رزمي از آن استفاده مي‏شود. مراكز نظامي نيز براي شناسايي دشمن و يا هدايت جنگ‏افزارهايشان از آن استفادهمي‏كنند.


هواشناسان براي شناسايي طوفانها،تندبادهاي دريايي و گردبادها از آن استفاده مي‏برند. شما حتي نوعي خاص از رادار رادر مدخل ورودي فروشگاهها مي‏بينيد كه در هنگام قرار گرفتن اشخاص در مقابلشان، دربرا باز مي‏كنند. بطور واضح مي‏بينيد كه رادار وسيله‏اي بسيار كاربردي مي‏باشد. دراين بخش از مقالات ما به اسرار رادار مي‏پردازيم.

استفاده از رادار عموماً در راستاي سه هدف زير مي‏باشد:

شناسايي حضور ياعدم حضور يك جسم در فاصله‏اي مشخص – عمدتاً آنچه كه شناسايي مي‏شود متحركاست و مانند هواپيما، اما رادار قادر به شناسايي حضور اجسام كه مثلاً در زيرزميننيز مدفون شده‏ اند، مي‏باشد. در بعضي از موارد حتي رادار مي‏تواند ماهيت آنچه را كه مي ‏يابد مشخص كند، مثلاً نوع هواپيمايي كه شناسايي مي‏كند.

متن کامل جزوه 31 صفحه ای اشنایی با رادارها را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

عصر سنت گریزی

عصر سنت گریزی

دانلود تحقیق مدیریت با عنوان عصر سنت گریزی یا تقابل سنت و تجدد و بررسی سازمانها در این رابطه

تغییر

این کتاب درباره داستان زمانه ما یعنی تغییر است.
مجمع عمومی کلیسای انگلستان در دهه 1980 بود، صحبت درباره این قضیه بحث برانگیز بود که به زنان اجازه داده شود کشیش شوند. یکی از سخنگویان حاضر در مجلس با لحنی هیجان انگیز اظهار داشت:
«در مورد این مسئله مانند بسیاری مسائل دیگر در کشور بزرگ ما، چرا نباید اجازه دهیم که وضع موجود ادامه پیدا کند؟»
این گفته نه فقط حرف دل سنت گرایان آن کلیسا، بلکه حرف همه صاحبان قدرت در سراسر جهان و در تمامی اعصار است.
اگر قرار باشد تغییری اتفاق بیفتد، بهتر است آهسته و پیوسته باشد.
تغییر پیوسته، تغییری راحت است. در چنین حالتی ، گذشته، چراغ راه آینده است.

حفظ وضع موجود دیگر به هیچ وجه بهترین راهی نیست که پیش پای ما قرار دارد. بهترین راهی که در مقابل ما قرار دارد راحت و آسان نیست، اما بی تردید جالب است.
اگر خواهان بهره گیری بیشتر از فرصت، و پذیرش خطر کمتری باشیم، لازم است که تغییرات را بهتر درک کنیم. کسانی که علل تغییر را می‌فهمند، در راه صیانت خود با مبارزه با آنچه اجتناب‌ناپذیر است، نیروی کمتری تلف می‌کنند. کسانی که سمت و سوی تغییر را درک می‌کنند، بهتر می‌توانند از این تغییرات به نفع خویش بهره برداری کنند.

متن کامل تحقیق مدیریت با عنوان سنت گریزی را از لینک زیر دانلود نمایید:

دانلود کنید.

دانلود جزوه اموزشی فیزیک حرکت

دانلود جزوه اموزشی فیزیک حرکت (خلاصه مبحث سینماتیک)

معادلات حرکت با شتاب ثابت
حرکت شتابدار ثابت با شتاب تند شونده و کند شونده
نمودار مکان – زمان حرکت شتابدار تند شونده
 نمودار مکان – زمان حرکت شتابدار کند شونده
نمودار سرعت – زمان حرکت شتابدار تند شونده
نمودار سرعت – زمان حرکت شتابدار کند شونده
نمودار شتاب – زمان حرکت شتابدار تند شونده
نمودار شتاب – زمان حرکت شتابدار کند شونده

متن کامل جزوه اموزشی سینماتیک به صورت اسلاید پاورپوینت را از لینک زیر دریافت نمایید:(بیشتر برای سرفصل های دبیرستانی مفید است)

دانلود کنید.

جامعه شناسی ادبیات

جامعه شناسی ادبیات

هر پدیده ادبی به سه واقعیت نیاز دارد:
نویسندگان(آفریشنگران)
 کتاب(آثار)
 خوانندگان(مردم)
                        

ارتباط و وابستگی ادبیات
اشکال ذهنی
ساختارهای جمعی
به اذهان افراد
                                       
دشواری بررسی پدیده ای
مطالعه تاریخ ادبیات به شرح احوال نویسندگان متون استفاده کرد.
چرا اغلب تاریخ ادبیات سنتی فاقد یک چشم انداز جامعه شناختی واقعی است

چرا اغلب تاریخ ادبیات سنتی فاقد یک چشم انداز جامعه شناختی است؟

1- نویسندگان از همه ابعاد اجتماعی قضایا اگاهی ندارند
2- فاقد روش دقیق و مناسب برای مطالعه هستند
3- نویسندگان غالباً نگرش جامع  و تخریب نشده ای ندارند

متن کامل اسلاید اموزشی جامعه شناسی ادبیات را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

دستورالعمل بازدید ایمنی اماکن

1-دستور العمل مربوط به سيستم لوله كشي آب آتش نشاني ساختمان ها
1-1- ساختمان هاي به ارتفاع سه طبقه روي پيلوت اجراي سيستم آب آتش نشاني با لوله به قطر 5/1 اينچ و نصب جعبه آتش نشاني به صورت يك طبقه در ميان شروع از همكف مي باشد.
2-1-سا ختمان ها با ارتفاع بيش از 3 طبقه روي
3-1- متعلقات جبه آتش نشاني براي بندهاي (1-1) و (2-1) والو وكوپلينگ 1 اينچ و هوزريل با لوله لاستيكي فشار قوي و سرنازل شير دار سه حالته مي باشد.
4-1- سيستم لوله كشي آب آتش نشاني سالن هاي اجتماعات ، انبارها ، واحد هاي تجاري و صنعتي زير نظر كارشناسان آتش نشاني انجام شود نصب جعبه F جنب در و خارج از ساخت با متعلقات لوله نواري و داخل سالن ها با متعلقات لوله لاستيكي فشار قوي و هوزريل صورت گيرد حداكثر فاصله جعبه F از يكديگر سي متر. ( نصب جعبه F با متعلقات لوله نواري، داخل سالن بر حسب نشر كارشناسي آتش نشاني )
5-1-امتداد لوله اصلي آب نشاني از پشت بام تا پائين ترين ارتفاع ساختمان ( كد روي فونداسيون) و اتصال آن به آب شهر و منبع ذخيره هوائي آب آتش نشاني مستقر در پشت بام ضروري است سايز لوله اصلي و ظرفيت منبع نظر كارشناس آتش نشاني و دبي خروجي براي مدت 10 دقيقه تا زمان رسيدن نيروي عملياتي آتش نشاني در نظر گرفته مي شود و در نظر گرفتن پمپ با رله اتوماتيك جهت تامين حداقل 3 اتمسفر فشار براي هر يك از سر نازل ها.
6-1-انبارها، واحدهاي صنعتي، توليدي ضروري است مجهز به استخر آب با ظرفيت متناسب با محل و چاه و سيستم پمپاژ با رله اتوماتيك باشند و در نظر گرفتن ژنراتور برق اضطراري جهت مواقع ضروري و قطع برق (زير نظر كارشناس آتش نشاني )
7-1- هيدرانت آتش نشاني (شير ايستاده آتش نشاني ) براي مجتمع هاي مسكوني، تجاري، صنعتي و اداري زير نظر كارشناس آتش نشاني مشخص مي گردد.
8-1-سيستم آب افشان اتوماتيك ئ دستي ( سيستم اسپرينكلر) زير نظر كارشناسان آتش نشاني مشخص مي گردد.
9-1- سيستم لوله كشي آب آتش نشاني بصورت خشك زير نظر كارشناسان آتش نشاني مشخص مي گردد.
 
2-دستور العمل مربوط به استخر و محوطه استخر
1-2- موتورخانه و مشعل ها خارج از محوطه استخر مستقر گردند.
2-2-سيستم برق تا ارتفاع 2/2 متر بصورت 12 ولت و عدم بهره برداري از 220 ولت و از ارتفاع بالاي 2/2 متر در صورت استفاده از 220 ولت از نوع حفاظت شده و مجهز به كليد FI مستقل باشد.
3-2- در نظر گرفتن روشنائي اضطراري 12 ولت تغذيه از باتري با شارژر و رله اتوماتيك
4-2- جداسازي محوطه استخر بوسيله در قفل دار سوئيچي از ديگر قسمت هاي ساختمان ضروري مي باشد.
5-2- در بالا و اطراف سكوي شيرجه (دايو ) تا فاصله حداقل به 3 متر عدم بهره برداري از برق 220 ولت و از ولتاژ حداكثر 12 ولت بهره برداري شود.
6-2- كليه شيشه هاي مشرف به استخر و رختكن از نوع سكوريت انتخاب گردد.
7-2- كف سازي محوطه استخر لغزنده نباشد.
8-2- سيستم گرمايشي بصورت حرارت مركزي تغذيه گردد.
 
3-دستورالعمل مربوط به خاموش كننده دستي و چرخ دار آتش نشاني
1-3-نصب خاموش كننده 6 كيلويي دي اكسيد كربن (CO2 ) مجاور تابلو اصلي برق ضروري است
2-3- نصب خاموش كننده پودر و گاز درجه دار جنب در موتورخانه و انباري ها و داخل هر واحد تجاري ضروري است .
3-3- سيستم اطفاء حريق اتوماتيك زير نظر كارشناسان آتش نشاني مشخص گردد.
4-3- تعداد و نوع خاموش كننده هاي دستي و چرخ دار توسط كارشناسان آتش نشاني در مرحله پاياني كار مشخص گردد.
 
4-دستورالعمل مربوط به موتورخانه تاسيسات
1-4- در نظر گرفتن در فلزي و آستانه زير در براي موتورخانه
2-4- در نظر گرفتن تهويه به تناسب حجم موتورخانه
3-4-كليه ديگ هاي تحت فشار داراي سوپاپ اطمينان باشند
4-4- سيم كشي هاي برق بصورت توكار يا از داخل لوله مخصوص عبور نمايند.
5-4- روشنائي ها از نوع مخصوص حفاظ دار باشند.
6-4-موتورخانه تاسيسات به تجهيزات ايمني و آتش نشاني زير نظر كارشناس مجهز گردند.
7-4-مجهز به كف شوي باشد
8-4- حداقل 3-1 فضاي موتورخانه بصورت فضاي پرت منظور شود.
9-4- ضوابط مربوط به موتورخانه تاسيسات
1-9-4- طراحي موتورخانه تاسيسات خارج از زيربنا و در صورت عدم امكان ، مجاور يك جبهه به فضاي آزاد با پنجره به فضاي آزاد در نظر گرفته شود.
2-9-4- موتورخانه تاسيسات در جوار چاه آسانسور، دستگاه پله و سالن اجتماعات قرار نگيرد و در صورت عدم امكان ، ديوار مشترك بين آنها مقاوم حريق باشد.
3-9-4- داكت مستقل براي لوله هاي تاسيسات كابلهاي برق و دودكشها در نظر گرفته شود.
 
5- دستورالعمل ايمني در مورد ، لوله هاي دودكش ساختمان
1-5-در نظر گرفتن لوله دودكش مجزا جهت هر منبع حرارتي تا پشت بام
2-5-نصب كلاهك (H) بر روي لوله هاي دودكش در پشت بام
3-5-سايز لوله هاي دودكش براي هر منبع حرارتي به شرح ذيل در نظر گرفته شود
4-5- بخاري گازي معمولي ، هود آشپزخانه : قطر داخلي لوله دودكش 10 سانتي متر
5-5-شومينه، پكيج، آبگرمكن ، داخلي لوله دودكش 15 سانتي متر
توجه: زير 60متربنا محل بايد به سيستم حرارت مركزي مجهز باشد
6-5- جهت ديگر منابع حرارتي با نظر مهندس تاسيسات لوله يا كانال با سايز متناسب در نظر گرفته شود.
7-5-هر بخاري و يا ساير وسايل گاز سوز بايد به يك دودكش مجزا مجهز گردد.
8-5- انتهاي كليه دودكش ها بايستي حداقل 1 متر از سطح پشت بام بالاتر بوده و از ديواره هاي جانبي نيز حداقل 1 متر فاصله داشته باشد
9-5-به هيچ عنوان نميتوان از درز اتقطاع براي خروج لوله هاي دودكش استفاده كرد.
 
6-دستورالعمل ايمني در خصوص نصب پله فرار(بصورت رفت و برگشت )
1-6-مسير دسترسي به پله فرار از داخل اتاق خوابها، انباريها و ... كه درب آنها در معرض قفل شدن باشد نبايستي در نظر گرفته شود.
2-6-درب پله فرار بايستي بطرف پله فرار باز گردد
3-6-حداقل يك ضلع پله فرار به هواي آزاد مرتبط باشد
4-6-به طرف پله فرار و تا فاصله يك متري فرار هيچگونه پنجره باز نگردد
5-6-در مسير خروج ، علائم خروجي اضطراري نصب گردد.
6-6-پله فرار بايستي از پشت بام تا طبقه همكف ادامه يابد.
7-6- ارتفاع هر پله حداكثر 18 سانتي متر و پاخور (كف پله) حداقل 28 سانتي متر در نظر گرفته شود .
8-6- عرض پله ها و پاگردها و مسير راه خروج نبايد در هيچ قسمت از طول مسير كاهش يابد.
9-6- دستور العمل مربوط به دستگاه پله اضطراري
1-9-6- ديوارهاي مسير دسترسي اضطراري و دستگاه پله اضطراري خود ايستا بدون هيچگونه منفذ باشد ( بجز پنجره هاي مشرف به فضاي آزاد ) و به در دود بند خود بسته شو مجهز گردد و نصب كوپل طلق دار همراه با فن مناسب در سقف دستگاه پلكان و جانپناه دستگاه پلكان مشرف به نورگير به ارتفاع حداقل 5/1 متر اجراء و نصب روشنائي اضطراري 12 ولت تغذيه از باتري با شارژ و رله اتوماتيك.
2-9-6- نصب علائم راهنما جهت مشخص نمودن شماره طبقه مسير خروج در ارتفاع حداكثر 8/1 متر از كف تمام شده با مشخصات ذيل :
بصورت نوردار با روشنائي 12 ولت تغذيه از باتري با شارژر و رله اتوماتيك يا شبرنگ متناسب با مسير خروج.
 
7-دستورالعمل مربوط به جانپناه ، داكت و نورگير و بازشوها
1-7-احداث جانپناه با ارتفاع حداقل 80 سانتيمتر از كف تمام شده اطراف پشت بام ، تراس، بالكن ، دستگاه پله ، اطراف داكت هاي واقع در پشت بام ، پرتگاه ها و پشت بام ساختمان هاي 6 طبقه به بالا موزايك فرش شود و از آسفالت و ايزوگام استفاده نشود.
2-7-استفاده از شيشه يا اشياء برنده جهت حفاظ جانپناه مجاز نمي باشد و در صورت استفاده از نرده حفاظ ها بصورت عمودي و با فاصله حداكثر 10 سانتيمتر از يكديگر باشد.
3-7-استفاده از كوپل طلق دار به جاي شيشه در قسمت نورگير بالاي خرپشته
4-7-در صورتيكه جهت نورگير سقف خرپشته از شيشه استفاده گرديده بايستي زير نورگير از قسمت داخل توري مناسب نصب گردد.
5-7- ديوارهاي جانبي داكت ها مقاوم حريق و بدون درز اجرا گردد.
6-7- پنجره دامت هاي نورگير: از خط الراس تلاقي دو ديوار جانبي با فاصله حداقل يك متر، فاصله دو پنجره مجاور حداقل يك متر، زير پنجره ها با ارتفاع حداقل 5/1 متر از كف تمام شده ، شيشه ها دوجداره و شيشه داخلي از نوع سكوريت 6 ميليمتري ، پنجره آشپزخانه ثابت ، حداقل مساحت نورگيري براي ساختمان هاي تك واحدي 4 متر مربع و براي ساختمان هاي چند واحدي 7 مترمربع با در نظر گرفتن فرمول :
S=N*0.3 R*0.2K
S = مساحت ، N = تعداد طبقات R = پنجره غير از آشپزخانه ، K = تعداد پنجره آشپزخانه
7-7- در صورت استفاده از شيشه جهت رفع مشرفيت ، شيشه ها بصورت فيكس باشد در قالب فلزي با دوربندي كامل و نوار دور شيشه نصب شوند و در صورت استفاده از شيشه سكوريت بطور اصولي و با استحكام لازم در محل خود مستقر گردد.
7-8- عدم استفاده از شيشه در قسمت كتيبه بالاي درب اصلي ورودي به واحدها.
 
8-دستورالعمل مربوط به آسانسور
1-9-رعايت كليه اصول استاندارد مربوط به آسانسور
2-9- عدم عبور هرگونه لوله هاي تاسيسات آب سرد ، گرم ، دودكش ها، لوله هاي گاز و كابل هاي برق از داخل چاه آسانسور( بجز تجهيزات آسانسور)
3-9-نصب قفل سويچي روي دريچه زير كف موتورخانه و در اتاق موتورخانه آسانسور
4-9- نصب مشبك فلزي با خانه هاوي به ابعاد 2*2 سانتيمتر روي پنجره و روزانه هاي اتاق موتورخانه آسانسور
5-9- كابين آسانسور به در، آيفون ثابت روي بدنه بدون گوشي ، متحرك ، زنگ خطر ، تهويه ، روشنايي 12 ولت تغذيه از باتري با شارژر رله اتوماتيك مجهز گردد.
6-9-در نظر گرفتن تجهيزات كامل ايمني آسانسور ( از قبيل گاورنر، پاراشوت ، ميكروسوئيچ هاي كنترل كننده )
7-9-ديوارهاي جانبي چاه آسانسور خود ايستا و مقاوم حريق بدون هيچگونه روزنه اجرا گردد
8-9-در نظر گرفتن چاه ارت و اتصال اسكلت فلزي چاه ، كابين ، قاب وزنه ، تجهيزات موتورخانه و كليه قسمت ها به سيستم ارتينگ با مقاومت حداكثر 5 اهم.
9-9-اخذ تاييد از شركت بازرسي و كيفيت و استاندارد ايران.
9-10- نصب تابلو هشدار دهنده داخل كابين با مشخصات ذيل :
ابعاد 30*20 سانت- زمينه آبي رنگ و نوار شبرنگ سبز به عرض يك سانت در پيرامون تابلو- نوشته متن به رنگ سفيد.
متن تابلو : در زمان حريق به هيچ عنوان از آسانسور استفاده نگردد.
 
10-ضوابط مربوط به آسانسور
1-10- آسانسور خارج از مركز دستگاه پله طراحي گردد لذا راهرو طبقات بايد توسط دربهاي ضد گسترش حريق محفوظ گرد تا از نفوظ دود و آتش به چاه آسانسور به عنوان دودكش جلوگيري شود .
2-10-چاه آسانسور تا روي فونداسيون ساختمان امتداد يابد و به يا در صورت قرار داشتن فضاي آزاد زير چاهك آسانسور، يك ستون زير ضربه گيرهاي چاهك با تامين ايستائي پنج هزار نيوتن بر مترمربع در نظر گرفته شود.
3-10- ابعاد مفيد چاه آسانسور حداقل 150*150 سانتيمتر باشد .
4-10- در چاه آسانسور داخل موتور خانه تاسيسات قرار نگيرد
5-10- در نظر گرفتن اطاق مستقل براي موتورخانه آسانسور، دريچه به ابعاد حداقل 80*60 سانتيمتر زير كف موتور خانه روي ديوار جانبي با بازشو به بيرون.
6-10- هرگونه بازشو (روزنه ، دريچه ) به چاه آسانسور بجز در ورودي به چاه و دريچه مورد بند 5-4 غير مجاز است.
7-10- نصب و اجراي دستگاه blak out
8-10- رعايت كليه اصول استاندارد مربوط به آسانسور.
 
12-حفاري چاه ها و مجاري آب و فاضلاب
1-12- قبل از آغاز عمليات حفاري چاه ها و مجاري آب فاضلاب به ويژه در حفر چاه ها و مجاري آب فاضلاب به ويژه در حفر چاه هاي دستي ، بايد بررسيهاي لازم در خصوص وجود و كيفيت موانعي از قبيل قنوات قديمي ، فاضلابها ، پي ها ، جنش خاك لايه هاي زيم نو تاسيسات مربوط به آب ، برق ريال گاز ، تلفن و نظاير آن به عمل آيد و در صورت لزوم با سازمانها ذيربط تماس برقرار گردد ، محل حفاري نيز بايد طوري تعيين شود كه به هنگام كار، خطر ريزش يا نشت قنات و فاضلاب مجاور يا برخورد با تاسيسات ياد شده وجود نداشته باشد.
2-12-به منظور ايجاد تهويه كافي د عمليات حفاري چاه ها و مجاري آب و فاضلاب ، بايد هر نوع گاز، گرد و غبار و مواد آلوده كننده ديگر كه براي سلامتي افرا مضر است ، به طريق مقتضي از محل كار خارج شود و در صورت لزوم بايد كارگران به ماسك و دستگاه هاي تنفسي مناسب مجهز شوند تا همواره هواي سالم به آنها برسد.
3-12- كليه افرادي كه فعاليت آنها با عمليات حفاري چاه ها و مجاري آب و فاضلاب مرتبط است بايد متناسب با نوع كار از وسايل حفاظت فردي استفاده نمايند.
4-12- مقني قبل از ورود به چاه براي عمليات چاه كني ، بايد طناب نجات و كمربند ايمني را بخود بسته و انتهاي آزاد طناب را در بالاي چاه در نقطه ثابتي محكم نموده باشد.
5-12- پس از خاتمه كار روزانه ، دهانه چاه ها با صفحات مشبك مقاوم و مناسب و مطمئن پوشانده شود.
 
13-دستور العمل مربوط به برق و روشنائي اضطراري ساختمان
1-13-سيستم برق بر اساس مبحث 13 مقررات ملي ساختمان ايران رعايت گردد
2-13-تابلوي، برق مجاور در اصلي داخل واحد در نظر گرفته شود.
3-13-تابلوي برق حداقل مجهز به فيوز مينياتوري مستقل براي سرويس بهداشتي ( حمام و توالت ) –آشپزخانه – سالن- اطاق خواب ها- كولر ... باشد
4-13-هر يك از تابلوهاي برق به كليد قطع برق در صورت نشت جريان (fi ) مجهز گردد
5-13-كابلها و لوله هاي سيستم برق از داكت هاي مستقل يا داخل ديوار عبور نمايند.
6-13-در نظر گرفتن سيستم ارتينگ و صاعقه گير
7-13- در نظر گرفتن روشنائي 12 ولت تغذيه از باتري با شارژ و رله اتوماتيك براي دستگاه پله و مسير اضطراري ، كابين آسانسور، زيرزمين هاي فاقد نور طبيعي ، سالن اجتماعات ، موتورخانه ، مجتمع هاف واحدهاي تجاري، مجتمع هاي تجاري، بيمارستان ها ، كتابخانه ها و موزه ها و هتل ها ...
8-13- سيستم برق اماكن مرطوب از قبيل استخر و محوطه مربوط از كف تمام شده تا ارتفاع 2/2 متر بصورت 12 ولت و عدم بهره برداري از 220 ولت و از ارتفاع بالاي 2/2 متر در صورت بهره برداري از 220 ولت از نوع حفاظت شده در نظر گرفته شود.
 
14-دستورالعمل مربوط به دستگاه پله اضطراري
1-14-ديوارهاي مسير دسترسي اضطراري و دستگاه پله اضطراري خود ايستا بدون هيچگونه منفذ باشد ( بجز پنجره هاي مشرف به فضاي آزاد ) و به در دود بند خود بسته شو مجهز گردد و نصب كوپل طلق دار همراه با فن مناسب در سقف دستگاه پلكان و جانپناه دستگاه پلكان مشرف به نورگير به ارتفاع حداقل 5/1 متر اجراء و نصب روشنائي اضطراري 12 ولت تغذيه از باتري با شارژ و رله اتوماتيك
2-14- نصب علائم راهنما جهت مشخص نمودن شماره طبقه مسير خروج در ارتفاع حداكثر 8/1 متر از كف تمام شده با مشخصات ذيل :
بصورت نوردار با روشنائي 12 ولت تغذيه از باتري با شارژر و رله اتوماتيك يا شبرنگ متناسب با مسير خروج .
 
15-دستورالعمل ايمني خاموش كننده هاي دستي
در كليه ساختمانهاي مسكوني نصب خاموش كننده در قسمتهاي ذيل الزامي مي باشد
1-15- واحدهاي مسكوني : هر كدام يكدستگاه خاموش كننده دي اكسيد كربن چهار كيلويي
2-15- تابلوهاي برق اصلي : نصب يكدستگاه خاموش كننده دي اكسيد كربن شش كيلويي
3-15- پاركينگ ها و زيرزمينها : به ازاي هر 100 مترمربع نصب يكدستگاه خاموش كننده پودري شش كيلويي
4-15- موتورخانه ها : نصب خاموش كننده پودري و دي اكسيد كربن (تعداد و ظرفيت خاموش كننده ها توسط كارشناسان آتش نشاني در مرحله پايانكار تعيين مي گردد)
 
16-دستورالعمل ايمني در خصوص پلكان عمومي:
1-16-پلكان عمومي با درب ايزوله دود خود بسته شو از ساير بخش ها مجزا شود.
2-16-عرض پله ها و پاگردها نبايد در هيچ قسمت از طول مسير كاهش يابد.
3-16-اطراف پلكان عمومي ابتدا سيمان اندود و سپس گچكاري گردد . (بهتر است ديواره هاي اطراف پلكن با مصالح بتن آرمه اجرا گردد )
4-16- ارتفاع هر پلكان 17 سانتي متر در نظر گرفته شود .
5-16- پاخور( پلكان) 30 سانتي متر در نظر گرفته شود.
6-16- حداقل عرض مفيد پلكان 110 سانتي متر و در صورتيكه تعداد واحدها در ساختمان از 10 واحد بيشتر باشد بايستي حداقل عرض پله 140 سانتي متر در نظر گرفته شود.
7-16-در قسمت خرپشته پلكان عمومي بايستي حداقل سه طرف پنجره نصب و بر روي يكي از پنجره ها تهويه مناسب تعبيه گردد.
8-16-ارتفاع نرده پلكان عمومي حداقل 80 سانتي متر و فاصله حفاظ ( عمومي ) داخل آن بايستي حداكثر 10 سانتي متر در نظر گرفته شود .
9-16- استفاده از كوپل طلق دار به جاي شيشه در قسمت نور گير بالاي خرپشته
10-16-در صورتيكه جهت نورگير سقف خر پشته از شيشه استفاده گرديده بايستي زير نورگير از قسمت داخل توري مناسب نصب گردد.
11-16- در صورتيكه تعداد واحدهاي هر طبقه در ساختمان از چهار واحد تجاوز نمايد ، بايستي پلكان دوم نيز در ساختمان طراحي و اجرا گردد.
 
17-دستورالعمل ايمني سيستم اعلام حريق اتومات
1-17- در كليه ساختمان هاي اقامتي ، تجاري و اداري مسكوني ( بيش از 12 واحد و يا ارتفاع بيش از 18 متر مربع) و سينماها و كتابخانه ها و .. نصب سيستم اعلام حريق اتومات الزامي مي باشد ( نقشه هاي اجرايي آن تا مرحله سفتكاري ساختمان ، بايستي به تاييد كارشناسان سازمان آتش نشاني برسد )
2-17-سيستم اعلام حريق بايستي در كليه قسمتهاي ساختمان نصب گردد
3-17- دستگاه مركزي( كنترل پنل )و آژير در ساختمان هاي اقامتي بايستي در قسمت پذيرش نصب گردند و در ساختمان هاي مسكوني دستگاه مركزي در پيولت و آژير در مابين طبقات نصب گردد ( در صورتيكه ساختمان اداري سرايدار باشد بهتر است دستگاه مركزي در محل استقرار سرايدار نصب گردد )
4-17- اين سيستم بايد طوري طراحي گردد كه در موقع قطع برق ، قادر به ادامه كار باشد
5-17-علاوه بر سيستم فوق بايستي شاسي اعلام حريق دستي نيز در طبقات نصب گردد
6-17- در زيرزمينهاي (بيش از 185 مترمربع زير بنا با كاربري پاركينگ و انباري مسكوني ) بايستي اين سيستم نصب گردد.
7-17- نوع دتكتورها بايستي متناسب با محل در نظر گرفته شوند.
 
18- دستورالعمل مربوط به سيستم اعلام حريق :
1-18- هر يك از ساختمان ها كه نياز به راه دسترسي اضطراري يا پله اضطراري داشته باشند ساختمان هاي صنعتي ، انبارها ، عمومي، اداري سينماها و سالن هاي اجتماعات ، مراقبتي ، درماني، اقامتي ، عمومي ، مجتمع هاي تجاري و اماكن پر مخاطره .
2-18- قبل از اجراء ضروري است طرح سيستم اعلام حريق به تاييد سازمان آتش نشاني برسد
3-18- نصب تابلو هشدار دهنده در محدوده ورودي اصلي ساختمان در معرض ديد با مشخصات ذيل :
- ابعاد 30*40 سانت زمينه آبي و نوار شبرنگ سبز به عرض يك سانت در پيرامون تابلو
- نوشته متن به رنگ سفيد
- متن تابلو : به محض شنيدن آژير عمومي اعلام حريق در اسرع وقت با حفظ خونسردي محل واحد خود را ترك نموده و از مسير دستگاه پله از ساختمان خارج گرديد.
 
19-دستورالعمل مربوط به نازك كاري و دكوراسيون داخلي ساختمان
1-19-عدم استفاده از مواد قابل اشتعال( از قبيل موكت) داخل راهروها و دستگاه پله اضطراري و يا ايستگاه هاي ورودي واحدها و سقف.
2-19- عدم استفاده از مواد قابل اشتعال جهت دكوراسيون و نازك كاري سالن هاي اجتماعات ،‌سينماها و راه هاي دسترسي اضطراري در كليه ساختمان ها.
 
20-ضوابط مربوط به مسير و دستگاه پله اضطراري
1-20-حداكثر ارتفاع ساختمان 30 متر يا 9 طبقه روي پيلوت دستگاه پله اصلي بعنوان دستگاه پله اضطراري مد نظر قرار گيرد ، به نحوي كه دستگاه پله از ايستگاه مشترك ورودي واحدها و آسانسور در طبقات كاملاً جداسازي گردد.
مساحت ايستگاه مشترك (‌سه متر مربع + يك متر مربع * تعداد واحدها در طبقه ) با مصالح ساختماني و درب ايزوله دود خود بسته شو جداسازي گردد.
2-20- از ارتفاع بيش از 30 متر يا بيشتر از 9 طبقه روي پيلوت ضروري است دو دستگاه پله بنحوي در نظر گرفته شود كه در طبقات به يكديگر راه داشته باشند يكي از دستگاه پله ها با فاصله از دستگاه پله ديگر و در ضلع مجاور فضاي آزاد بوده و به در ايزوله دود خود بسته شو مجهز گردد.
3-20-ساختمان هاي با 3 طبقه روي پيلوت و هر طبقه شامل 8 واحد ، ساختمان هاي با 4 طبقه روي پيلوت و هر طبقه شامل 6 واحد و ساختمان هاي با 5 طبقه روي پيلوت و هر طبقه شامل 3 واحد و ساختمان هاي 6 طبقه روي پيلوت و بيشتر حتي با يك واحد در هر طبقه مشمول بند 1-20 مي شوند.
4-20-براي ساختمان هاي خاص طبقه نظر كارشناس سازمان آتش نشاني.
5-20-حداقل تعداد خروجي هاي مورد نياز براي فضاي هاي بزرگ ( سالن اجتماعات ، سينماها و غيره ) و همچنين حداقل عرض خروجي ها مطابق جدول زير محاسبه گردد:
 
21- دستورالعمل مربوط به نماي سنگ و شيشه
1-21-شيشه از نوع سكوريت باشد
2-21-از پشت نما داخل ساختمان در قسمت داخل واحدها در هر طبقه از كف تمام شده اجراي جان پناه با مصالح ساختماني به ارتفاع حداقل 80 سانتيمتر ضروري است.
3-21- ضخامت شيشه متناسب با ابعاد شيشه در نظر گرفته شده و براي فرم شيشه هر شش متر ارتفاع يك ژوئن دو سانتي اجراء گردد.
4-21-هر سه متر ارتفاع سنگ روي نيشي قرار گيرد و اسكوپ كامل شود.
5-21- فرم شيشه محكم و فيكس اجراء گردد.
6-21-سنگ هاي روي درپوش ها كاملاً رولپلاك گردند.
7-21-در محل تقاطع ديوارهاي جدا كننده با فرم نماي شيشه به منظور ممانعت گسترش حريق از دو فضاي مجاور به يكديگر از پشت نماي شيشه به عرض حداقل يك متر با مصالح ساختمان مقاوم حريق احداث گردد.
8-21- فضاهاي جدا از يكديگر واقع در پشت نماي شيشه ، نسبت به يكديگر با مصالح ساختماني غير قابل اشتعال كاملاً جداسازي شوند.

آيين‌نامه‌ و مقررات‌ حفاظتی ساختمان‌ كارگاه‌ها

آيين‌نامه‌ و مقررات‌ حفاظتي‌ ساختمان‌ كارگاه‌ها

ماده‌ 1: به‌ استناد ماده‌ 48 قانون‌ كار مصوب‌ سال‌ 1338 مجلسين‌ شوراي‌ ملي‌ و سنا شخصيت‌هاي‌ حقيقي‌ يا حقوقي‌ كه‌ بخواهند كارگاه‌ جديدي‌ احداث‌ نمايند و يا كارگاه‌هاي‌ موجود خود را توسعه‌ دهند مكلف‌ اند قبل‌ از شروع‌ بكار برنامه‌ و نقشه‌هاي‌ ساختماني‌ و طرحهاي‌ مورد نظر را با توجه‌ به‌ مقررات‌ اين‌ آيين‌نامه‌ تهيه‌ و براي‌ تصويب‌ به‌ وزارت‌ كار ارسال‌ دارند.
شروع‌ ساختمان‌ محل‌هاي‌ مورد نظر و همچنين‌ بهره‌ برداري‌ از كارگاه‌هاي‌ مزبور منوط‌ به‌ اجازه‌ كتبي‌ وزارت‌ كار خواهد بود.

فصل‌ اول‌ - كارگاه‌هاي‌ صنعتي‌ ساختمان‌ و محل‌ كار
بخش‌ اول‌ - عوامل‌ اطمينان‌
ماده‌ 2:كليه‌ ساختمان‌هاي‌ دائمي‌ و موقتي‌ و موسساتي‌ كه‌ مشمول‌ مقررات‌ قانون‌ كار مي‌باشند بايد از نقطه‌ نظر ساختماني‌ واجد استحكام‌ كامل‌ بوده‌ و در محاسبه‌ پايه‌ و سقف‌ و كفها رعايت‌ نكات‌ زير بشود.
الف‌ - تحمل‌ فشار ناشي‌ از حداكثر بارها و اشياء ثابت‌ و متحرك‌.
ب‌ - تحمل‌ فشار ناشي‌ از ريزش‌ برف‌ - باران‌ - يخبندان‌ - باد و طوفان‌.
ج‌ - تحمل‌ فشار ناشي‌ از بارهاي‌ معلق‌.
براي‌ رسيدگي‌ باين‌ منظور بايستي‌ خلاصه‌ محاسبات‌ فني‌ ضميمه‌ نقشه‌ها تسليمي‌ باشد.
ماده‌ 3: اطاق‌ها و محل‌ كار دائم‌ بايد لااقل‌ 3 متر از كف‌ تا سقف‌ ارتفاع‌ داشته‌ و فضاي‌ آن‌ بايد براي‌ حداكثر اشخاصي‌ كه‌ درآن‌ محل‌كار مي‌كنند براي‌ هرنفر12مترمكعب‌ كمتر نباشد.
تبصره‌ 1-  در محاسبه‌ متر مكعب‌ فضا حجم‌ اشغال‌ شده‌ بابت‌ اثاثيه‌ و ماشين‌ آلات‌ و مواد و لوازم‌ چيزي‌ كسر نمي‌گردد.
تبصره‌ 2-  در ساختمان‌هايي‌ كه‌ ارتفاع‌ هر طبقه‌ از فضاي‌ كار از 4 متر متجاوز باشد براي‌ محاسبه‌ حجم‌ لازم‌ فقط‌ تا ارتفاع‌ 4 متر منظور و محاسبه‌ مي‌گردد.
ماده‌ 4:  در فضاي‌ كارگاه‌ نصب‌ ماشين‌ آلات‌ و يا قرار دادن‌ اشياء و محصولات‌ نبايد مزاحمتي‌ براي‌ عبور و مرور و يا كار كارگران‌ ايجاد نمايد.
ماده‌ 5: در اطراف‌ هر يك‌ از دستگاه‌هاي‌ ماشين‌ يا واحدهاي‌ كار بايد فضاي‌ كافي‌ منظور داشت‌ تا كارگران‌ بتوانند به‌ راحتي‌ براي‌ انجام‌ كارهاي‌ عادي‌ رفت‌ و آمد نموده‌ و در صورت‌ لزوم‌ اصلاحات‌ و تعميرات‌ و نقل‌ و انتقال‌ مواد مصرفي‌ يا توليدي‌ را انجام‌ دهند.
بخش‌ 2 - كف‌ سازي‌
ماده‌ 6: كف‌ اطاق‌ها و قسمت‌هايي‌ كه‌ محل‌ عبور كارگران‌ بوده‌ و يا براي‌ حمل‌ و نقل‌ مواد تخصيص‌ داده‌ شده‌ بايستي‌ صاف‌ و هموار بوده‌ و عاري‌ از حفره‌ و سوراخ‌ - تراشه‌هاي‌ چوب‌ - برآمدگي‌ ناشي‌ از پوشش‌ بي‌ تناسب‌ مجاري‌ - ميخ‌ و پيچ‌ و مهره‌ و لوله‌، دريچه‌ يا برآمدگي‌ و برجستگي‌ و هر گونه‌ موانعي‌ باشد كه‌ ممكن‌ است‌ موجب‌ گير كردن‌ و يا لغزيدن‌ اشخاص‌ گردد.
ماده‌ 7: كف‌ اطاق‌ها و راهروها و پياده‌ روها نبايد در شرايط‌ عادي‌ هيچگونه‌ لغزندگي‌ داشته‌ و يا از مصالحي‌ ساخته‌ و يا از موادي‌ اندود شده‌ باشد كه‌ در نتيجه‌ رفت‌ و آمد ايجاد ناراحتي‌ و گرد خاك‌ و ساييدگي‌ و در نتيجه‌ لغزيدگي‌ ايجاد شود.
ماده‌ 8: در محل‌ كار و مكانهايي‌ كه‌ دستگاه‌هاي‌ متعددي‌ قرار دارد بايستي‌ به‌وسيله‌ خط‌ كشي‌ با رنگ‌ مشخص‌ در دو طرف‌ راه‌ اصلي‌ و راه‌هاي‌ فرعي‌ را مشخص‌ نموده‌ و حتي‌ محل‌ قرار دادن‌ مواد خام‌ و مواد توليدي‌ به‌وسيله‌ اين‌ خطوط‌ معين‌ گردد تا محل‌هاي‌ رفت‌ و آمد، حمل‌ونقل‌ موادهمچنين‌ جهت‌حركت‌ اصلي‌ با علامت‌گذاري‌ روي‌ زمين‌ معلوم‌ و روشن‌ باشد.
ماده‌ 9: كف‌ كارگاه‌ها بايستي‌ قابل‌ شستشو بوده‌ و در مواردي‌ كه‌ نوع‌ كار موجب‌ ريخته‌ شدن‌ آب‌ در كف‌ گردد بايستي‌ شيب‌ كافي‌ داشته‌ باشد كه‌ آبها را به‌ سمت‌ مجاري‌ فاضلاب‌ هدايت‌ نمايد.
بخش‌ 3- نرده‌ها
ماده10: پلكان‌ها و اطراف‌ محل‎ورود و خروج‎آسانسور و نقاط‎مشابه‌ كه‌‎لغزندگي‌ آنها موجب‌ مخاطرات‌ بيشتري‌ نسبت‌ به‌ ساير جاها خواهد بود بايد از مصالح‌ غير لغزنده‌ ساخته‌ شود.
ماده‌ 11: در نقاطي‌ كه‌ از نردبان‌ استفاده‌ مي‌شود انتهاي‌ فوقاني‌ آن‌ در هر قسمت‌ كه‌ قرار گيرد بايد به‌وسيله‌ نرده‌هاي‌ متحرك‌ حفاظت‌ شود.
ماده‌ 12: در هر طبقه‌ از ساختمان‌ پرتگاههاي‌ راه‌ پله‌ها در هر طرفي‌ كه‌ غير مسدود باشد به‌ استثناي‌ قسمت‌ ورود به‌ پلكان‌ بايد به‌وسيله‌ نرده‌هاي‌ دائمي‌ كاملاً محفوظ‌ گردد. مدخل‌ پلكانهايي‌ كه‌ كمتر مورد نظر رفت‌وآمد هستند بايد‌به‌وسيله‌ نرده‌هاي‌ متحرك‌ مسدود شوند.
ماده13: دريچه‌ها و مدخلهايي‌ كه‌ دركف‌ كارگاه‌ بازمي‌شوند بايد به‎وسايل‌ زيرمحفوظ‌ شوند.
الف‌ - نرده‌هاي‌ متحرك‌ كه‌ فقط‌ دو طرف‌ آن‌ آستانه‌ داشته‌ باشد.
ب‌ - نرده‌هاي‌ دائمي‌ كه‌ تمام‌ اطراف‌ باز آن‌ داراي‌ آستانه‌ باشد.
پ‌ - دريچه‌هاي‌ لولادار به‌ همان‌ كيفيت‌ كه‌ در مورد مدخل‌ پلكان‌هاي‌ فرعي‌ در ماده‌ 12 ذكر شد.
ماده‌ 14: مدخلهاي‌ فردي‌ (مانند حوضچه‌ها و آدم‌ روها) بايستي‌ به‌وسيله‌ دريچه‌هاي‌ بدون‌ لولا كه‌ استحكام‌ كافي‌ دارند پوشش‌ شده‌ دستگيره‌ آنها بدون‌ برآمدگي‌ باشد.
ماده‌ 15: در مواقعي‌ كه‌ پوشش‌هاي‌ مندرج‌ در ماده‌ 13 بر حسب‌ ضرورت‌ براي‌ مدت‌ كوتاهي‌ در جاي‌ خود قرار نگرفته‌ باشد بايستي‌ كليه‌ اين‌ مدخلها به‌وسيله‌ اشخاص‌ تحت‌ مراقبت‌ قرار گرفته‌ و يا اينكه‌ به‌وسيله‌ نرده‌هاي‌ قابل‌ حمل‌ يا دستي‌ - و در شب‌ به‌وسيله‌ نصب‌ چراغ‌ خطر كه‌ موقتاً در اطراف‌ حوضچه‌ قرار خواهند گرفت‌ محفوظ‌ شوند.
ماده‌ 16:حفره‌هايي‌ كه‌ در كف‌ قرار دارند و بواسطه‌ وجود ماشين‌ آلات‌ ثابت‌ يا تجهيزات‌ يا ديوار احتمال‌ قدم‌ گذاردن‌ اتفاقي‌ و ناگهاني‌ اشخاص‌ بآنها نمي‌رود بايستي‌ به‌وسيله‌ پوشش‌هايي‌ كه‌ فقط‌ اطراف‌ آنها از 5/2 سانتيمتر بيشتر درز نداشته‌ باشد حفاظت‌ شود.
ماده‌ 17:كليه‌ دهانه‌هاي‌ قائم‌ به‌ بلندي‌ كمتر از يك‌ متر از سطح‌ محل‌ كار كه‌ ارتفاع‌ آنها حداقل‌75سانتيمتر و عرضشان‌45سانتيمتر بوده‌ و پرتگاه‌ آنها بيش‌ از2متر عمق‌ داشته‌ باشد بايستي‌ بطور مطمئن‌ به‌وسيله‌ نرده‌هاي‌ ثابت‌ يا متحرك‌ يا دريچه‌ مسدود و محافظت‌ شوند.
ماده‌ 18:اقسام‌ مختلف‌ دهانه‌هاي‌ قائم‌ به‌ هر عرض‌ كه‌ باشد و دو متر يا بيشتر از طرف‌ خارج‌ پرتگاه‌ داشته‌ باشد بايد به‌وسيله‌ نرده‌هاي‌ آستانه‌ دار يا شبكه‌ فلزي‌ كه‌ چشمه‌هاي‌ آن‌ از 5/2 سانتيمتر بيشتر نبوده‌ و تا 50 كيلوگرم‌ فشار افقي‌ را تحمل‌ نمايد محفوظ‌ شوند.
ماده‌ 19: كليه‌ نرده‌ها بايستي‌ از چوب‌، لوله‌ آهن‌هاي‌ پروفيل‌ يا مصالح‌ ديگري‌ كه‌ استحكام‌ كافي‌ داشته‌ باشد ساخته‌ شود.
ماده‌ 20: ارتفاع‌ نرده‌ها بايد لااقل‌ 90 سانتيمتر از كف‌ باشد.
ماده‌ 21: نرده‌ها بايد در فواصل‌ حداكثر 2 متر داراي‌ پايه‌ و كلافهاي‌ عمودي‌ و افقي‌ بوده‌ و پس‌ از تكميل‌ ميله‌ فوقاني‌ آن‌ تحمل‌ لااقل‌ 100 كيلوگرم‌ فشار را در هر جهت‌ داشته‌ باشد.
ماده‌ 22: براي‌ اينكه‌ نرده‌هاي‌ مورد بحث‌ از نقطه‌ نظر ساختماني‌ واجد شرايط‌ مذكور در ماده‌ فوق‌ باشند بايد با خصوصيات‌ ذيل‌ مطابقت‌ كنند.
الف‌ - نرده‌هاي‌ چوبي‌ - لبه‌هاي‌ فوقاني‌ و پايه‌ها به‌ ضخامت‌ حداقل‌ 5*7 سانتيمتر و كلافهاي‌ فاصل‌ وسطي‌ به‌ ابعاد 5*5 سانتيمتر يا 10*5/2 سانتيمتر كليه‌ قطعات‌ متشكله‌ نرده‌ بايد عموماً صاف‌ و هموار و عاري‌ از گره‌هاي‌ بزرگ‌ و تراشه‌ و شكستگي‌ و ترك‌ يا ميخ‌ و امثال‌ آن‌ باشد.
ب‌ - نرده‌هاي‌ لوله‌اي‌ - لبه‌هاي‌ فوقاني‌ و پايه‌ها از لوله‌ فلزي‌ شماره‌ 4 و لوله‌هاي‌ فاصل‌ يا وسطي‌ حداقل‌ شماره‌ 5/2 باشند.
ج‌ - نرده‌هاي‌ پروفيله‌ - قسمت‎هاي نبشي‌ لااقل‌ به‌ اندازه‌ 40*40 ميليمتر و كلاف‎هاي فاصل از نبشي 3×30×30 ميليمتر باشند.
ماده‌ 23: نرده‌ها بايد عموماً از مصالح‌ سالم‌ و بدون‌ عيب‌ ساخته‌ شده‌ و قسمت‌هاي‌ تيز و برنده‌ در آنها وجود نداشته‌ باشد.
ماده‌ 24: آستانه‌ كليه‌ نرده‌هاي‌ پلكان‌ها بايد لااقل‌ 5/1 سانتيمتر ارتفاع‌ و 5/2 سانتيمتر ضخامت‌ داشته‌ و از آهن‌ - فولاد - يا مصالح‌ ساختماني‌ با دوام‌ ديگر ساخته‌ شوند.
ماده‌ 25: آستانه‌ را بايد بطور مستحكم‌ در جاي‌ خود به‌ فاصله‌اي‌ در حدود 5 ميليمتر از كف‌ استوار ساخت‌.
بخش‌ 4- پلكان‌ها
ماده‌ 26: كليه‌ پلكان‌ها - سكوها - (پلانفورم‌) و پاگردها بايد استحكام‌ كافي‌ داشته‌ و تحمل‌ فشار و سنگيني‌ بارهاي‌ عادي‌ را داشته‌ باشد (خلاصه‌ محاسبات‌ فني‌ بايد ضميمه‌ نقشه‌ جات‌ تسليمي‌ باشد).
ماده‌ 27: پلكان‌ها و سكوهايي‌ كه‌ از مصالح‌ مشبك‌ ساخته‌ شده‌اند ابعاد چشمه‌هاي‌ آن‌ نبايد از 25 ميليمتر تجاوز نمايد تا اشياء متفرقه‌ امكان‌ سقوط‌ از آنرا نداشته‌ باشد.
ماده‌ 28: عرض‌ پلكان‌ها به‌ استثناي‌ پلكان‌هاي‌ سرويس‌ و يا امدادي‌ نبايد در هيچ‌ مورد از 90 سانتيمتر كمتر باشد.
ماده‌ 29: اختلاف‌ سطح‌ بين‌ دو پاگرد نبايد هيچگاه‌ از 70/3 متر تجاوز كند.
ماده‌ 30: پاگردهايي‌ كه‌ در فواصل‌ پلكان‌ها قرار دارند بايد وسعتي‌ در حدود 10/1 متر در جهت‌ پلكان‌ يا بيشتر به‌ تناسب‌ عرض‌ پلكان‌ داشته‌ باشند.
ماده‌ 31: در تمام‌ طول‌ پلكان‌ها يك‌ فاصله‌ عمودي‌ آزاد در حدود قد انسان‌ بايد منظور شود اين‌ فاصله‌ آزاد نبايد كمتر از 20/2 متر از سطح‌ هر پله‌ به‌ موازات‌ ديوار پله‌ باشد.
ماده‌ 32: غير از پلكانهاي‌ سرويس‌ و يا امدادي‌ عرض‌ هر پله‌ بدون‌ محاسبه‌ حاشيه‌ يا برآمدگي‌ آن‌ نبايد از33سانتيمتر كمتر باشد و ارتفاع‌ پله‌ بين‌ 14 تا 20سانتيمتر خواهد بود.
ماده‌ 33: پله‌هاي‌ يك‌ پلكان‌ بايد داراي‌ عرض‌ مساوي‌ و ارتفاع‌ مساوي‌ باشند.
ماده34: كليه‌ پلكان‌ها بايستي‌ از طرف‎پرتگاه‌ به‌وسيله‌ نرده‌هاي‎مخصوص‎پلكان‎حفاظت‌ شوند.
ماده‌ 35: پلكان‌هاي‌ محصور با عرض‌ كمتر از 10/1 متر بايد به‌وسيله‌ يك‌ نرده‌ دستي‌ كه‌ پايه‌هاي‌ آن‌ در ديوار كار گذاشته‌ شده‌ باشد در سمت‌ راست‌ از پايين‌ به‌ بالا مجهز شوند.
ماده‌ 36: پلكان‌هاي‌ با عرض‌ بيش‌ از 10/1 متر بايد در سمت‌ پرتگاه‌ با يك‌ نرده‌ و در سمت‌ بسته‌ هم‌ به‌وسيله‌ نرده‌ دستي‌ طبق‌ ماده‌ 35 مجهز گردند.
ماده‌ 37: پلكان‌هايي‌ كه‌ بيش‌ از 25/2 متر عرض‌ دارند بايستي‌ علاوه‌ بر نرده‌هاي‌ كناري‌ با يك‌ نرده‌ دستي‌ ميانه‌ نيز مجهز باشند.
ماده‌ 38: كليه‌ نرده‌هاي‌ پلكان‌ها بايستي‌ از مصالح‌ ساختماني‌ محكم‌ و بادوامي‌ مانند چوب‌، لوله‌ يا مصالح‌ بنايي‌ ساخته‌ شوند.
ماده‌ 39: ارتفاع‌ نرده‌هاي‌ پلكان‌ از لبه‌ هر پله‌ نبايستي‌ از 75 سانتيمتر كمتر باشد و در صورتي‌ كه‌ از اين‌ نرده‌ها به‌ عنوان‌ نرده‌هاي‌ دستي‌ استفاده‌ شود بلندي‌ آن‌ نبايد از 85 سانتيمتر تجاوز كند.
ماده‌ 40: نرده‌هاي‌ دستي‌ كه‌ پايه‌هاي‌ آن‌ به‌ ديوار نصب‌ مي‌شود بايد طوري‌ ساخته‌ شود كه‌ دست‌ آزادانه‌ بدون‌ برخورد با موانعي‌ اعم‌ از رو كار يا كنار نرده‌ حركت‌ كند حداكثر فاصله‌ پايه‌ها از يكديگر 2 متر و بين‌ نرده‌ دستي‌ و ديوار بايد لااقل‌ 4 سانتيمتر باز باشد.
ماده‌ 41: حداقل‌ عرض‌ پلكان‌ سرويس‌ و يا امدادي‌ مانند پلكان‌هاي‌ اطاق‌ ماشين‌ خانه‌ يا ديگ‌ بخار يا پلكان‌هايي‌ كه‌ به‌ سكوهاي‌ سرويس‌ اطراف‌ ماشين‌ آلات‌ منتهي‌ مي‌شوند 55 سانتيمتر خواهد بود.
ماده‌ 42: شيب‌ پلكان‌هاي‌ سرويس‌ نبايد بيش‌ از 60 درجه‌ باشد و عرض‌ هر پله‌ نبايد كمتر از 15 سانتيمتر باشد.
ماده‌ 43: پلكان‌هاي‌ سرويس‌ نبايد به‌ شكل‌ مارپيچ‌ يا پيچ‌ و خم‌ دار ساخته‌ شوند.
ماده‌ 44: مدخل‌ پنجره‌هايي‌ كه‌ در پاگردهاي‌ پلكان‌ باز مي‌شود در صورتي‌ كه‌ پهناي‌ آنها بيش‌ از 30 سانتيمتر و فاصله‌ با سطح‌ پاگرد كمتر از 90 سانتيمتر باشد بايستي‌ به‌وسيله‌ نرده‌ حفاظت‌ شوند.
ماده‌ 45: حداكثر شيب‌ مجاز براي‌ (راهروهاي‌ شيب‌ دار) رامپ‌ مورد استفاده‌ افراد 10 درجه‌ است‌. اين‌ رامپ‌ها بايد با كليه‌ شرائطي‌ كه‌ در مورد پلكان‌ها منظور مي‌شود از حيث‌ ساختمان‌ و عرض‌ و نرده‌ و غيره‌ مطابقت‌ داشته‌ باشد.
بخش‌ 5 - نردبان‌هاي‌ ثابت‌ - راهروهاي‌ هوايي‌ - سكوها
نردبان‌هاي‌ ثابت‌
ماده‌ 46: كليه‌ اجزاء و قسمت‌هاي‌ فلزي‌ نردبان‌ها بايد از فولاد، آهن‌ و چدن‌، آهن‌ ورق‌ يا مواد متشابه‌ ساخته‌ شود.
ماده‌ 47: نردبان‌هاي‌ ثابت‌ بايد به‌ قسمتي‌ نصب‌ شود كه‌:
الف- فاصله‌ از سمت‌ جلو نردبان‌ به‎نزديكترين‌ جسم‌ ثابت‌ نبايد از 75 سانتيمتر كمتر باشد.
ب‌ - فاصله‌ از سمت‌ عقب‌ نردبان‌ به‌نزديك‌ترين‌ جسم‌ ثابت‌ اقلاً 20سانتيمتر باشد.
ج‌ - از طرفين‌ نردبان‌ فضاي‌ آزادي‌ لااقل‌ 40 سانتيمتر از محور نردبان‌ در هر دو طرف‌ وجود داشته‌ باشد.
ماده‌ 48: در صورتي‌ كه‌ از نردبان‌هاي‌ ثابت‌ براي‌ صعود به‌ ارتفاع‌ بيش‌ از 9 متر استفاده‌ شود نكات‌ زير بايد رعايت‌ گردد.
الف‌ - ايجاد پاگردهايي‌ حداكثر در فاصله‌ هر 9 متر يا كمتر از آن‌.
ب‌ - هر قطعه‌ از نردبان‌ حد فاصل‌ بين‌ دو پاگرد بايد به‌ نحوي‌ قرار گيرد كه‌ در امتداد قطعه‌ قبلي‌ نباشد.
ماده‌ 49: كليه‌ راهروها - معابر و سكوهاي‌ كار يا سطح‌ اطاق‌ها و طبقاتي‌ كه‌ اطرافشان‌ باز است‌ (و بيش‌ از 2 متر بالاي‌ سطح‌ اطاق‌ يا زمين‌) قرار گرفته‌اند بايستي‌ در سمت‌ پرتگاه‌ به‌وسيله‌ نرده‌هاي‌ استاندارد طبق‌ مقررات‌ مواد 9 الي‌ 25 اين‌ آيين‌نامه‌ محافظت‌ و محصور شوند.
تبصره‌ 1-  سكوهايي‌ كه‌ براي‌ بارگيري‌ يا تخليه‌ بار اختصاص‌ داده‌ شده‌ يا سكوهاي‌ كوچك‌ كه‌ به‌ موتورها و تجهيزات‌ متشابه‌ اختصاص‌ داشته‌ و در آنها فضايي‌ براي‌ ايستادن‌ اشخاص‌ پيش‌بيني‌ نشده‌ باشد از مقررات‌ اين‌ ماده‌ مستثني‌ است‌.
تبصره‌ 2-  در مورد راهروهايي‌ كه‌ براي‌ پر كردن‌ مخازن‌ و روغن‌ كار اختصاص‌ دارد نرده‌ يك‌ طرف‌ را ممكن‌ است‌ در صورت‌ لزوم‌ حذف‌ كرد مشروط‌ به‌ اينكه‌ عرض‌ راهرو كمتر از 55 سانتيمتر نباشد.
ماده‌ 50: كليه‌ معابر و راهروها و سكوهايي‌ كه‌ روي‌ ماشين‌ آلات‌ و نوارهاي‌ متحرك‌ قرار دارند بايد از دو طرف‌ به‌وسيله‌ نرده‌هاي‌ استاندارد محافظت‌ شوند.
بخش‌ 6- آسانسورهاي‌ داخلي‌ و خارجي‌ كليات‌
ماده‌ 51: آسانسورها بايد منطبق‌ با اصول‌ زير باشد:
الف‌) محاسبه‌ فني‌ و مكانيكي‌ صحيح‌ و استفاده‌ از مصالح‌ مرغوب‌ در ساختمان‌ آن‌.
ب‌) فرسوده‌ نبودن‌ هيچيك‌ از قسمت‌ها.
بالابردن‌ مصالح‌ و افراد
ماده‌ 52: قفسه‌ آسانسورها بايد در سراسر ارتفاع‌ بسته‌ بوده‌ و راه‌ ديگري‌ به‌ استثناء درها و پنجره‌ها و منافذ نور نداشته‌ باشد.
ماده‌ 53: قفسه‌ آسانسورهايي‌ كه‌ در خارج‌ ساختمان‌ها قرار دارد تا ارتفاع‌ سه‌ متر از هر طرف‌ و از اين‎ارتفاع‌ به‎بالا سمتي‌ كه‌ رو به‎ساختمان‌ قراردارد و درتمام‌ ارتفاع‎بايد بسته‎باشد.
ماده‌ 54: ديواره‌ قفسه‌ آسانسور بايد از يك‌ تيغه‌ سراسري‌ و يا يك‌ شبكه‌ فلزي‌ (توري‌ يا ميله‌اي‌) و يا نرده‌ چوبي‌ ساخته‌ شده‌ باشد. بطوري‌ عادي‌ اندازه‌ روزنه‌هاي‌ شبكه‌ فلزي‌ يا نرده‌ چوبي‌ نبايد از 5 سانتيمتر در بعد كوچك‌ خود بيشتر باشد. در جاهايي‌ كه‌ امكان‌ ايجاد خطر از اطاقك‌ها و وزنه‌هاي‌ تعادل‌ و درهاي‌ كشويي‌ هست‌ و روزنه‌هاي‌ نامبرده‌ نبايد از 12 ميليمتر تجاوز كند.
ماده‌ 55: لبه‌ها - تخته‌هاي‌ كف‌ اطاقك‌ - نعل‌ درگاه‌ و چوب‌هايي‌ كه‌ در كنار سطح‌ تخليه‌ قفسه‌ آسانسور قرار دارد و برجستگي‌ آنها از 5/2 سانتيمتر بيشتر است‌ بايد داراي‌ سطح‌ صاف‌ و لبه‌هاي‌ پخ‌ باشد.
ماده‌ 56: در قفسه‌ آسانسورها نبايد هيچگونه‌ سيم‌ - طناب‌ و يا لوله‌ عبور داده‌ شود مگر سيم‌ها و كابل‌هايي‌ كه‌ براي‌ بكار انداختن‌ آسانسور لازم‌ است‌.
ماده‌ 57: كليه‌ سيم‌هاي‌ برق‌ بجز سيم‌هاي‌ مخصوص‌ برق‌ اطاقك‌ آسانسور بايد در لوله‌هاي‌ فلزي‌ قرار داده‌ شود مگراينكه‌ از نوع‎كابل‌ مسلح‎باشد. بديهي‎است‌ كليه‎دستگاه‌هاي‌ برقي‌ واقع‌ در قفسه‌ آسانسور يا در اطاقك‌ بايد به‌ منظور جلوگيري‌ از خطر اتصال‌ بسته‌ و محفوظ‌ باشد.
ماده‌ 58: فواصل‌ بين‌ جدار اطاقك‌ يا قفسه‌ آسانسور و همچنين‌ فاصله‌ بين‌ اطاقك‌ و وزنه‌ تعادل‌ نبايد از 25 ميليمتر كمتر باشد.
ماده‌ 59: فاصله‌ بين‌ اطاقك‌ و سكوي‌ تخليه‌ براي‌ آسانسورهايي‌ كه‌ داراي‌ ريل‌ راهنما مي‌باشد نبايد از 20 ميليمتر كمتر و در هر صورت‌ از 40 ميليمتر بيشتر باشد.
ماده‌ 60: فاصله‌ پايين‌ اطاقك‌ هنگامي‌ كه‌ روي‌ ضربه‌ گيرها قرار دارد تا كف‌ قفسه‌ آسانسور نبايد از 60 سانتيمتر كمتر باشد.
ماده‌ 61: در طبقه‌ آخر فاصله‌ بالاي‌ اطاقك‌ با سقف‌ قفسه‌ آسانسور نبايد در هيچ‌ صورت‌ كمتر از 60 سانتيمتر باشد.
ماده‌ 62: قفسه‌ آسانسور بايد داراي‌ سقف‌ محكم‌ باشد.
ماده‌ 63: هر 30 سانتيمتر مربع‌ در هر قسمت‌ از كف‌ اطاقك‌ آسانسور بايد تاب‌ تحمل‌ 250 كيلوگرم‌ بار متمركز را داشته‌ باشد. (از اين‌ محاسبه‌ نبايد در آن‌ واحد براي‌ سطح‌ تمام‌ كف‌ استفاده‌ نمود).
درهاي‌ قفسه‌ آسانسور
ماده‌ 64: درهاي‌ قفسه‌ آسانسور جز در مواقع‌ استفاده‌ از آسانسور بايد قفل‌ باشد.
ماده‌ 65: درهاي‌ قفسه‌ آسانسور بايد داراي‌ قفل‌ ضامن‌ دار باشد به‌نحوي‌ كه‌ اطاقك‌ پس‌ از طي‌ حداكثر 5/7 سانتيمتر از كف‌ پاگردي‌ كه‌ هم‌ سطح‌ آن‌ قرار داشته‌ بطور خودكار در را بسته‌ نگاهدارد و همچنين‌ تا موقعي‌ كه‌ در باز است‌ نبايد براي‌ اطاقك‌ آسانسور امكان‌ حركت‌ وجود داشته‌ باشد درهاي‌ قفسه‌ آسانسور در موقع‌ نبودن‌ اطاقك‌ نبايد جز با كليد مخصوص‌ امدادي‌ باز شود.
ماده‌ 66: در هر طبقه‌ يا پاگردي‌ كه‌ اطاقك‌ مي‌ايستد محفظه‌ آسانسور بايد داراي‌ درهاي‌ معمولي‌ يا كشويي‌ يا تركيبي‌ از اين‌ دو باشد.
ماده‌ 67: براي‌ قفسه‌ آسانسورهاي‌ باركش‌ بايد درهاي‌ كشويي‌ افقي‌ يا قائم‌ يا درهاي‌ كشويي‌ و لولايي‌ و يا تركيبي‌ از آنها تعبيه‌ شود.
ماده68: بكاربردن‌ درهايي‌كه‌ باز و بسته‎شدن‌ آنها باحركت‎اطاقك‎انجام‌‎مي‌گرددممنوع‌ است‌.
ماده‌ 69: در صورتي‌ كه‌ درهاي‌ قفسه‌ آسانسور چشمه‌ دار باشد نبايد عرض‌ اين‌ چشمه‌ها از 5 سانتيمتر تجاوز كند.
ماده‌ 70: درهاي‌ قفسه‌ آسانسورهاي‌ باركش‌ كه‌ با نيروي‌ دست‌ كار مي‌كند بايد داراي‌ قفلهاي‌ مكانيكي‌ باشد كه‌ توسط‌ اطاقك‌ بكار انداخته‌ شود.
ماده‌ 71: درهاي‌ قفسه‌ آسانسور در مواقعي‌ كه‌ بسته‌ است‌ بايد سراسر دهانه‌ قفسه‌ را از كف‌ تا سقف‌ بپوشاند.
اطاقك‏هاي آسانسور
ماده‌ 72: اطاقك‌ آسانسورهاي‌ برقي‌ بايد از همه‌ طرف‌ به‌ استثناء دهانه‌هاي‌ ضروري‌ جهت‌ ورود و خروج‌ و بارگيري‌ و بار اندازي‌ بسته‌ باشد.
ماده‌ 73: بدنه‌ اطاقك‌ تا حداقل‌ ارتفاع‌ 20/1 متر از كف‌ و همچنين‌ سقف‌ آن‌ بايد از مصالح‌ محكم‌ اعم‌ از چوب‌ يا فلز ساخته‌ شود.
ماده‌ 74: ممكن‌ است‌ كه‌ براي‌ ديواره‌هاي‌ اطاقك‌ از ارتفاع‌ 20/1 متري‌ به‌ بالا از قطعات‌ مشبك‌ استفاده‌ كرد مشروط‌ بر اينكه‌ عرض‌ روزنه‌ها از 5/2 سانتيمتر تجاوز نكند.
ماده‌ 75: سقف‌ اطاقك‌هاي‌ كاملاً بسته‌ بايد مجهز به‌ دريچه‌ خروجي‌ امدادي‌ بوده‌ و از دو طرف‌ يا لااقل‌ از طرف‌ داخل‌ قابل‌ باز شدن‌ باشد.
ماده‌ 76: اطاقك‌ آسانسورهايي‌ كه‌ با نيروي‌ دست‌ كار مي‌كنند بايد از همه‌ طرف‌ به‌ استثناء طرف‌ خروجي‌ و هواكش‌ آن‌ بسته‌ باشد.
ماده‌ 77: هر يكدهم‌ متر مربع‌ از هر قسمت‌ سقف‌ اطاقك‌ها بايد تحمل‌ صد كيلوگرم‌ بار متمركز را داشته‌ باشد.
ماده‌ 78: اطاقك‌ آسانسورهاي‌ برقي‌ بايد در داشته‌ باشد، حذف‌ در اطاقك‌ در صورتي‌ ممكن‌ است‌ كه‌ سطح‌ داخلي‌ قفسه‌ آسانسور در مجاورت‌ در اطاقك‌ كاملاً صاف‌ و بدون‌ منفذ بوده‌ و از طرفي‌ سرعت‌ آسانسور از 5/1 متر در ثانيه‌ تجاوز نكند
ماده‌ 79: اطاقك‌ كليه‌ آسانسورهاي‌ برقي‌ بايد داراي‌ كليد برقي‌ مخصوصي‌ باشد تا از حركت‌ اطاقك‌ مادامي‌ كه‌ در بسته‌ نيست‌ جلوگيري‌ شود.
ماده‌ 80: اطاقك‌ آسانسورهايي‌ كه‌ با برق‌ كار نمي‌كند بايد داراي‌ وسايل‌ حفاظتي‌ مشابه‌ آنچه‌ در موارد قبل‌ ذكر گرديده‌ باشد.
ماده‌ 81: درهاي‌ كشويي‌ اطاقك‌ آسانسورهاي‌ برقي‌ ممكن‌ است‌ به‌ طرز زير ساخته‌ شود:
الف‌ - توپر و از تخته‌هاي‌ محكم‌ و يا شيشه‌ و يا تخته‌هاي‌ مشبك‌ و غير مشبك‌.
ب‌ - از شبكه‌ و يا ميله‌هايي‌ كه‌ فواصل‌ آن‌ كمتر از 12 ميليمتر باشد.
ج‌ - به‌ صورت‌ تاشو مشروط‌ بر اينكه‌ بعد منافذ آن‌ از 65 ميليمتر تجاوز نكند.
ماده‌ 82: در اطاقك‌ آسانسورها موقعي‌ كه‌ بسته‌ مي‌شود بايد تمام‌ دهانه‌ خروجي‌ را بپوشاند.
ماده‌ 83: اطاقك‌ آسانسورها بايد داراي‌ دستگاه‌ اطميناني‌ كه‌ معمولاً به‌ بدنه‌ اطاقك‌ نصب‌ مي‌گردد باشد اين‌ دستگاه‌ اطمينان‌ بايد قدرت‌ متوقف‌ كردن‌ و نگهداشتن‌ اطاقك‌ را با تمام‌ ظرفيت‌ آن‌ در موارد سرعت‌ غير عادي‌ و سقوط‌ آزاد و يا رها شدن‌ كابل‌ها را داشته‌ باشد.
ماده‌ 84: دستگاه‌ اطمينان‌ اطاقك‌ بايد توسط‌ تنظيم‌ كننده‌هاي‌ سرعت‌ بكار افتد.
تبصره‌ -  گيره‌ يا دنده‌ را نمي‌توان‌ به‌ عنوان‌ دستگاه‌ اطمينان‌ تلقي‌ نمود.
ماده‌ 85: اطاقك‌ آسانسورهاي‌ دستي‌ بايد به‌ ترمزهاي‌ دستي‌ كه‌ در جهت‌ حركت‌ كار مي‌كند مجهز باشد موقعي‌ كه‌ ترمز مورد استفاده‌ قرار مي‌گيرد تا هنگامي‌ كه‌ رها نشده‌ بايد در وضع‌ (قفل‌) باقي‌ بماند.
ماده‌ 86: موقعي‌ كه‌ آسانسور در ارتفاع‌ بيش‌ از ده‌ متر كار مي‌كند براي‌ كنترل‌ سرعت‌ اطاقك‌ در موقع‌ پايين‌ آمدن‌ بايد دستگاه‌ تنظيم‌ سرعت‌ تعبيه‌ شود.
ماده‌ 87: اطاقك‌ آسانسورهاي‌ باركش‌ كه‌ ضمناً افراد را نيز حمل‌ مي‌كند و يا يك‌ نفر متصدي‌ در داخل‌ آن‌ بكار مشغول‌ است‌ بايد طبق‌ مشخصات‌ آسانسورهاي‌ مخصوص‌ حمل‌ افراد ساخته‌ شود.
ماده‌ 88: آسانسورهاي‌ مخصوص‌ حمل‌ افراد به‌ استثناء آنهايي‌ كه‌ به‌وسيله‌ كنترل‌ خودكار بكار مي‌افتد بايد به‌وسيله‌ يك‌ متصدي‌ آزموده‌ بكار انداخته‌ شوند.
ماده‌ 89: اطاقك‌ آسانسورهايي‌ كه‌ براي‌ حمل‌ افراد بكار برده‌ مي‌شود و سرعتشان‌ از 45 متر در دقيقه‌ بيشتر است‌ (به‌ استثناء آسانسورهاي‌ اتوماتيك‌) بايد داراي‌ فرمان‌ برقي‌ باشد.
ماده‌ 90: فرمان‌ آسانسورهاي‌ باركش‌ مي‌تواند توسط‌ كنترل‌هاي‌ خودكار يا دو دگمه‌اي‌ و يا كليدهاي‌ الكتريكي‌ و يا كابل‌هاي‌ دستي‌ انجام‌ گيرد.
ماده‌ 91: دسته‌ فرمان‌ بايد طوري‌ باشد كه‌ پس‌ از برداشتن‌ دست‌ متصدي‌ فرمان‌ بطور خودكار به‌ حالت‌ بسته‌ برگردد.
ماده‌ 92: فرمان‌ چرخدار بايد داراي‌ علامت‌ جهت‌ حركت‌ اطاقك‌ و يا تابلويي‌ باشد كه‌ در آن‌ با كلمات‌ و يا علايم‌ به‌ سمت‌ بالا - به‌ سمت‌ پايين‌ و يا بي‌ حركت‌ بطور واضح‌ نشان‌ داده‌ شود.
ماده‌ 93: در آسانسور با فرمان‌ دستي‌ بايد كابل‌ فرمان‌ داراي‌ ساچمه‌هايي‌ باشد كه‌ حدود حركت‌ اطاقك‌ را در هر طبقه‌ معلوم‌ كند.
ماده‌ 94: كابل‌ فرمان‌ دستي‌ بايد داراي‌ ضامني‌ باشد كه‌ حركت‌ دادن‌ اطاقك‌ را از طبقه‌ ديگري‌ غير ممكن‌ نمايد.
ماده‌ 95: آسانسورهاي‌ موتوري‌ بايد داراي‌ كليدهايي‌ در بالاترين‌ و پايين‌ترين‌ نقاط‌ قفسه‌ آسانسور باشد تا اطاقك‌ وقتي‌ به‌ اولين‌ و يا آخرين‌ طبقه‌ مي‌رسد بخودي‌ خود متوقف‌ شود. اين‌ كليدها بايد مستقل‌ بوده‌ و ارتباطي‌ به‌ دستگاه‌ حركت‌ و يا فرمان‌ اطاقك‌ نداشته‌ باشند.
ماده‌ 96: داخل‌ اطاقك‌ آسانسورهاي‌ برقي‌ بايد براي‌ مواقع‌ خطر كليد قطع‌ برق‌ در نظر گرفته‌ شود اين‌ كليد بايد از دستگاه‌ فرمان‌ بكلي‌ مجزا ولي‌ در كنار آن‌ قرار داشته‌ باشد.
ماده‌ 97: كليد قطع‌ كننده‌ دستي‌ بايد در موتورخانه‌ دستگاه‌ آسانسورهاي‌ برقي‌ و يا در كنار موتور آسانسورهاي‌ موتوري‌ در نظر گرفته‌ شود. اين‌ قبيل‌ كليدها بايد در محل‌ قابل‌ ديد قرار داده‌ شوند.
ماده‌ 98: حد متوسط‌ سرعت‌ آسانسورهاي‌ موتوري‌ باركش‌ كه‌ داراي‌ متصدي‌ نيست‌ نبايد از 5/37 متر در دقيقه‌ تجاوز كند مگر در مورد آسانسورهاي‌ خودكار و يا آسانسورهايي‌ كه‌ تحت‌ نظر يك‌ متصدي‌ دائمي‌ كار مي‌كند.
ماده‌99: حد متوسط‌ سرعت‌ آسانسورهاي‌ برقي‌ باركش‌ نبايد از45 متر در دقيقه‌ تجاوزكند.
ماده‌ 100: سرعت‌ متوسط‌ آسانسورهاي‌ باركش‌ تسمه‌اي‌ يا زنجيري‌ نبايد از 18 متر در دقيقه‌ تجاوز كند.
ماده‌ 101: آسانسورهاي‌ باركش‌ دستي‌ نبايد در جايي‌ كه‌ بيش‌ از 18 متر و يا 4 طبقه‌ ارتفاع‌ دارد مورد استفاده‌ قرار گيرد.
ماده‌ 102: اطاقك‌ آسانسورها بايد هنگام‌ كار به‌ اندازه‌ كافي‌ روشن‌ باشد.
ماده‌ 103: ريل‌هاي‌ راهنما - ضربه‌ گير و وزنه‌ تعادل‌ اطاقك‌ آسانسورهاي‌ موتوري‌ كه‌ براي‌ ارتفاع‌ بيش‌ از 30 متر و با سرعت‌ سي‌ متر در دقيقه‌ در نظر گرفته‌ شده‌ است‌ بايد از فولاد يا مصالح‌ مشابه‌ ديگر ساخته‌ شود. در مورد كارخانجات‌ سازنده‌ مواد شيميايي‌ يا مواد منفجره‌ يا نظاير آنها در صورتي‌ كه‌ وجود ريل‌هاي‌ راهنماي‌ فولادي‌ احتمالاً توليد خطر نمايد بدون‌ توجه‌ به‌ سرعت‌ و ارتفاع‌ ريل‌هاي‌ راهنما را مي‌توان‌ با شرايط‌ مناسب‌ و با رعايت‌ احتياطات‌ لازم‌ از چوب‌ ساخت‌.
ماده‌ 104: در داخل‌ نودال‌ قفسه‌ آسانسورهاي‌ برقي‌ بايد ضربه‌ گيرهايي‌ در نظر گرفت‌ كه‌ بتواند ضربه‌ اطاقكي‌ را كه‌ با ظرفيت‌ كامل‌ مي‌افتد تحمل‌ و دفع‌ كند.
ماده‌ 105: براي‌ آسانسورهاي‌ مخصوص‌ حمل‌ افراد كه‌ سرعت‌ آنها از 60 متر در دقيقه‌ كمتر است‌ مي‌توان‌ ضربه‌ گيرهاي‌ روغني‌ يا فنري‌ و يا هوايي‌ بكار برد ولي‌ اگر سرعت‌ از 60 متر در دقيقه‌ تجاوز نمايد بايد ضربه‌ گيرها فقط‌ از نوع‌ روغني‌ باشد.
ماده‌ 106: در مورد آسانسورهاي‌ باري‌ كه‌ سرعت‌ آنها از 15 متر در دقيقه‌ كمتر است‌ مي‌شود از ضربه‌ گيرهاي‌ توپر استفاده كرد اما چنانچه سرعت از 15 متر در دقيقه تجاوز كند بايد حتماً ضربه‎گيرهاي ارتجاعي هوايي و يا روغني درنظر گرفته شود.
ماده‌ 107: ضربه‌ گيرها بايد طوري‌ نصب‌ شود كه‌ در پايين‌ترين‌ ايستگاه‌ (سطح‌ تخليه‌) موقعي‌ كه‌ ضربه‌ گيرها كاملاً فشرده‌ و متراكم‌ شده‌ حداقل‌ 60 سانتيمتر بين‌ پايين‌ترين‌ نقطه‌ اطاقك‌ و ته‌ گودال‌ فاصله‌ باشد.
ماده‌ 108: براي‌ وزنه‌هاي‌ تعادل‌ نيز بايد ضربه‌ گيرهايي‌ مشابه‌ آنچه‌ كه‌ براي‌ اطاقك‌ها مقرر گرديده‌ تعبيه‌ شود وزنه‌هاي‌ تعادل‌ اطاقك‌ بايد روي‌ ريل‌ و راهنما و يا داخل‌ محفظه‌ محكمي‌ كه‌ عاري‌ از برجستگي‌ باشد حركت‌ كند.
ماده‌ 109: محل‌ حركت‌ وزنه‌هاي‌ تعادل‌ نيز بايد در قفسه‌ آسانسور قرار داده‌ شود و در صورتي‌ كه‌ كناره‌هاي‌ قفسه‌ باز باشد بايد حداقل‌ تا ارتفاع‌ 15/2 متر از كف‌ گودال‌ اطراف‌ قفسه‌ آسانسور محصور و محفوظ‌ باشد.
ماده‌ 110: در صورتي‌ كه‌ محل‌ حركت‌ اطاقك‌ و وزنه‌هاي‌ تعادل‌ قفسه‌ نداشته‌ باشد بايد آنرا محفوظ‌ كرد.
ماده‌ 111: در مورد آسانسورهاي‌ مخصوص‌ حمل‌ افراد يا باركش‌ بايد لااقل‌ دو كابل‌ براي‌ وزنه‌هاي‌ تعادل‌ و دو كابل‌ براي‌ بالا بردن‌ اطاقك‌ در نظر گرفته‌ شود.
ماده‌ 112: حداقل‌ قطر هر نوع‌ كابل‌ 12 ميليمتر است‌.
ماده‌ 113: اتصال‌ كابل‌ها بايد بسيار محكم‌ باشد براي‌ اين‌ منظور بهتر است‌ بست‌هايي‌ در داخل‌ قرقره‌ها پيش‌بيني‌ شود موقعي‌ كه‌ اطاقك‌ يا وزنه‌هاي‌ تعادل‌ حداكثر طول‌ را پيمود بايد حداقل‌ دو دور از كابل‌هاي‌ بالا برنده‌ و تعادل‌ هنوز دور قرقره‌ها باقيمانده‌ باشد.
ماده‌ 114: تمام‌ كابل‌ها بايد داراي‌ دستگاه‌ تعادل‌ باشد آسانسورهايي‌ كه‌ داراي‌ قرقره‌ نيست‌ بايد به‌ دستگاه‌ متعادل‌ كننده‌ مجهز گردد.
موتورخانه‌
ماده‌ 115: به‌ استثناء آسانسورهاي‌ باركش‌ دستي‌ اتصالي‌هاي‌ بالاي‌ آسانسور بايد روي‌ تيرهاي‌ حمال‌ و يا سقفي‌ كه‌ محكم‌ ساخته‌ شده‌ باشد (به‌طوري‌كه‌ در ماده‌ 108 اين‌ آيين‌نامه‌ مقرر شده‌) قرار داده‌ شود.
ماده‌ 116: هيچيك‌ از قسمت‌هاي‌ مربوط‌ به‌ دستگاه‌ حركت‌ دهنده‌ نبايد روي‌ سقف‌ قفسه‌ آسانسور قرار داده‌ شود.
ماده‌ 117: هيچيك‌ از قسمت‌هاي‌ مختلف‌ آسانسور به‌ استثناء ضربه‌ گيرها نبايد در كف‌ قفسه‌ آسانسور قرار داده‌ شود.
ماده‌ 118: تمام‌ قسمت‌هاي‌ موتورخانه‌ بايد با رعايت‌ آيين‌ نامه‌ حفاظتي‌ ماشين‌ آلات‌ ساخته‌ شده‌ باشد.
ماده‌ 119: قرقره‌ها و ريل‌هاي‌ راهنما بايد از چدن‌ يا فولاد باشد. اين‌ قرقره‌ها بايد داراي‌ گلويي‌ صيقلي‌ شده‌ با مقطع‌ نيم‌ دايره‌ باشد بطوري‌ كه‌ بازي‌ بين‌ كابل‌ و گلوگاه‌ مزبور از 6/1 ميليمتر تجاوز نكند.
ماده‌ 120: قطر قرقره‌ نبايد از 40 برابر قطر كابل‌ كمتر باشد.
ماده‌ 121: در آسانسورهاي‌ مخصوص‌ حمل‌ افراد نبايد براي‌ اتصال‌ قرقره‌ها به‌ فرمان‌ اصلي‌ آسانسور كلاچ‌ بكار برده‌ شود.
ماده‌ 122: آسانسورهاي‌ حمل‌ افراد يا باركش‌ بايد مجهز به‌ ترمزهايي‌ باشد كه‌ بطور خودكار هنگامي‌ كه‌ دستگاه‌ فرمان‌ در وضع‌ "توقف‌ است‌" عمل‌ كند.
ماده‌ 123: سيم‌هاي‌ فرمان‌ بايد در كليه‌ مسير از كابل‌ها و سيم‌ تلفن‌ و برق‌ اطاقك‌ بطوري‌ كه‌ در ماده‌ 15 اين‌ آيين‌نامه‌ ذكر شده‌ مجزا باشد.
ماده‌ 124: در كليه‌ ماشين‌ها و دستگاه‌هاي‌ الكتريكي‌ آسانسور بايد يك‌ اتصال‌ زمين‌ نيز پيش‌بيني‌ شده‌ باشد.
ماده‌ 125: در صورتي‌ كه‌ بخواهند در آسانسورهاي‌ حمل‌ افراد و باركش‌ دستي‌ تغييراتي‌ داده‌ و آنرا موتوري‌ نمايند بايد طبق‌ مقررات‌ اين‌ آيين‌نامه‌ عمل‌ گردد.
ماده‌ 126: تمام‌ قسمت‌هاي‌ مختلف‌ آسانسور بايد به‌وسيله‌ موسساتي‌ كه‌ صلاحيت‌ آنها مورد تاييد وزارت‌ كار باشد در فواصل‌ كوتاه‌ كه‌ بيشتر از سه‌ ماه‌ نباشد مورد بررسي‌ دقيق‌ قرار گيرد.
تبصره‌ -  جريان‌ بازديد قسمت‌هاي‌ مختلف‌ آسانسور با ذكر تاريخ‌ و اقداماتي‌ كه‌ براي‌ رفع‌ نقائص‌ به‌ عمل‌ مي‌آيد بايد در دفتر چه‌ مخصوص‌ ثبت‌ گردد.
ماده‌ 127: اطاقك‌ آسانسورهاي‌ حمل‌ افراد بايد زنگ‌ امدادي‌ و تلفن‌ داشته‌ باشد.

تابلو
ماده‌ 128: درون‌ اطاقك‌ آسانسورها عموماً بايد تابلوهايي‌ نصب‌ گردد كه‌ حداكثر بار مجاز آسانسور را بطور واضح‌ مشخص‌ كند.
ماده‌ 129: در كنار مدخل‌ و همچنين‌ داخل‌ اطاقك‌ آسانسورهاي‌ موتوري‌ كه‌ استثنائاً براي‌ حمل‌ افراد بكار مي‌رود و با مشخصات‌ مربوطه‌ به‌ آسانسورهاي‌ مخصوص‌ حمل‌ افراد مطابقت‌ دارد بايد به‌وسيله‌ تابلويي‌ تصريح‌ گردد كه‌ بكار انداختن‌ آن‌ جز وسيله‌ متصدي‌ مربوطه‌ ممنوع‌ است‌.
بخش‌ 7- محوطه‌ كارخانه‌ صحن‌ كارگاه‌
ماده‌ 130: براي‌ كارگراني‌ كه‌ در خارج‌ از سالن‌ها در محوطه‌ كارخانه‌ و اطراف‌ ساختمان‌ها (در فضاي‌ آزاد) مشغول‌ كار هستند مي‌بايستي‌ حفاظ‌ و سايبان‌ پيش‌بيني‌ شود.
ماده‌ 131: قسمت‌هاي‌ روباز داخل‌ و اطراف‌ كارخانه‌ كه‌ عنوان‌ حياط‌ دارد بايد هميشه‌ طوري‌ ساخته‌ شود كه‌ آب‌ در كف‌ آن‌ نمانده‌ و گل‌ نشود و هميشه‌ اوقات‌ نظيف‌ و تميز باشد تا رفت‌ و آمد به‌ ساختمان‌هاي‌ كارخانه‌ و حمل‌ و نقل‌ مواد و تجهيزات‌ مختلف‌ از ميان‌ آنها به‌ سهولت‌ صورت‌ گيرد.
ماده‌ 132: صحن‌ كارخانه‌ها بايد عموماً داراي‌ مجاري‌ فاضلاب‌ باشد.
ماده‌ 133: چنانچه‌ در صحن‌ كارخانه‌ گودال‌هايي‌ مانند چاله‌، حفره‌ و چاه‌ و نهر و غيره‌ وجود داشته‌ باشد بايد روي‌ دهانه‌ آنها با وسايل‌ محكم‌ و اطمينان‌ بخش‌ مستور گرديده‌ يا اطراف‌ آنها نرده‌ محكمي‌ نصب‌ شود.
عبور افراد و وسايل‌ نقليه‌
ماده‌ 134: معابر و پياده‌ روها و خط‌ آهن‌هاي‌ مخصوص‌ كارخانه‌ بايد به‌ قسمي‌ احداث‌ شده‌ باشد كه‌ از هر گونه‌ تقاطع‌ خطرناك‌ جلوگيري‌ شود.
ماده‌ 135: كارگاه‌هايي‌كه‌ محصور نيستند بايد درهاي‌ مخصوص‌ براي‌ وسائط‌ نقليه‌ و خط‌ آهن‌ و عبور افراد داشته‌ باشند.
ماده‌ 136: بين‌ پياده‌روها و راه‌ عبور وسائط‌ نقليه‌ و راه‌ آهن‌ بايد فاصله‌ كافي‌ در نظر گرفته‌ شود و ضمناً عرض‌ پياده‌ روها به‌ اندازه‌اي‌ باشد كه‌ در ساعت‌ تراكم‌ رفت‌ و آمد براي‌ كارگران‌ ايجاد زحمت‌ نشود.
ماده‌ 137: براي‌ رفت‌ و آمد افراد بايد پياده‌ روهايي‌ بين‌ نقاط‌ مهم‌ در كوتاه‌ترين‌ فاصله‌ ساخته‌ شود اين‌ قبيل‌ معابر را نبايد در زير ناودان‌ها احداث‌ نمود كه‌ بر اثر ريزش‌ آب‌ در سطح‌ آنها لغزندگي‌ پيدا شود.
ماده‌ 138: در محل‌ تقاطع‌ پياده‌ روها با خطوط‌ آهن‌ و راه‌هاي‌ عبور وسائط‌ نقليه‌ بايستي‌ معبرهاي‌ هوايي‌ يا زيرزميني‌ احداث‌ گردد. مگر آنكه‌ وزارت‌ كار ايجاد آنرا لازم‌ نداند.

فصل‌ دوم‌ - روشنايي‌
كليات‌
ماده‌ 139: در نقاطي‌ كه‌ اشخاص‌ بكار اشتغال‌ دارند يا از آنها عبور مي‌نمايد بايد در ساعات‌ كار روشنايي‌ كافي‌ طبيعي‌ يا مصنوعي‌ تامين‌ شده‌ باشد اين‌ روشنايي‌ بايد در هر حال‌ متناسب‌ با نوع‌ كار بوده‌ و حتي‌ المكان‌ از روشنايي‌ و نور طبيعي‌ استفاده‌ گردد.
بخش‌ 1- نور طبيعي‌
ماده‌ 140: پنجره‌هاي‌ سقفي‌ و پنجره‌هاي‌ معمولي‌ بايد به‌ قسمي‌ و به‌ فواصلي‌ نصب‌ شود كه‌ نور بطور يكنواخت‌ به‌ محل‌ كار بتابد.
ماده141: در موارد ضروري‌ براي‌ جلوگيري‌ از شدت‌ تابش‌ نور و پنجره‌هاي‌ سقفي‌ و پنجره‌هاي‌ معمولي‌ را بايد باوسايل‌ مناسبي‌ مانندكركره‌ و پرده‌ متحرك‌ ونظائر آن‎مجهز‎نمود.
ماده‌ 142: پنجره‌هاي‌ سقفي‌ و معمولي‌ بايد مرتباً تميز گردند.
بخش‌ 2- نور مصنوعي‌
ماده‌ 143: در محل‌هايي‌ كه‌ نور طبيعي‌ وجود ندارد و يا در نقاطي‌ كه‌ نور طبيعي‌ به‌ قدر كافي‌ ايجاد روشنايي‌ نمي‌كند بايد از نور مصنوعي‌ استفاده‌ شود.
ماده‌ 144: روشنايي‌ بايد بطور كلي‌ يكنواخت‌ بوده‌ و از جهات‌ مختلف‌ بتابد تا از ايجاد سايه‌هاي‌ تند جلوگيري‌ شده‌ و ضمناً باعث‌ خيره‌ شدن‌ چشم‌ نگردد.
ماده‌ 145: در محل‌هايي‌ كه‌ بطور موضعي‌ احتياج‌ به‌ نور شديدي‌ باشد علاوه‌ بر نور كلي‌ كارگاه‌ نور اضافي‌ در محل‌ مورد نياز طبق‌ مفاد اين‌ آيين‌نامه‌ تامين‌ شود.
ماده‌ 146: براي‌ جلوگيري‌ از خيره‌ كردن‌ چشم‌ نور اضافي‌ مذكور در ماده‌ قبل‌ بايد به‌ نحوي‌ پوشيده‌ شود كه‌ فقط‌ محل‌ مورد نظر را روشن‌ نمايد.
بخش‌ 3- شدت‌ نور
ماده 147: حداقل‌ شدت‌ نور در معابر خارجي‌ اطراف‌ كارگاه‌ و همچنين‌ در داخل‌ محوطه‌ 20 لوكس‌ است‌ (لوكس‌ واحد شدت‌ نور و مساويست‌ با شدت‌ روشنايي‌ يك‌ شمع‌ در فاصله‌ يك‌ متر).
ماده‌ 148: در موارد زير حداقل‌ شدت‌ نور بايستي‌ 50 لوكس‌ باشد.
الف‌ - در محل‌هايي‌ كه‌ تشخيص‌ جزييات‌ در آن‌ ضرورت‌ ندارد از قبيل‌ جابجا كردن‌ ذغال‌ سنگ‌ و سنگ‌ آهك‌ و اشياء مشابه‌ آن‌.
ب‌ - راهروها - پلكان‌ها - انبارهاي‌ كالا - انبارهاي‌ مخصوص‌ اشياء زمخت‌ و حجيم‌.
ماده‌ 149: در موارد زير حداقل‌ شدت‌ نور بايستي‌ 100 لوكس‌ باشد.
الف‌ - هنگامي‌ كه‌ تشخيص‌ جزييات‌ تا حدي‌ ضروري‌ باشد مانند محل‌ توليد محصولات‌ نيمه‌ تمام‌ آهني‌ و فولادي‌ - آسيا كردن‌ غلات‌ - آماده‌ ساختن‌ الياف‌ پنبه‌ و ساير عمليات‌ مقدماتي‌ امور صنعتي‌.
ب‌ - در اطاق‌هاي‌ ماشين‌ و ديگ‌ بخار - داخل‌ اطاقك‌ آسانسور براي‌ حمل‌ افراد و بار در قسمت‌هاي‌ بسته‌ بندي‌ - در انبارهاي‌ اشياء كم‌ حجم‌ و ظريف‌، در سالن‌هاي‌ توالت‌ و شستشو، در رختكن‌ها و غيره‌.
ماده‌ 150: در مواردي‌ كه‌ تشخيص‌ جزييات‌ بطور متوسط‌ ضرورت‌ داشته‌ باشد مانند سوار كردن اجزاي معمولي ماشين و كارهاي مربوط به بازرسي و معاينه فرآورده‎هاي عمليات مربوط به فرآورده‎هاي نساجي و چرمي با الوان روشن - تهيه كنسرو و بسته‎بندي گوشت - تراش چوب و الوار و امثال آن بايستي حداقل 200 لوكس‌ باشد.
ماده‌ 151: چنانچه‌ تشخيص‌ دقيق‌ جزييات‌ ضرورت‌ داشته‌ باشد مانند كارهاي‌ ماشيني‌ بازرسي‌ و معاينه‌ معمولي‌ پرداخت‌ كردن‌ چرم‌، بافندگي‌ پنبه‌ و پارچه‌هاي‌ روشن‌ پشمي‌ امور اداري‌ (در پشت‌ ميز) خواندن‌ و نوشتن‌ متناوب‌ بايگاني‌ و ارسال‌ مراسلات‌ و غيره‌ حداقل‌ شدت‌ نور بايد 300 لوكس‌ باشد.
ماده‌ 152: در صورتي‌ كه‌ تشخيص‌ بسيار دقيق‌ جزييات‌ الزام‌ آور باشد از قبيل‌ سوار كردن‌ و اتصال‌ اجزاي‌ ظريف‌ ماشين‌، امور دقيق‌ ماشيني‌، بازرسي‌ كابل‌ها، تراش‌ و صيقل‌ شيشه‌ و بلور، كارهاي‌ چوبي‌ ظريف‌، بافندگي‌ پارچه‌هاي‌ تيره‌ رنگ‌ پشمي‌ امور محاسباتي‌، دفتر داري‌ و تحريرات‌ تندنويسي‌، ماشين‌ نويسي‌ و نقشه‌ كشي‌ و ساير امور ممتد اداري‌ بايستي‌ حداقل‌ شدت‌ نور 500 لوكس‌ باشد.
ماده‌ 153: در مواردي‌ كه‌ تشخيص‌ جزييات‌ بطور دقيق‌تر از آنچه‌ در فوق‌ گذشت‌ ضرورت‌ داشته‌ باشد مانند سوار كردن‌ و بازرسي‌ دقيق‌ ادوات‌ و اسباب‌هاي‌ بسيار ظريف‌ جواهر سازي،‌ ساعت‌ سازي‌، درجه‌ بندي‌ محصولات‌ توتون‌، مقابله‌ كردن‌ اوراق‌ چاپي‌ در چاپخانه‌، چرخ‌ كردن‌ پارچه‌هاي‌ تيره‌ رنگ‌ و نظائر آن‌ حداقل‌ شدت‌ نور بايستي‌ 1000 لوكس‌ باشد.
تبصره‌ -  حداقل‌ شدت‌هاي‌ نوري‌ كه‌ در موارد فوق‌ تعيين‌ شده‌ در مواقعي‌ است‌ كه‌ چراغها ودستگاه‌هاي‌ نور دهنده‌ تحت‌ شرايط‌ عادي‌ كار كند (نه‌ در مواقعي‌ كه‌ دستگاه‌هاي‌ مزبور تازه‌ نصب‌ شده‌ است‌ از اين‌ رو لازمست‌ كه‌ شدت‌ نور در آغاز كار در صورت‌ مساعد بودن‌ شرايط‌ 25 درصد و شرايط‌ نامناسب‌ (مواردي‌ كه‌ نوع‌ كار چراغها را كثيف‌ مي‌كند) 50 درصد بيشتر در نظر گرفته‌ شود.
بخش‌ 4- نور امدادي‌
ماده‌ 154: در ساختمان‌هايي‌ كه‌ 250 نفر يا بيشتر بكار اشتغال‌ داشته‌ و فعاليت‌ آنها تمام‌ يا قسمتي‌ از اوقات‌ بعد از غروب‌ تا قبل‌ از طلوع‌ آفتاب‌ را فرا گيرد. كليه‌ معابر مهم‌، پلكان‌ها، نقاط‌ خروجي‌ ساختمان‌، معابري‌ كه‌ به‌ آنها منتهي‌ مي‌شود بايد از سيستم‌هاي‌ روشنايي‌ امدادي‌ كه‌ هميشه‌ در مدت‌ شب‌ آماده‌ بكار بوده‌ و در صورت‌ قطع‌ روشنايي‌ اصلي‌ مي‌توان‌ از آن‌ استفاده‌ نمود مجهز باشند.
سيستم‌ روشنايي‌ امدادي‌ بايد حداقل‌ ظرفيت‌ توليد يك‌ ساعت‌ نيرو با شدت‌ پنج‌ لوكس‌ را داشته‌ و داراي‌ منبع‌ توليد نيرو و سيم‌ كشي‌ مستقل‌ از شبكه‌ عمومي‌ باشد.

فصل‌ سوم‌ - تهويه‌
ماده‌ 155: در كليه‌ كارگاه‌ها بايد پيوسته‌ شرايط‌ مساعدي‌ از نظر تهويه‌ (طبيعي‌ يا مصنوعي‌) فراهم‌ باشد هواي‌ كافي‌ و سالم‌ با درجه‌ حرارت‌ و رطوبت‌ مناسب‌ براي‌ افراد موجود بوده‌ و نيز از تغييرات‌ ناگهاني‌ درجه‌ حرارت‌ جلوگيري‌ شود.
ماده‌ 156: هر نوع‌ گرد و غبار، دود و گاز و بخارهاي‌ حاصله‌ در كارگاه‌ها بايد از همان‌ وهله‌ توليد تا جايي‌كه‌ امكان‌ دارد به‌ وسايل‌ طبيعي‌ والا به‌ وسايل‌ مصنوعي‌ از محيط‌ كار دور ساخت‌ تا از آلودگي‌ هواي‌ كارگاه‌ جلوگيري‌ شود.
ماده‌ 157: دستگاه‌هاي‌ مولد حرارت‌ كه‌ در محل‌هاي‌ كار قرار مي‌گيرد بايد داراي‌ هواكش‌ مناسب‌ باشد به‌ نحوي‌ كه‌ گازهاي‌ حاصله‌ از احتراق‌ با هواي‌ داخل‌ كارگاه‌ مخلوط‌ نگردد. استفاده‌ از اجاقها و بخاريهاي‌ بدون‌ دودكش‌ و امثال‌ آن‌ بكلي‌ ممنوع‌ است‌.
ماده‌ 158: در سالن‌ها و اطاق‌هاي‌ كارگاه‌ها بايد هميشه‌ حرارت‌ و رطوبتي‌ متناسب‌ با نوع‌ كار وجود داشته‌ باشد و اين‌ حرارت‌ بايد قابل‌ افزايش‌ و كاهش‌ باشد تا بتوان‌ درجه‌ رطوبت‌ و حرارت‌ را به‌ تناسب‌ كار و حرارت‌ و يا رطوبت‌ خارج‌ تغيير داد.
ماده‌ 159: در نقاطي‌ كه‌ اختلاف‌ درجه‌ حرارت‌ فصلي‌ زياد است‌ بايد سقف‌ و بدنه‌هاي‌ محل‌ كار و در صورت‌ اقتضا درها و پنجره‌ها به‌ وسايل‌ مقتضي‌ مانند عايق‌ بندي‌ حرارتي‌ سقف‌ها، ديوارها و در صورت‌ امكان‌ كف‌ها و درها و پنجره‌هاي‌ محل‌ كار در مقابل‌ حرارت‌ يا برودت‌ خارج‌ مجهز شود.
ماده‌ 160: در كارگاه‌ها بايستي‌ به‌ وسايل‌ مقتضي‌ از قبيل‌ نصب‌ حايل‌هاي‌ ثابت‌ يا متحرك‌ يا عايق‌ كردن‌ لوله‌هاي‌ ناقل‌ بخار يا آب‌ داغ‌ از تشعشعات‌ شديد حرارتي‌ جلوگيري‌ شود.
تبصره‌ 1-  اين‌ عايق‌ها بايد حتي‌ الامكان‌ از مواد نسوز ساخته‌ شود.
ماده‌ 161: در مواردي‌ كه‌ از حرارت‌ مركزي‌ استفاده‌ مي‌شود رادياتورها و لوله‌هاي‌ آب‌ گرم‌ بايد به‌ قسمي‌ نصب‌ شود كه‌ كارگران‌ در نتيجه‌ تشعشع‌ حرارت‌ يا جريان‌ هواي‌ گرم‌ ناراحت‌ نشوند.

فصل‌ چهارم‌ - پيشگيري‌ حفاظت‌ در برابر آتش‌ سوزي‌
تعاريف‌
الف‌ - منظور از ساختمان‌ تندسوز (با اسكلت‌ چوبي‌) ساختماني‌ است‌ كه‌ ديوارها كف‌ و سقف‌ آن‌ بر روي‌ استخوان‌ بندي‌ چوبي‌ بنا شده‌ باشد.
ب‌ - منظور از ساختمان‌ كندسوز ساختماني‌ است‌ كه‌ ديواره‌هاي‌ آن‌ با مصالح‌ بنايي‌ ساخته‌ شده‌ و در داخل‌ بنا الوارها و چوبهاي‌ سنگين‌ بكار برده‌ شده‌ باشد.
ج‌ - منظور از ساختمان‌ مقاوم‌ در برابر آتش‌ سوزي‌ ساختماني‌ است‌ كه‌ در آن‌ كليه‌ ديوارها، تيغه‌ها، كفها، پله‌ها، سقفها، پنجره‌ها و ساير قطعات‌ داخلي‌ بنا از مصالح‌ مقاوم‌ در برابر آتش‌ سوزي‌ ساخته‌ شده‌ باشد.
د - منظور از امكنه‌ كم‌ خطر محل‌هايي‌ است‌ كه‌ براي‌ انبار كردن‌ يا استفاده‌ از اشياء و موادي‌ بكار مي‌رود كه‌ معمولاً به‌ سرعت‌ يا با دود زياد نمي‌سوزد و در صورت‌ آتش‌ گرفتن‌ اشياء بزودي‌ دود و گازهاي‌ سمي‌ يا انفجار خطرات‌ فوري‌ ناشي‌ از مواد انبار شده‌ به‌ وجود نمي‌آورد.
هـ- منظور از امكنه‌ با خطر عادي‌ محل‌هايي‌ است‌ كه‌ براي‌ انبار كردن‌ يا استفاده‌ از اشياء و موادي‌ بكار مي‌رود كه‌ با سرعت‌ زياد مي‌سوزد ليكن‌ حين‌ سوختن‌ بزودي‌ گازهاي‌ سمي‌ ايجاد نمي‌كند.
و - منظور از امكنه‌ خطرناك‌ محل‌هايي‌ است‌ كه‌ براي‌ بكار بردن‌ و انبار كردن‌ يا استفاده‌ اشياء و موادي‌ بكار مي‌رود كه‌ بسيار زود آتش‌ مي‌گيرد و اين‌ اشياء در حين‌ سوختن‌ بزودي‌ گازهاي‌ سمي‌ و انفجار توليد مي‌نمايد.
ز - منظور از طبقه‌ يك‌ طبقه‌ واقعي‌ نيست‌ بلكه‌ ارتفاع‌ پنج‌ متر از كف‌ زمين‌ طبقه‌ اصلي‌ و هر چهار متر روي‌ آن‌ يك‌ طبقه‌ محسوب‌ مي‌گردد باين‌ ترتيب‌ ساختمان‌ بدون‌ طبقه‌اي‌ كه‌ 25 متر ارتفاع‌ دارد معادل‌ بنايي‌ محسوب‌ مي‌شود كه‌ طبقه‌ هم‌ سطح‌ زمين‌ آن‌ پنج‌ متر و پنج‌ طبقه‌ فوقاني‌ آن‌ هر يك‌ 4 متر ارتفاع‌ دارد.
ح‌ - منظور از گذر فضاي‌ آزاد بين‌ ماشين‌ آلات‌ تاسيسات‌ يا انبوه‌ مواد است‌ و كلمه‌ "آزاد" بدان‌ معني‌ است‌ كه‌ در گذر موانعي‌ از قبيل‌ ستون‌، دستگاه‌ ترانسميسيون‌ قرقره‌ها و يا انبوه‌ مواد و نظير آنها وجود ندارد.
ط‌ - منظور از راه‌ عبور فضاي‌ آزادي‌ است‌ كه‌ براي‌ عبور و مرور داخل‌ كارگاه‌ با توجه‌ به‌ تفسيري‌ كه‌ در بند (ح‌) از كلمه‌ آزاد شده‌ است‌ بكار مي‌رود.
ي‌ - منظور از "راهرو" فضاي‌ آزادي‌ است‌ كه‌ براي‌ عبور و مرور خارج‌ از محل‌ كار با توجه‌ به‌ تعبير كلمه‌ آزاد به‌ كار مي‌رود.
ك‌ - منظور از «خروجي‌» دهانه‌اي‌ است‌ كه‌ براي‌ خروج‌ از يك‌ قسمت‌ محل‌ كار به‌ قسمت‌ ديگر آن به كار رود.
ل‌ - منظور از "خروجي‌ انتهايي‌" دهانه‌اي‌ در بناست‌ كه‌ بتوان‌ به‌ سهولت‌ و بدون‌ خطر از آن طريق به فضاي آزاد راه يافت.
م‌ - منظور از "گذرگاه‌" هر راهي‌ است‌ كه‌ براي‌ عبور و مرور افراد به‌ كار مي‌رود.
بخش‌ 1- ارتفاع‌ و تفكيك‌ ابنيه‌
ارتفاع‌
ماده‌ 162: ارتفاع‌ بناي‌ كارگاه‌هايي‌ كه‌ پس‌ از اجراي‌ اين‌ آيين‌نامه‌ ساخته‌ و يا تجديد بنا مي‌شوند بسته‌ به‌ نوع‌ ساختمان‌ يا خطرات‌ ناشي‌ از آتش‌ سوزي‌ بايد با جدول‌ زير مطابقت‌ داشته‌ باشد به‌ استثناي‌ بناهاي‌ چوبي‌ (تندسوزي‌) كه‌ الزاماً فقط‌ در يك‌ طبقه‌ ساخته‌ مي‌شود.
ماده‌ 163: چنانچه‌ بناهاي‌ موجود كارخانه‌ها در كليه‌ طبقات‌ با دستگاه‌هاي‌ خودكار ضد آتش‌سوزي‌ مجهز باشند حداكثر مي‌توان‌ اجازه‌ داد كه‌ طبقات‌ آنها از آنچه‌ در جدول‌ بالا تصريح‌ شده‌ يك‌ طبقه‌ بيشتر باشد.
تفكيك‌
ماده‌ 164: كليه‌ اعمالي‌ كه‌ متضمن‌ بروز انفجارها و خطرات‌ ناشي‌ از جرقه‌ و شعله‌ مي‌شود بايد در بناهايي‌ جدا از بناي‌ اصلي‌ كارگاه‌ انجام‌ شود.
بخش‌ 2- گذرگاه‌ها
گذرها
ماده‌ 165: حداقل‌ عرض‌ گذرهاي‌ بين‌ ماشين‌ آلات‌ و تاسيسات‌ و يا انبوه‌ مواد در كارگاه‌ها 60 سانتيمتر است‌.
ماده‌ 166: در صورت‌ احتمال‌ بروز مخاطرات‌ از جانب‌ ماشين‌ آلات‌ و همچنين‌ در مواردي‌ كه‌ اندازه‌ و ابعاد قطعاتي‌ كه‌ ساخته‌ مي‌شود و يا مقدار ضايعات‌ و يا تاسيسات‌ و يا انبوه‌ مواد و اشياء ايجاب‌ نمايد بايستي‌ براي‌ گذرهاي‌ داخلي‌ عرض‌ بيشتري‌ منظور شود.
ماده‌ 167: چنانچه‌ امكان‌ دسترسي‌ فوري‌ به‌ خروجي‌ها نباشد در كارگاه‌ بايستي‌ راهروهاي‌ مشخص‌ و همواري‌ بدون‌ بريدگي‌ و برجستگي‌ با حداقل‌ 20/1 متر عرض‌ وجود داشته‌ باشد كه‌ مستقيماً به‌ خروجي‌ها مربوط‌ مي‌شود.
راه‌ پله‌ها
ماده‌ 168: در ابنيه‌ مقاوم‌ در برابر آتش‌ سوزي‌ كه‌ دو طبقه‌ و يا بيشتر ارتفاع‌ دارد بايستي‌ كليه‌ پله‌ها و پاگردها (اصلي‌ و فرعي‌) از مصالح‌ مقاوم‌ در برابر آتش‌ سوزي‌ ساخته‌ شود.
ماده‌ 169: بجز در موارد خاصي‌ كه‌ استفاده‌ از پله‌هاي‌ روباز مجاز شناخته‌ شده‌ كليه‌ راه‌ پله‌ها و پاگردهاي‌ اصلي‌ يا قسمت‌هايي‌ از طبقات‌ كه‌ مورد استفاده‌ افراد براي‌ رفت‌ و آمد از راه‌ پله‌هاي‌ داخلي‌ قرار مي‌گيرد بايستي‌ با مصالح‌ مقاوم‌ در برابر آتش‌ سوزي‌ ساخته‌ و حفاظت‌ شود.
ماده‌ 170: راه‌ پله‌هاي‌ خارجي‌ بايد در برابر آتش‌ سوزي‌ و دود و باد محافظت‌ و اطراف‌ آن‌ با مصالح‌ مقاوم‌ در برابر آتش‌ سوزي‌ پوشيده‌ شود و حتماً راهي‌ هم‌ به‌ بالكون‌هاي‌ خارجي‌ بنا و راهروهاي‌ آن‌ داشته‌ باشد.
ماده‌ 171: در ابنيه‌اي‌ كه‌ در ساختمان‌ آنها مصالح‌ غير مقاوم‌ در برابر آتش‌ سوزي‌ بكار رفته‌ و بيش‌ از دو طبقه‌ ارتفاع‌ دارد و شيب‌ بام‌ آنها كمتر از يك‌ بر چهار است‌ حتماً بايستي‌ يك‌ راه‌ پله‌ براي‌ ارتباط‌ به‌ بام‌ در نظر گرفته‌ شود.
ماده‌ 172: كليه‌ راه‌ پله‌ها بايد مستقيماً يا از طريق‌ يك‌ حياط‌ خلوت‌ يا راهروي‌ مقاوم‌ در برابر آتش‌ سوزي‌ به‌ فضاي‌ خارج‌ يا خيابان‌ راه‌ داشته‌ باشد عرض‌ اين‌ راهروها با توجه‌ به‌ مواد 174 و 177 بايد دست‌ كم‌ به‌ اندازه‌ مجموع‌ حداقل‌ مجاز عرض‌ كليه‌ خروجي‌هايي‌ كه‌ به‌ آنها مربوط‌ مي‌شود باشد.
ماده‌ 173: بر روي‌ بالكان‌هايي‌ كه‌ به‌ منظور خروجي‌ مورد استفاده‌ قرار مي‌گيرد بايد بطور وضوح‌ جهت‌ خروج‌ به‌ طرف‌ فضاي‌ آزاد مشخص‌ شود.
خروجي‌ها و خروجي‌هاي‌ انتهايي‌
ماده‌ 174: تعداد و وضع‌ درهاي‌ خروجي‌ بايد طوري‌ باشد كه‌ كليه‌ افراد بتوانند در موقع‌ خطر محل‌ كار را بلافاصله‌ و با اطمينان‌ كامل‌ ترك‌ كنند. حداقل‌ عرض‌ درهاي‌ خروجي‌ 20/1 متر است‌.
ماده‌ 175: فاصله‌ بين‌ محل‌ كار تا در خروجي‌ انتهايي‌ يا تا راه‌ پله‌ مقاوم‌ در برابر آتش‌ سوزي‌ مصون‌ از دود يا تا درهايي‌ كه‌ به‌ راهروهاي‌ امن‌ ارتباط‌ دارد نبايد از اندازه‌هاي‌ زير تجاوز كند.
الف‌ - در مورد بناهاي‌ خطرناك‌ 150 متر.
ب‌ - در مورد بناهاي‌ كم‌ خطر يا عادي‌ 300 متر.
ماده‌ 176: فواصل‌ بالا را در كارگاهي‌ كه‌ با آب‌ پاش‌ خودكار مجهز باشند و يا خطرات‌ ناشي‌ از آتش‌ گرفتن‌ احتمالي‌ اشياء باشد مي‌توان‌ زيادتر و يا كمتر نمود.
ماده‌ 177: براي‌ جلوگيري‌ از ازدحام‌ در كارگاه‌هايي‌ كه‌ تعداد افراد آن‌ از 50 نفر بيشتر باشد بايد نسبت‌ به‌ تعداد اضافي‌ افراد درب خروجي‌ انتهايي‌ عريض‌تر يا درب خروجي‌ اضافي‌ تعبيه‌ گردد. با توجه‌ به‌ اينكه‌ خروج‌ افراد به‌ صورت‌ پشت‌ سرهم‌ (ستون‌) هميشه‌ رجحان‌ دارد بنابراين‌ اضافه‌ عرض‌ گذرگاه‌ بايستي‌ مضربي‌ از 60 سانتيمتر باشد. عرض‌ هر كدام‌ از گذرگاه‌ها بايدطوري‌ درنظر گرفته‌شود كه‌ عبور افراد بدون‌ اشكال‌ ممكن‌ باشد.
تبصره‌ -  اضافه‌ عرض‌ هر درب خروجي‌ انتهايي‌ با ضريب‌ 60 سانتيمتر بايد محاسبه‌ شود.
گذرگاه‌هاي‌ افقي‌
ماده178: درگذرگاه‌هاي‌ افقي‌ نبايدهيچگونه‌ پله‌ يا اختلاف‌ سطح‌ ناگهاني‌ وجود داشته‎باشد.
ماده‌ 179: در صورت‌ وجود اختلاف‌ ارتفاع‌ اين‌ دو گذرگاه‌ بايستي‌ براي‌ اتصال‌ آنها حتماً از سطح‌ شيب‌ دار (رامپ‌) استفاده‌ شود و در محل‌ شروع‌ رامپ‌ مخصوصاً نقطه‌ مرتفع‌ آن‌ علامت‌ مخصوص‌ نصب‌ شود.
بخش‌ 3- درها
درهاي‌ مقاوم‌ در برابر آتش‌ سوزي‌
ماده‌ 180: در پاگرد راه‌ پله‌ها و ديواره‌هاي‌ داخلي‌ گذرگاه‌هايي‌ كه‌ براي‌ خروج‌ در مواقع‌ آتش‌سوزي‌ اختصاص‌ دارد بايد درهاي‌ مقاوم‌ در برابر آتش‌ سوزي‌ كه‌ به‌ فنرهاي‌ كمپرسي‌ مجهز است‌ نصب‌ شود.
ماده‌ 181: درهاي‌ خروجي‌ انتهايي‌ مقاوم‌ در برابر آتش‌ سوزي‌ بايد داراي‌ لولاي‌ دو طرفه‌ باشد چنانچه‌ استفاده‌ از لولاي‌ دو طرفه‌ عملاً مناسب‌ نباشد ممكن‌ است‌ اجازه‌ داده‌ شود كه‌ از درهاي‌ كشويي‌ افقي‌ استفاده‌ گردد.
ماده‌ 182: در مورد درهاي‌ مقاوم‌ در برابر آتش‌ سوزي‌ استفاده‌ از درهاي‌ كشويي‌ قائم‌ و درهاي‌ كركره‌اي‌ و درهاي‌ گردان‌ مجاز نيست‌.
ترتيب‌ قرار گرفتن‌ درها
ماده‌ 183: جهت‌ باز شدن‌ كليه‌ درهايي‌ كه‌ به‌ راهروها و سرسراها ارتباط‌ دارند بايد به‌ سمت‌ خروج‌ از ساختمان‌ بوده‌ و واجد علامت‌ باشد.
ماده‌ 184: درهايي‌ كه‌ از اطاق‌ به‌ راهرو و سرسرا باز مي‌شود بايد طوري‌ در نظر گرفته‌ باشد كه‌ براي‌ حركت‌ جمعيت‌ مانعي‌ ايجاد ننمايد.
ماده‌ 185: پشت‌ درهايي‌ كه‌ به‌ راه‌ پله‌ها باز مي‌شود نبايد بلافاصله‌ پله‌ وجود داشته‌ باشد.
قرار گرفتن‌ پاگردي‌ كه‌ عرض‌ آن‌ لااقل‌ به‌ اندازه‌ عرض‌ در باشد در پشت‌ اينگونه‌ درها الزامي‌ است‌.
ماده‌ 186: عرض‌ درهاي‌ خروجي‌ انتهايي‌ راه‌ پله‌ها نبايد از عرض‌ پله‌ها كمتر باشد.
ماده‌ 187: فاصله‌ درهاي‌ خروجي‌ طبقه‌ هم‌ سطح‌ زمين‌ نبايد بيشتر از 45 متر و عرض‌ آنها نبايد از 20/1 متر كمتر باشد.
ماده‌ 188: هر يك‌ از درهاي‌ خروجي‌ بايد مشخص‌ و قابل‌ ديد باشد.
ماده‌ 189: درهايي‌ كه‌ براي‌ ارتباط‌ به‌ داخل‌ يا خارج‌ بناي‌ كارخانجات‌ يا طبقات‌ آنها در نظر گرفته‌ شده‌ در ساعات‌ كار به‌ هيچ‌ وجه‌ نبايد با قفل‌ يا كشو و غيره‌ بسته‌ شود.
بخش‌ 4- آسانسورها و بالابرها
ماده‌ 190: با اينكه‌ آسانسورها بطور كلي‌ نبايد به‌ عنوان‌ خروجي‌ به‌ حساب‌ آيد معذالك‌ قفسه‌ كليه‌ آسانسورهاي‌ مخصوص‌ حمل‌ افراد بايد سراسر با مصالح‌ مقاوم‌ در برابر آتش‌سوزي‌ ساخته‌ شود.
ماده‌ 191: قفسه‌ آسانسورها نبايد با قفسه‌ پله‌ها توام‌ باشد مگر آنكه‌ ديواره‌هاي‌ آن‌ با مصالح‌ مقاوم‌ در برابر آتش‌ سوزي‌ ساخته‌ شده‌ باشد.
بخش‌ 5- علايم‌ خروجي‌
ماده‌ 192: درهاي‌ خروجي‌ و گذرگاه‌ها بايد بطور ساده‌ و با علايم‌ واضح‌ كه‌ راه‌ خروج‌ را نشان‌ دهنده‌ مشخص‌ شود، در كارگاه‌هايي‌ كه‌ تعداد كارگران‌ آن‌ 250 نفر بيشتر است‌ و ساعت‌ كار در طول‌ شب‌ ادامه‌ داشته‌ باشد علايم‌ فوق‌ بايد الكتريكي‌ و به‌ جريان‌ برق‌ فوق‌‌العاده‌ (همانطور كه‌ در ماده‌ 154 تشريح‌ گرديد) مرتبط‌ باشد تا در صورت‌ قطع‌ جريان‌ عمومي‌ برق‌ استفاده‌ از آنها امكان‌پذير باشد.
اين‌ آيين‌نامه‌ مشتمل‌ بر چهار فصل‌ و 192 ماده‌ و 8 تبصره‌ به‌ استناد ماده‌ 47 قانون‌ كار تدوين‌ و در چهل‌ و هفتمين‌ جلسه‌ شورايعالي‌ حفاظت‌ فني‌ مورخ‌ 24/8/1340 به‌ تصويب‌ نهايي‌ رسيده‌ و قابل‌ اجراست‌.

آسانسور

آسانسور                     

دستگاهی است دائمی که برای جا به جایی اشخاص یا کالا ،بین طبقات ساختمان بوده و در طبقات مشخصی عمل می نماید . دارای کابینی است که ساختار ، ابعاد و تجهیزات آن به اشخاص به سهولت اجازه استفاده می دهد و میان ریلهای منصوبه عمودی با حداکثر انحراف 15 درجه حرکت می کند .

آسانسور وسیله نقلیه عمومی دائمی است که بین ترازهای از قبل تعریف شده حرکتمی کند آسانسور تنها وسیله رفت و آمد ترافیکی است که مورد استفاده تمامی گروه سنی قرار می گیرد و عمومی ترین وسیله جابجایی عمودی در جهان است .
آسانسور وسیله نقلیه ای است که کنترل آن به یک سیستم سپرده شده فرمان دادن به آن به اختیار مسافر است ، اما ایستادن آن در محل مقرر به توسط سیستم است .
آسانسور در داخل محیطی نصب می شود که از سه قسمت تشکیل شده است :
1- موتورخانه : برای برقراری موتور و گیربکس و تابلو کنترل آسانسور و تابلو برق
2- چاه آسانسور : برای نصب درها ، ریلها و همچنین محلی برای حرکت کابین و وزنه
3- چاهک : در پایین ترین قسمت چاه آسانسور ،برای ضربه گیرها و بافرها
موتور گیربکس بعنوان قلب آسانسور و تابلو کنترل بعنوان مغز آسانسور عمل می نماید .
آسانسور حمل بار و مسافر
آسانسورری است که برای حمل ونقل کالا طراحی شده است و معمولا عمل حمل ونقل بهمراه افراد صورت می گیرد .

آسانسور خدماتی

آسانسوری است دائمی که برای جابجایی کالا بین طبقات ساختمان می باشد و در طبقات مشخصی عمل می کند ، دارای کابینی است که ابعاد آن به اشخاص اجازه استفاده را نمی دهد و در میان ریلهای منصوبه عمودی و با حداکثر 15 درجه انحراف ، حرکت می کند . ابعادی که کابین را برای افراد غیر قابل استفاده می کند ، نباید از مقادیر زیر بیشتر شود :
الف – مساحت کف کابین 00/1 متر مربع
ب – عمق 00/1 متر
ج – ارتفاع

آسانسور خودرو بر ساختمان های خصوصی

آسانسوری که اتاقک آن ابعاد مناسبی برای جابجایی خودروهای سواری داشته و طراحی آن امکان این جابجایی را می دهد .

ریل راهنما

اجزایی صلب هستند که برای هدایت کابین و یا وزنه تعادل تعبیه می شود .
تعریف سیستم مکانیکی و قطعات مربوطه
و سرعت است. آسانسور طبق این پارامتر ساخته می شود . جرم یک Q ( kg ) پارامترهای اصلی آسانسورها
مسافر برای هر نوع محاسبه ای در آسانسور 75 کیلو در نظر گرفته می شود .

پارامتر های فنی دیگر عبارتند از :

الف ) ارتفاع مسیر ( بالا رفتن کابین ) تعداد و محل توقف ها
ب ) ابعاد چاه آسانسور ، کابین و موتورخانه
پ ) ولتاز برق اصلی ، تعداد استارت آسانسور در ساعت و فاکتوربار
ت ) سیستم کنترلآسانسور
ث ) سیستم درب های آسانسور و ورود و خروج و نوع کنترل
ج ) تعداد آسانسورهای و مکان آنها در ساختمان
چ )شرایط محیطکار کرد
قطعات اصلی آسانسورهای الکتریکی عبارتند از:
الف ) وسایل تعلیق کابین و وزنه تعادل که می تواند سیم بکسل فولادی و یا زنجیر باشد .
ب ) وسیله رانش که محرک آسانسور است و شامل:
- موتور الکتریکی
- گیربکس
- ترمز
- فلکه کششی و یا دنده زنجیر
- شاسی ماشین – کوپلینگها ، محورها ، یاتاقانها
پ ) کابین که مسافرین و یا بار را حمل می کند ، شامل یوک، که چهارچوبی فلزی است و کابین ازطریق آن به سیستم تعلیق متصل می شود ، کف کابین که بار را نگهداری می کند و بدنه کابین به کف متصل است .
قطعات دیگر عبارتند از :
- سیم تعلیق
- راهنماها که باعث هدایت کابین در مسیر حرکت خود می شود .
- درب کابین و محرک درب
ت )وزنه تعادل که برای جبران وزن کابین و قسمتی از ظرفیت بکار می رود .
(Hoist Way) ث ) چاه آسانسور
این فضا قسمتی یا تماما پوشیده است و از کف چاله تا سقف ( کف موتورخانه ) ادامه دارد در این فضا کابین و وزنه تعادل حرکت می کنند و شامل ریلهای راهنما برای کابین و وزنه تعادل و درهای طبقات و ضربه گیر در کف چاه می باشد .
ج ) سیستم ایمنی
یک وسیله مکانیکی است که در صورت بروز هر گونه خرابی ، یا شل شدن سیم بکسل( زنجیر تعلیق) وسیله توقف و نگاه داشتن کابین و یا وزنه تعادل در روی ریل راهنما می باشد و اگر سرعت کابین در جهت پائین رفتن از مقدار مشخص شده ای تجاوز کند این مکانیزم عمل می نماید ، عملکرد این مکانیزم توسط گاورنر که معمولا در موتور خانه است شروع می شود .
چ ) ضربه گیرها
کابین یا وزنه از حدود تعیین شده در چاهک گذشته و امکان برخورد با کف چاهک پیش آید این وسیله از برخورد خشن جلوگیری می نماید . ضربه گیر ممکن است از جنس پلی اورتان ، فنر یا نوع روغنی انتخاب شود که بستگی به سرعت اسمی داشته و طوری طراحی می شود تا انرزی جنبشی کابین یا وزنه تعادل را جذب کرده ( نوع فنری ) و یا مستهلک نماید.
ح ) تجهیزات الکتریکی
که شامل امکانات ایمنی و روشنایی نیز می گردد .
خ ) سیستم کنترلی

موتور و گیربکس بالا بر

موتور و کاهنده های بدون چرخ دنده معمولا برای سرعت های بیشتر از 2.5 متر بر ثانیه استفاده میشود در حالیکه برای سرعت های کمتر ، از گیربکس های دارای چرخ دنده استفاده می شود قبلا از گیربکس با چرخ دنده های ساده استفاده می شد ولی با پیشرفت روش های طراحی و تولید ، چرخ دنده های حلزونی یک استاندارد قابل قبول مورد استفاده در گیربکس آسانسورها شد .
و تغییر سرعت از طریق تغییر فرکانس صورت می گیرد .AC موتور گیربکس شامل موتور سه فاز

ترمزها

در صورت قطع برق یا قطع برق سیستم کنترل ، سیستم ترمزآسانسور باید به طور اتوماتیک عمل کند ، لذا ، از ترمز های اصطکاکی الکترو مغناطیسی استفاده می شود .اگر کابین با 125% بار نامی خود در سرعت معمول خود حرکت کند ، ترمز ها باید قادر به توقف کامل سیستم باشند و بلافاصله سیستم را در حالت ساکن نگهدارند .
ترمز باید توسط فنرهای فشاری و یا نیروی وزن عمل کند . ترمز توسط الکترومغناطیس و یا الکتروهیدرولیک باید باز شود . اگر جریان برق قطع شود باید حداقل دو وسیله مستقل الکتریکی کنترل کننده داشته باشد . در صورت قطع جریان برق ، ترمز باید بلافاصله عمل نماید . هنگامیکه موتور گیربکس با یک وسیله دستی اضطراری مجهز باشد ترمز
باید طوری طراحی شده باشد که توسط دست بتوان آن را باز کرد و با فشار دائمی توسط نفر این ترمز باز بماند .

مقررات ایمنی سیستم محرکه آسانسور

1-هر آسانسور باید حداقل یک سیستم محرک مخصوص به خود داشته باشد .
2- حرکت دادن آسانسور به دو روش مجاز است .
با استفاده از سیم بکسل و فلکه و وزنه تعادل ( By traction ) الف ) سیستم اصطکاکی
این سیستم چه از نوع وینچی بدون وزنه تعادل و چه از نوع ( Positiv drive( ب ) سیستم مستقیم فقط برای سرعتهای کمتر از 0.63 متر بر ثانیه مجاز است .
3- آسانسور باید مجهز به سیستم ترمزی باشد که در مواقع قطع منبع تغذیه موتور اصلی و یا مدارهای فرمان به صورت خود کار سیستم متحرکه را متوقف نماید .
4- سیستم ترمز باید یک ترمز الکترومکانیکی ( اصطکاکی ) داشته باشد .
5- سیستم ترمز باید بدون هیچگونه تاخیری پس از قطع مدار باز کننده ترمز، عمل نماید ( دیود با خازنی که به طور مستقیم به ترمینال سیم پیچی ترمز متصل است بعنوان یک وسیله تاخیر دهنده محسوب نمی شود) .
6- فشار کفشک های ترمز باید توسط نیروی فنر تامین شود.
7- ترمز باید دارای حداقل دو کفشک با لنتهای نسوز باشد که روی دیسک یا استوانه عمل می کنند .
8- استفاده از ترمز نواری ممنوع است .
9- وجود چرخ طیار یا وسیله دیگری برای رساندن کابین در حالت اضطراری تا سر طبقه ضروریست .
10- برای قسمتهای گردنده در دسترس با سطح ناصاف نظیر زنجیرها ، چرخ زنجیرها و چرخ دنده ها بایستی حفاظت موثری پیش بینی شود .
11- کلیه اجزاء گردنده با سطح صاف بایستی به رنگ زرد باشد .

سیستم تعلیق کابین و مکانیزم تعادل

کابین و وزنه های تعادل توسط سیم بگسل های فولادی معلق نگاه داشته می شوند . سیم بگسل های آسانسور به بالای یوک کابین متصل می شوند .یک وسیله اتوماتیک برای تنظیم کشش سیم بگسل تعلیق باید حداقل در یکی از دو انتها وجود داشته باشد. این وسیله با مکانیزم متعادل ساز فشردگی بطور جداگانه معرفی می شود، چنین وسیله ای
شامل یک سوکت گوه ای است که همراه یک فنر مارپیچ فولادی ، ضربه گیر لاستیکی و کابل شو است .

وزنه تعادل

وزنه تعادل در آسانسورهای کششی و زنجیری برای تعادل جرم کابین و درصدی از وزن بار یا مسافر بکار می رود .
این درصد 45 تا 50 می باشد
وزنه های تعادل داخل قاب مربوطه بایستی به طریقی مهار شده باشند که در اثر ضربات احتمالی شکسته نشده و از قاب خارج نشوند . به قاب وزنه باید حفاظ یا حفاظ هایی فلزی نصب شوند تا در صورت شکستن کفشک های وزنه ، قاب از ریل وزنه خارج نشوند .

هدایت کابین

استفاده از ریل راهنما بعلل زیر است :
1 ) برای هدایت کابین و وزنه تعادل در حرکت عمودی و حداقل کردن حرکات افقی .
2 ) جلوگیری از نوسانات کابین بعلت نیروهای خارج از مرکز
3 ) توقف و نگهداشتن کابین در هنگام عملکرد مکانیزم ایمنی
کابین و وزنه تعادل در حرکت خود باید توسط حداقل دو ریل راهنما فولادی صلب هدایت شوند . این دو از فولاد
ساختمانی دارای تنش کششی بیشتر از 370 نیوتن بر میلی متر مربع و کمتر از 520 نیوتن بر میلی متر مربع ساخته شده اند .

مقررات ایمنی ریل های راهنما

1- کابین و وزنه تعادل بایستی هر کدام به وسیله حداقل دو ریل راهنمای سخت ، هدایت شوند .
2- توان و استحکام ریل ها ، متعلقات و اتصالات آن ها باید جهت تحمل نیرو های ناشی از عملکرد ترمز ایمنی ( پاراشوت ) وهمچنین انحناء و پیچش های ناشی از بار نا متعادل داخل کابین ، کافی باشد .
3- ریل های راهنما باید به گونه ای به براکت ها و سازه ساختمان ها محکم شوند که اثرات نا مطلوب ناشی از نشست ساختمان یا انقباض بتن ، به صورت خود کار یا با تنظیم ساده ای قابل جبران باشد .
4- جوشکاری ریل ها به همدیگر یا به براکت ها و ساختمان ممنوع می باشد .

انواع کفشک راهنما

کابین و وزنه تعادل می باید بر روی پل راهنما توسط کفشک های بالایی و پائینی که به شاسی متصل هستند هدایت شوند .
دو نوع اصلی کفشک راهنما وجود دارد که عبارتند از :
1 ) کفشک های لغزشی
2 )کفشک های غلطکی
کفشک های لغزشی که اخیرا استفاده میشود برای سرعت های کم ومتوسط تا حدود 2 متر بر ثانیه می باشد .
اصطکاک لغزشی می تواند مقاومت قابل توجهی در حرکت کابین اعمال نماید . با بکار بردن کفشک های لغزشی ریلهای راهنما باید روغنکاری شوند تا مقاومت در مقابل اصطکاک و سایش کم شود و شرایط لغزش بهتر گردد . امروزه استفاده از روغنکاری کننده های خودکار با روغن سنگین یا گریس معمول است .
وجود کفشک های راهنمای غلطکی در آسانسور های سرعت زیاد ضروری هستند ، هر چند نرمی حرکت کابین و صرفه جویی در انرژی به علت کاهش در اصطکاک وجود این کفشک های غلطکی را در آسانسور های با سرعت متوسط را نیز اقتصادی می کند .

گاورنر سرعت غیر مجاز

گاور نر در موتورخانه قرار دارد و شامل سیم بگسل گاورنر ( 1 ) ( سیم بگسل ) که از فلکه گاورنر (2) گذشته و به فلکه کششی ( 3 ) در ته چاهک امتداد یافته و مجددا به فلکه گاورنر برگشته و حلقه ای تشکیل می دهد . سیستم به وسیله کابین که در نقطه ( 4 ) به سیم بگسل گاورنر وصل شده به حرکت در می آید . وقتی که سرعت به حد فعال شدن گاورنر برسد ، گاورنر سیم بگسل را نگه می دارد و از آنجائیکه کاین هنوز حرکت خود را در جهت پائین ادامه می دهد لذا سیم گاورنر کشیده شده و در نهایت سیستم ایمنی عمل می نماید .
سرعت فعال شدن گاورنر باید حداقل 115 درصد سرعت اسمی باشد . EN81 مطابق

سیستم ایمنی ( پاراشوت )

کابین هر آسانسور که بوسیله سیم بگسل ها یا زنجیر ، معلق و ممکن است به وسیله اشخاص به منظور تردد و جابجایی بار یا کالا مورد استفاده واقع شود ، باید مجهز به سیستم ایمنی یا آنچه در ایران به اسم پاراشوت معروف شده است گردد . وزنه تعادل زمانی باید یا سیستم ایمنی ( پاراشوت ) مجهز شود که طبقه زیرین آن مسکونی باشد .
سیستم ایمنی یک وسیله مکانیکی برای متوقف کردن کابین ( یا وزنه تعادل ) به طریق در گیر شدن با ریل های راهنما است و در مواقعی که کابین از سرعت تعیین شده قبلی در جهت حرکت به سمت پائین تجاوز کند بدون توجه به دلیل افزایش سرعت ، عمل می کند .
سیستم ایمنی ترجیحا در زیر و در پائین ترین قطعه یوک کابین نصب می شود و بر روی جفت ریل های راهنما عمل می کند . درگیری با ریلهای راهنما باید همزمان باشد ، و کف کابین با بار توزیع شده بطور یکنواخت ، نباید انحراف بیش از 5 درصد از موقعیت خودش داشته باشد .
سرعت مشخص که کابین یا وزنه تعادل باید در آن متوقف ( پاراشوت ) شود برابر با سرعتی است که گاورنر برای آن تنظیم شده تا عکس العمل نشان دهد سیستم ایمنی وزنه تعادل ممکن است یا با خرابی سیستم تعلیق و یا بوسیله یک سیم بگسل ایمنی ، اگر سرعت اسمی از یک متر بر ثانیه متجاوز نباشد عمل نماید . یک سوئیچ سرعت بیش از حد مجاز باید روی دستگاه گاورنر نصب شود تا قبل از فعال شدن سیستم ایمنی مدارات کنترل را قطع نماید . سیستم ایمنی کابین بر اساس مشخصه های عملکرد طبقه بندی می شوند که به شرح زیر می باشند .
1) نوع آنی یا لحظه ای : که فشار به سرعت فزاینده ای را بر روی ریل های راهنما در مدت زمان توقف اعمال می نماید . زمان توقف و مسافت توقف بسیار کوتاه است و وسیله ای انعطاف پذیر برای محدود کردن نیروی کند
شوندگی و مسافت توقف معرفی نشده است . این نوع سیستم ایمنی در اروپا می تواند برای سرعت های تا بکار گرفته شود .
2) نوع پیشرونده : حین توقف فشار محدودی را روی ریل های راهنما اعمال می کند و بعد از فعال شدن کابل سیستم ایمنی ، نیروی کند شوندگی به طور قابل ملاحظه ای یکنواخت می ماند . زمان و مسافت توقف بستگی به جرم در حال حرکتی که باید متوقف شود و سرعتی که سیستم ایمنی در آن فعال می شود دارد .

ضربه گیر ها

مشخصات :

آسانسور ها باید با ضربه گیر ها که در کف چاهک و در مکان انتهایی حرکت کابین و وزنه تعادل قرار می گیرند ، تا وسیله اضظرارینهایی را تشکیل دهند . اگر ضربه گیرها به کابین یا وزنه تعادل وصل شوند باید یک پایه یا فونداسیونی به ارتفاع نیم متر در چاهک قرار بگیرد تا این ضربه گیر ها روی آن بنشینند .
دو نوع کلی از ضربه گیرها وجود دارد :
( Accumulation type ) 1) نوع جمع کننده انرژی
( Dissipation type ) 2)نوع مستهلک کننده انرژی
1- ضربه گیر نوع جمع کننده انرژی با یا بدون حرکت برگشتی می تواند برای سرعت های تا 1 و یا 1.6 متر بر ثانیه به ترتیب بکار گرفته شود .
2- ضربه گیر نوع مستهلک کننده انرژی مستقل از سرعت اسمی آسانسور بکارگرفته می شود . یک دور انداز ، موتور را کنترل نموده و در رسیدن به طبقه توقف ، در صورتیکه ضروری باشد ،سرعت کابین را به حدی کم کند تا سرعتی که کابین در موقع نشستن به روی ضربه گیردارد از سرعتی که ضربه گیر برای آن طراحی شده زیادتر نباشد.
ضربه گیر پلی اورتان ( جمع کننده انرژی )
ضربه گیرهای پلی اورتان در برخی کشورها برای سرعت اسمی پائین بسیار معروفیت یافته است .
ضربه گیر فنی ( جمع کننده انرژی )
قطعه اصلی این نوع ضربه گیر ها معمولا یک فنر مارپیچ ساخته شده از مقطع گرد یا مربع است .
ضربه گیر روغنی (هیدرولیک )( مستهلک کننده انرژی )
در مقایسه با نیروی باز دارندگی فزاینده ضربه گیرهای فنری ،ضربه گیرهای روغنی می توانند طوری طراحی شوند که در حین عمل توقف نیروی ثابتی را اعمال نمایند که نتیجتا باز دارندگی ثابت خواهد بود .
ضربه گیر باید توانایی تبدیل انرژی جنبشی کابین ( یا وزنه تعادل ) در لحظه اصابت به حرارت ، و همینطور انرژی پتانسیل ناشی از کاهش سطح ، که مساوی با جابجایی ضربه گیر است را داشته باشد .

مقررات ایمنی سیم بکسل ها و ایمنی های مکانیکی

( ترمز ایمنی – گاورنر – ضربه گیر )

1- سیم بکسلهای متصل به کابین و وزنه تعادل می بایستی حتما از جنس فولاد ، حداقل 2 رشته با حداقل قطر 8 میلی متر باشند و مخصوص آسانسور ساخته شده باشند .
2- ضریب ایمنی سیم بکسلها در صورتی که تعداد سیم بکسلها 3 رشته یا بیشتر باشند حداقل 13 ودر صورتیکه 2 رشته باشد حداقل 16 می باشد .
3- حداقل نسبت بین قطر فلکه ها به قطر سیم بکسل 40 میباشد .
4- بارهای وارده بایستی بصورتی یکسان روی کلیه رشته های سیم بکسل توزیع گردد .
5- کلیه فلکه های گیربکس و هرزگرد بایستی دارای مانع خروج سیم بکسل از شیار باشند .
6- ترمز ایمنی ( پاراشوت ) صرفا هنگام پایین آمدن کابین فعال بوده و بوسیله فکها یا قرقره های درگیر با ریلها که در اثر افزایش سرعت کابین از گاورنر فرمان می گیرد ، عمل می کند .
و ( Progressive ) 7- ترمز ایمنی ( پاراشوت ) برای آسانسور های با سرعت حداکثر یک متر بر ثانیه از انواع لحظه ای یا نوع تدریجی برای سرعت های بیشتر از یک متر بر ثانیه حتما از نوع تدریجی باشد .
8- ترمز ایمنی ( پاراشوت ) می بایستی ترجیحا در پایین ترین قسمت کابین مستقر شده و پس از عمل کردن فقط با بالا آوردن کابین آزاد گردد .
9- وسیله الکتریکی باید قبل از عملکرد کامل ترمز ایمنی یا درست هنگام ایستادن کابین موتور را از کار بیاندازد.
10- کنترل کننده های مکانیکی سرعت ( گاورنر ) می بایستی متناسب با سرعت نامی آسانسور و رعایت مقررات تنظیم و ثابت شده است .(EN81-9.9 مربوطه)
11-سیم بکسل گاورنر می بایستی با قطر حداقل 6 میلی متر ، دارای حداقل ضریب اطمینان 8 و بسیار انعطاف پذیر باشد .
12- کنترل کننده های سرعت ( گاورنر ) بایستی دارای وسیله ای الکتریکی باشد که پس از عملکرد تا آزاد کردن کابین از حرکت آن جلوگیری نماید .
13- آسانسورها بایستی دارای ضربه گیرهای کابین و وزنه تعادل باشند که در پایین ترین حد حرکت کابین و وزنه تعادل و بر روی ستونهایی ( سکوهایی ) نصب میشوند و نوع مناسب آنها با توجه به سرعت و ظرفیت آسانسورها انتخاب می شود.
14-ضربه گیرهای سیار که با کابین و وزنه تعادل در حرکت هستند ، بایستی با ستون های ( سکوهای) حداقل نیم متر ارتفاع که در پایین ترین حد حرکت کابین و وزنه تعادل (در چاهک) تعبیه شده اند تماس حاصل نمایند .
15 – در هر صورت هنگام نشستن کابین روی ضربه گیرها بایستی فضای مناسب در چاهک بعنوان جان پناه وجود داشته باشد .

درها و سر درها

مشخصات انواع دربها

بسته به هر حالت خاصی ، باید مناسبترین نوع درکابین ودر راهرو استفاده شود . انتخاب بستگی به نوع آسانسور و بار اسمی آن دارد . کارآمد ترین در نوعی است که دارای زمان باز شدن کمتری باشد و عرضیکه انتقال همزمان مسافرین را اجازه بدهد .

درهای لولایی

درب تکه لته اغلب به عنوان درب طبقه در آسانسورهای کوچک مسافربر در منازل جائیکه ترافیک خیلی کم است کاربرد دارد این نوع فضای اضافی را برای بازشدن لته نیاز دارد و بطور دستی عمل می شود و هر دو زمان بازشدن و بسته شدن نسبتا طولانی است . ترتیب معمول به این صورت است که درب به طور دستی باز می شود و بسته شدن آن به وسیله یک وسیله مخصوص بستن درب صورت می گیرد تا از ماندن و کوبیده شدن جلوگیری شود.

درهای کشویی افقی

امروزه این نوع درب ها بیشتر استفاده میشوند و مزایایی ازقبیل بازشدن سریع و بی صدا بودن در مقایسه با انواع دیگر و راحتی عمل را دارند .
طبقه بندی آنها به قرار زیر است :
1) درب تکه لته ، چپ بازشو یا راست شو
2)درب کنار باز شو ، دو یا سه سرعت چند لته
3) درب وسط بازشو تک سرعته
4) در با لته های متعدد

ترانسفورماتور

ساختمان ترانسفورماتور

ترانسفورماتورها را با توجه به كاربرد و خصوصيات آنها به سه دسته كوچك متوسط و بزرگ دسته بندي كرد. ساختن ترانسفورماتورهاي بزرگ و متوسط به دليل مسايل حفاظتي و عايق بندي و امكانات موجود ، كار ساده اي نيست ولي ترانسفورماتورهاي كوچك را مي توان بررسي و يا ساخت. براي ساختن ترانسفورماتورهاي كوچك ، اجزاي آن مانند ورقه آهن ، سيم و قرقره را به سادگي مي توان تهيه نمود.  
اجزاي تشكيل دهنده يك ترانسفورماتور به شرح زير است؛


هسته ترانسفورماتور

هسته ترانسفورماتور متشكل از ورقه هاي نازك است كه سطح آنها با توجه به قدرت ترانسفورماتور ها محاسبه مي شود. براي كم كردن تلفات آهني هسته ترانسفورماتور را نمي توان به طور يكپارچه ساخت. بلكه معمولا آنها را از ورقه هاي نازك فلزي كه نسبت به يكديگر عايق‌اند، مي سازند. اين ورقه ها از آهن بدون پسماند با آلياژي از سيليسيم (حداكثر 4.5 درصد) كه داراي قابليت هدايت الكتريكي و قابليت هدايت مغناطيسي زياد است ساخته مي شوند.
در اثر زياد شدن مقدار سيليسيم ، ورقه‌هاي دينام شكننده مي شود. براي عايق كردن ورقهاي ترانسفورماتور ، قبلا از يك كاغذ نازك مخصوص كه در يك سمت اين ورقه چسبانده مي شود، استفاده مي كردند اما امروزه بدين منظور در هنگام ساختن و نورد اين ورقه ها يك لايه نازك اكسيد فسفات يا سيليكات به ضخامت 2 تا 20 ميكرون به عنوان عايق در روي آنها مي مالند و با آنها روي ورقه ها را مي پوشانند. علاوه بر اين ، از لاك مخصوص نيز براي عايق كردن يك طرف ورقه ها استفاده مي شود. ورقه هاي ترانسفورماتور داراي يك لايه عايق هستند.
بنابراين ، در مواقع محاسبه سطح مقطع هسته بايد سطح آهن خالص را منظور كرد. ورقه‌هاي ترانسفورماتورها را به ضخامت هاي 0.35 و 0.5 ميلي متر و در اندازه هاي استاندارد مي سازند. بايد دقت كرد كه سطح عايق شده ى ورقه هاي ترانسفورماتور همگي در يك جهت باشند (مثلا همه به طرف بالا) علاوه بر اين تا حد امكان نبايد در داخل قرقره فضاي خالي باقي بماند. لازم به ذكر است ورقه ها با فشار داخل قرقره جاي بگيرند تا از ارتعاش و صدا كردن آنها نيز جلوگيري شود.


سيم پيچ ترانسفورماتور 

معمولا براي سيم پيچ اوليه و ثانويه ترانسفورماتور از هادي هاي مسي با عايق (روپوش) لاكي استفاده مي‌كنند. اينها با سطح مقطع گرد و اندازه‌هاي استاندارد وجود دارند و با قطر مشخص مي‌شوند. در ترانسفورماتورهاي پرقدرت از هاديهاي مسي كه به صورت تسمه هستند استفاده مي‌شوند و ابعاد اين گونه هادي‌ها نيز استاندارد است.
توضيح سيم پيچي ترانسفورماتور به اين ترتيب است كه سر سيم پيچ‌ها را به وسيله روكش عايقها از سوراخهاي قرقره خارج كرد، تا بدين ترتيب سيم ها قطع (خصوصا در سيمهاي نازك و لايه‌هاي اول) يا زخمي نشوند. علاوه بر اين بهتر است رنگ روكش‌ها نيز متفاوت باشد تا در ترانسفورماتورهاي داراي چندين سيم پيچ ، را به راحتي بتوان سر هر سيم پيچ را مشخص كرد. بعد از اتمام سيم پيچي يا تعمير سيم پيچهاي ترانسفورماتور بايد آنها را با ولتاژهاي نامي خودشان براي كنترل و كسب اطمينان از سالم بودن عايق بدنه و سيم پيچ اوليه ، بدنه و سيم پيچ ثانويه و سيم پيچ اوليه آزمايش كرد.

قرقره ترانسفورماتور

براي حفاظ و نگهداري از سيم پيچ‌هاي ترانسفورماتور خصوصا در ترانسفورماتورهاي كوچك بايد از قرقره استفاده نمود. جنس قرقره بايد از مواد عايق باشد قرقره معمولا از كاغذ عايق سخت ، فيبرهاي استخواني يا مواد ترموپلاستيك مي سازند. قرقره هايي كه از جنس ترموپلاستيك هستند معمولا يك تكه ساخته مي شوند ولي براي ساختن قرقره هاي ديگر آنها را در چند قطعه ساخت و سپس بر روي همدگر سوار كرد. بر روي ديواره هاي قرقره بايد سوراخ يا شكافي ايجاد كرد تا سر سيم پيچ از آنها خارج شوند.
اندازه قرقره بايد با اندازه ى ورقه‌هاي ترانسفورماتور متناسب باشد و سيم پيچ نيز طوري بر روي آن پيچيده شود. كه از لبه هاي قرقره مقداري پايين تر قرار گيرد تا هنگام جا زدن ورقه‌هاي ترانسفورماتور ، لايه ى رويي سيم پيچ صدمه نبيند. اندازه قرقره هاي ترانسفورماتورها نيز استاندارد شده است اما در تمام موارد ، با توجه به نياز ، قرقره مناسب را مي توان طراحي كرد.


- نکات قابل توجه قبل از حمل ترانسهای قدرت

پس از پایان مراحل ساخت و انجام موفقیت آمیز آزمایشات کارخانه ای یا جابه جائی ترانسفورماتور نصب شده، از محلی به محل دیگر و قبل از بارگیری می بایست اقدامات زیر بروی ترانسفورماتور انجام گیرد. لازم به ذکر است که به منظور کاهش ابعاد و وزن ترانسفور ماتور و نیز از نظر فنی و محدودیّت ترافیکی می بایستی تجهیزات جنبی ترانسفورماتور(کنسرواتور، بوشینگ و...) باز و به طور جداگانه بسته بندی و آماده حمل گردند. اما خود ترانسفورماتور به طریق زیر حمل می گردد.
الف_حمل با روغن: ترانسفورماتورهای کوچک و ترانسفورماتورهایکه وزن و ابعاد آنها مشکلاتی را از نظر حمل ایجاد نمی نمایند، معمولا با روغن حمل می گردند.در این حال سطح روغن بایستی حدودا 15 سانتی متر پایین تر از درپوش اصلی(سقف) ترانسفورماتور قرار دشته باشد.

توجه:
1_فاصله 15 سانتیمتر فوق الذکر در مورد کلیه ترانسفورماتورها یکسان نبود.و توصیه می شود به دستور العمل کارخانه سازنده مراجعه شود.

2_لازم به ذکر است که در هنگام حمل روغن، قسمت آمتیوپارت ترانسفورماتوری بایستی کاملا در داخل روغن قرار گیرد.

3_به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت و هوا به داخل ترانسفورماتورفضای بین روغن و سقف ترانسفورماتور با هوای خشک و یا گاز نیتروژن با فشار حدود 2/0 بار در هوای 20c پر می کنند. لازم به ذکر است که گاز نیتروژن بایستی کاملا خشک باشد4_در این حالت با نصب یک محفظه سیلیکاژل بسته (آب بندی شده) بر روی ترانسفورماتور به منظور جذب رطوبت استفاده می شود ضمنا جهت جلوگیری از پاشیدن روغن به داخل سیلیکاژل در طول حمل از یک وسیله حفاظتی استفاده می شود.
ب_ حمل بدون روغن : ترانسفورماتور های بزرگ بدون روغن حمل می گردند. در این موارد پس از تخلیه روغن، ترانسفورماتور را با هوای خشک و یا با نیتروژن پر می کنند.لازم به ذکر است که در این حالت نیز در طول حمل بایستی فشار هوا یا نیتروژن به طور مرتب کنترل گردند.
2_نکات قابل توجه و مهم در نصب و قبل از راه اندازی:

(1کنترل ضربه نگار 2 (کنترل فشار هوا 3( کنترل نقطه شبنم و اکسیژن 4( کنترل استقرار ترانسفورماتور بر روی فوندانسیون 5( کنترل تجهیزات جنبی ترانسفورماتور شامل بوشینگ-سیستم خنک کننده-رادیاتور-فن-پمپ-کنسرواتور-ملحقات کنسرواتور 6(سیستم تنفسی 7 (شیراطمینان 8 (ترمومترها شامل ترمومتر روغن-کالیبوه کردن ترمومتر-ترمومتر سیم پیچ9 (تپ خپجر10 ( رله بو خهلتس

روغن ترانسفورماتور

روغن های ترانسفورماتور عمدتا ترکیبات پیچیده ای از هیدروکربنهای مشتق از نفت خام می باشند و به جهت دارا بودن خواص مناسب، روغنهای پایه نفتینک ترانسفورماتور مناسب تر تشخیص داده شدهاند.
خواص مورد نیاز برای روغن های ترانسفورماتور به طور خلاصه عبارتند از:
عایق کاری الکتریکی-انتقال حرارت-قابلیت خاموش کردن قوس الکتریکی-پایداری شیمیایی-سیل کردن ترانسفورماتور و حمل مواد آلوده ناشی از کارکرد به خارج-جلوگیری از خوردگی-مواد عایقرو قسمتهای فلزی ترانسفورماتور.
در مورد سفارش خرید روغن برای ترانسفورماتور ها دو مورد مهم را مد نظر قرار می دهیم
1_کیفیت روغن ترانسفورماتور2_ انتخاب نوع ترانسفورماتور
با در نظر گرفتن نوع روغن و در نظر گرفتن کیفیت آن، طراحی ترانسفورماتور ها مورد بحث قرار می گیرد به عنوان مثال یک نمونه از آن را یادآور می شویم که باعث زایل شدن روغن ترانسفورماتور گردید.
نمونه مورد اشاره این بود که یک نوع چسبی که در داخل ترانسفورماتور بکار برده شده بود توسط روغن آن چسب حل گردید و باعث این شد که ذرات چسب داخل روغن پراکنده شود و منجر به کاهش دی الکتریک روغن گردید. مورد دیگری که یادآوری نمودند این بود که کاتالیزور مس و آهن باعث از بین بردن روغن دانستند و همینطور اینکه چرا اصولاً کاغذ و روغن را به عنوان عایق در ترانسفورماتورها به کار میبرند. علتی را که برای آن توضیح داده بودند به این شرح بود که یک بار کاغذ عایقی بدون آغشته روغن، مورد تست عایقی قرار دادند، مشاهده شده بود که کاغذ عایقی آغشته به روغن بسیار خاصیّت عایقی آن نسبت به کاغذ عایقی بدون روغن بوده ماده ای به نام nemex که بین عایق ترانسفور ماتورها مورد استفاده قرار میگیرد مورد اشاره قرار گرفت که باعث ذایل شدن و از بین رفتن روغن گردید.

دو نوع آلودگی روغن ترانسفورماتورها :

1) آلودگی فیزیکی 2) آلودگی شیمیائی
200 تست را کلاً بر روی ترانسفورماتورها می توان انجام داد که از میان آنها تستهای زیر دارای اهمّیت بیشتری می باشند.
1-تست اسیدیته 2-گازهای حل شده در روغن 3- کشش سطحی 4-pcb (بی فنیل پلی کلرید).
مهمترین منابع آلودگی روغن عبارتند از:
1- مواد معلق در روغن 2- آب 3- اکسیداسیون روغن
به طور کلی 3 نوع تست برروی روغن ترانسفورماتور انجام می گیرد که عبارتند از:
1- تستهای فیزیکی 2- تست های شیمیائی 3- قسمت های الکتریکی

تكنولوژي

ساخت ترانسفورماتور فشار قوي فاقد روغن در طول عمر يكصد ساله ترانسفورماتورها، يك انقلاب محسوب    مي شود. ايده استفاده از كابل با عايق پليمر پلي اتيلن (XLPE) به جاي هاديهاي مسي داراي عايق كاغذي از ذهن يك محقق ABB در سوئد به نام پرفسور  “Mats lijon” تراوش كرده است.

تكنولوژي استفاده از كابل به جاي هاديهاي مسي داراي عايق كاغذي، نخستين بار در سال 1998 در يك ژنراتور فشار قوي به نام  “ Power Former” ساخت ABB به كار گرفته شد. در اين ژنراتور بر خلاف سابق كه از هاديهاي شمشي ( مستطيلي ) در سيم پيچي استاتور استفاده مي شد، از هاديهاي گرد استفاده شده است. همانطور كه از معادلات ماكسول استنباط مي شود، هاديهاي سيلندري ، توزيع ميدان الكتريكي متقارني دارند. بر اين اساس ژنراتوري مي توان ساخت كه برق را با سطح ولتاژ شبكه توليد كند بطوريكه نياز به ترانسفورماتور افزاينده نباشد. در نتيجه اين كار، تلفات الكتريكي به ميزان 30 در صد كاهش  مي يابد.
در يك كابل پليمري فشار قوي، ميدان الكتريكي در داخل كابل باقي مي ماند و سطح كابل داراي پتانسيل زمين  مي باشد.در عين حال ميدان مغناطيسي لازم براي كار ترانسفورماتور تحت تاثير عايق كابل قرار نمي گيرد.در يك ترانسفورماتور خشك، استفاده از تكنولوژي كابل، امكانات تازه اي براي بهينه كردن طراحي ميدان هاي الكتريكي و مغناطيسي، نيروهاي مكانيكي و تنش هاي گرمايي فراهم كرده است.
در فرايند تحقيقات و ساخت ترانسفورماتور خشك در ABB، در مرحله نخست يك ترانسفورماتور  آزمايشي تكفاز با ظرفيت 10 مگا ولت آمپر طراحي و ساخته شد و در Ludivica   در سوئد آزمايش گرديد. “ Dry former” اكنون در سطح ولتاژ هاي از 36 تا 145 كيلو ولت و ظرفيت تا 150 مگا ولت آمپر موجود است.

ويژگيهاي ترانسفورماتور خشك

ترانسفورماتور خشك داراي ويژگيهاي منحصر بفردي است از جمله:

1-    به روغن براي خنك شده با به عنوان عايق الكتريكي نياز ندارد.
2-  سازگاري اين نوع ترانسفورماتور با طبيعت و محيط زيست يكي  از مهمترين ويژگي هاي آن است. به دليل عدم وجود روغن، خطر آلودگي خاك و منابع آب زير زميني و همچنين احتراق و  خطر آتش سورزي كم ميشود.
3-   با حذف روغن و كنترل ميدانهاي الكتريكي كه در نتيجه آن خطر ترانسفور ماتور از نظر ايمني افراد ومحيط زيست كاهش مي يابد، امكانات تازه اي از نظر محل نصب ترانسفورماتور فراهم ميشود.به اين ترتيب  امكانات نصب ترانسفورماتور خشك در نقا شهري و جاهايي كه از نظر زيست محيطي حساس هستند،  فراهم ميشود.
4-  در ترانسفورماتور خشك به جاي بوشينگ چيني در قسمتهاي انتهايي از عايق سيسيكن را بر استفاده ميشود.  به اين ترتيب خطر ترك خوردن چيني بوشينگ و نشت بخار روغن از بين ميرود.
5-  كاهش مواد قابل اشتعال، نياز به تجهيزات گسترده آتش نشاني كاهش ميدهد. بنابراين از اين دستگاهها در محيط هاي سر پوشيده و نواحي سرپوشيده شهري نيز مي توان استفاده كرد.
6-   با حذف روغن در ترانسفورماتور خشك، نياز به تانك هاي روغن، سنجه سطح روغن، آلارم گاز و ترمومتر روغن كاملاً از بين ميرود.بنابراين كار نصب آسانتر شده و تنها شامل اتصال كابلها و نصب تجهيزات خنك كننده خواهد بود.
7-  از ديگر ويژگي هاي ترانسفورماتور خشك، كاهش تلفات الكتريكي است. يكي از راههاي كاهش تلفات و بهينه كردن طراحي ترانسفورماتور، نزديك كردن ترانسفورماتور به محل مصرف انرژي تا حد ممكن است تا از مزاياي انتقال نيرو به قدر كافي بهره برداري شود. با بكار گيري ترانسفورماتور خشك اين امر امكان پذير است .
8-   اگر در پست، مشكل برق پيش آيد، خطري متوجه عايق ترانسفورماتور نمي شود. زيرا منبع اصلي گرما يعني تلفات در آن توليد نمي شود.بعلاوه چون هوا واسطه خنك شدن است و هوا هم مرتب تعويض و جابجا مي شود، مشكلي از بابت خنك شدن ترانسفورماتور بروز نمي كند.

سيستم نمايش و مديريت  ترانسفورماتورها TMMS

سيستم TMMS   (Trans former Monitoring Management System)    فارادي يك سيستم نمايش و مديريت ترانسفورماتور است.
سيستم ‍TMMS بر اساس جمع آوري اطلاعات بحراني بهره برداري ترانسفورماتور و تجزيه و تحليل آنها عمل مي نمايد.
سيستم TMMS با تجزيه و تحليل اطلاعات قادر خواهد بود كه ضمن تفسير عملكرد  ترانسفورماتور عيبهاي آن را تشخيص داده و اطلاعات لازم براي تصميم گيري را در اختيار بهره بردار قرار دهد.
اطلاعات بهره برداري كه براي فرآيند نمايش و مديريت ترانسفور ماتور ها مورد نياز بوده و توسط سنسورهاي مخصوص جمع آوري ميگردند بشرح زير مي باشند.
•     - گازهاي موجود در روغن ترانسفورماتور همراه با ئيدران
•     - آب موجود در روغن ترانسفور ماتور همراه با Acquaoil 300
•     - جريان بار ترانسفورماتور
•     - دماي نقاط مختلف ترانسفورماتور
•     - وضعيت تپ چنچر ترانسفورماتور
•     - سيستم خنك كنندگي ترانسفورماتور
اطلاعات بهره برداي فوق جمع آوري شده و بهمراه ساير اطلاعات موجود بطور مستمر  تجزيه و تحليل شده تا بتوانند اطلاعات زير را درباره وضعيت بهره برداري ترانسفورماتور تهيه نمايند.
•      - شرايط عمومي و كلي ترانسفورماتور
•      - ظرفيت بارگيري ترانسفورماتور
•      - ميل و شدت توليد گاز و حباب در داخل روغن ترانسفورماتور
•      - ملزومات نگهداري ترانسفورماتور
سيستم TMMS  فارادي را ميتوان براي ترانسفورماتورهاي موجود بكار برد و همچنين ميتوان آنرا در ساختمان ترانسفورماتورهاي جديد طراحي و نصب نمود.
ارتقاء سيستم TMMS فارادي با افزودن سنسورهاي اضافي ميتواند باعث ارتقاء عملكرد آن براي موارد زير گردد.
•       - حداكثر نمودن ظرفيت بارگذاري ترانسفورماتور براي بهره برداري اقتصادي و  بهينه
•       - تشخيص عيب و توصيه راه حل در ترانسفورماتور ها
•       - مديريت عمر ترانسفورماتور و افزايش آن
•     - تكميل و توسعه فرايند و عمليات مديريت ترانسفورماتور ها با كمك اطلاعات اضافي تهيه شده در زمان حقيقي
•      -كاهش و حذف خروجي ترانسفورماتورها بصورت برنامه ريزي شده و يا ناشي از خطا
•       - آشكار سازي علائم اوليه پيدايش خطا در ترانسفورماتورها
•       - نمايش مراحل تكامل و شكل گيري شرايط پيدايش خطا

ترانسفورماتورهاي سازگار با هارمونيك

ترانسفورماتورهاي  مقاوم عامل  K
هارمونيك هاي توليد شده توسط بارهاي غير خطي مي توانند مشكلات حرارتي و گرمائي خطرناكي را در ترانسفورماتورهاي توزيع استاندارد ايجاد نمايند . حتي اگر توان بار خيلي كمتر از مقدار نامي آن باشد ، هارمونيك ها مي توانند باعث گرماي بيش از حد و صدمه ديدن ترانسفورماتورها شوند . جريان هاي هارمونيكي تلفات فوكو را بشدت افزايش مي دهند . بهمين دليل سازنده ها ، ترانسفورماتور هاي تنومندي  را ساخته اند تا اينكه بتوانند تلفات اضافي ناشي از هارمونيك ها را تحمل كنند . سازنده ها براي رعايت استاندارد يك روش سنجش ظرفيت، بنام عامل   Kرا ابداع كرده اند . در اساس عامل  K نشان دهنده مقدار افزايش در تلفات فوكو است . بنابراين ترانسفورماتور عامل  Kمي تواند باري به اندازه ظرفيت نامي ترانسفورماتور را تغذيه نمايد مشروط براينكه عاملK بار غير خطي تغذيه شده برابر با عامل K ترانسفورماتور باشد . مقادير استاندارد عامل K برابر با 4 ، 9 ، 13 ، 20 ، 30 ، 40 ، 50 مي باشند. اين نوع ترانسفورماتورها عملا" هارمونيك را از بين نبرده تنها نسبت به آن مقاوم مي باشند.


ترانسفورماتور HMT ( Harmonic Mitigating Transformer )

نوع ديگر از ترانسفورماتورهاي سازگار با هارمونيك ترانسفورماتورهاي HMT هستند كه ازصاف شدن بالاي موج ولتاژ بواسطه بريده شدن آن جلوگيري مي كند. HMT طوري ساخته شده است كه اعوجاج ولتاژ سيستم واثرات حرارتي ناشي از جريان هاي هارمونيك را كاهش مي دهد. HMT اين كار را از طريق حذف فلوها و جريان هاي هارمونيكي ايجاد شده توسط بار در سيم پيچي هاي ترانسفورماتور انجام مي دهد.
چنانچه شبكه هاي توزيع نيروي برق مجهز به ترانسفورماتورهايHMT  گردند مي توانند همه نوع بارهاي غير خطي   ( با هر درجه از غير خطي بودن ) را بدون اينكه پيامدهاي منفي داشته باشند، تغذيه نمايند. بهمين دليل در اماكني كه بارهاي غير خطي زياد وجود دارد از ترانسفورماتور HMT بصورت گسترده استفاده مي شود .

مزاياي ترانسفورماتورHMT  :

• مي توان از عبور جريان مؤلفه صفر هارمونيك ها ( شامل هارمونيك هاي سوم ، نهم و پانزدهم ) در سيم پيچي اوليه ، از طريق حذف فلوي آنها در سيم پيچي هاي ثانويه جلوگيري كرد .
•ترانسفورماتورهاي HMT با يك خروجي در دو مدل با شيفت فازي متفاوت ساخته مي شوند. وقتي كه هر دو مدل با هم بكار مي روند مي توانند جريان هاي هارمونيك پنجم، هفتم، هفدهم و نوزدهم را درقسمت جلوئي شبكه حذف كنند .
•ترانسفورماتورهاي HMT با دو خروجي مي توانند مولفه متعادل جريان هاي هارمونيك  پنجم، هفتم ، هفدهم و نوزدهم را در داخل سيم پيچي هاي ثانويه حذف كنند .
• ترانسفورماتورهاي HMT با سه خروجي مي توانند مولفه متعادل جريانهاي هارمونيك پنجم، هفتم ، يازدهم و سيزدهم را در داخل سيم پيچي ثانويه حذف كنند .
•كاهش جريان هاي هارمونيكي در سيم پيچي هاي اوليه HMT باعث كاهش افت ولتاژهاي هارمونيكي و اعوجاج مربوطه مي شود .
•كاهش تلفات توان بعلت كاهش جريان هاي هارمونيكي .
بعبارت ديگر ترانسفورماتورHMT باعث ايجاد اعوجاج ولتاژ خيلي كمتري در مقايسه با ترانسفورماتورهاي معمولي يا ترانسفورماتور عامل K مي شود .

دانلود جزوه الکترومغناطیس

دانلود جزوه تایپ شده الکترومغناطیس

درس الکترومغناطیس در رشته مهندسی برق قدرت از دروس اساسی و کاربردی میباشد که دراین پست یک جزوه اموزشی کامل مشتمل بر 6 فصل وشامل فهرست زیر را برای دانلود تقدیم حضورتان می نماییم:

فصل اول : جبر برداری

شامل کمیت های عددی وبرداری ، جمع وتفریق بردارها ، ضرب بردارها ، دستگاه مختصات مستطیلی ، دستگاه مختصات استوانه ای ، سیستم مختصات کروی ، بردار سطح ، تبدیل بردارها ، عملگرها ، انتگرال خطی ، انتگرال سطحی و گرادیان

فصل دوم : میدان های الکتریکی ساکن

شامل بارالکتریکی و چگالی بار الکتریکی ، نیروی بین بارهای الکتریکی ، نیروی بین بارهای نقطه ای ، شدت میدان الکتریکی یک بار نقطه ای ، شدت میدان الکتریکی یک بار خطی ، شدت میدان الکتریکی یک بار سطحی ، شدت میدان الکتریکی یک بار حجمی و میدان بار کروی

فصل دوم ادامه : میدان های الکتریکی ساکن

شامل میدان الکتریکی ، میدان خط بار بی نهایت ، چگالی شارالکتریکی ، پتانسیل الکتریکی ، تابع پتانسیل الکتریکی ، انرژی الکتریکی ، حضور هادی ها در میدان ساکن ، حضور عایق ها در میدان الکتریکی ساکن وپلاریزاسیون ، چگالی فلوی شار الکتریکی ، پلاریزاسیون عایق ها درمیدان الکتریکی ، خازن ها ، نحوه محاسبه ظرفیت خازنی و انرژی ذخیره شده الکترواستاتیکی

فصل سوم : حل 11 مسئله نمونه از مباحث مطرح شده الکترومغناطیس

فصل چهارم : هادی ها و عایق ها و خواص الکتریکی انها

شامل معادله حرکت الکترون در هادی ، پیوستگی جریان یا اصل بقای بار ، شرایط مرزی بین فلز و هوا ، مواد دی الکتریک یا عایق ، شرایط مرزی بین دو عایق ، خازن ، محاسبه ظرفیت خازن استوانه ای ، محاسبه ظرفیت خازن کروی ، ظرفیت خازن چند لایه ، انرژی ذخیره شده  بین صفحات خازن و خازن دوسیمه

فصل پنجم : روش تصویر

شامل تصویر ، تصویر یک بار نقطه ای در یک صفحه سطح هادی زمین شده ، تصویر یک بار نقطه ای در یک کره هادی زمین شده، تصویر بار خطی در داخل استوانه هادی و نیروی وارد بر یک جسم با استفاده از تغییر مکان مجازی

متن کامل جزوه الکترومغناطیس را از لینک های زیر دریافت نمایید:

دانلود فصل اول جزوه الکترومغناطیس

دانلود کنید.

دانلود فصل دو-یک جزوه الکترومغناطیس

دانلود کنید.

دانلود فصل دو-دو جزوه الکترومغناطیس

دانلود کنید.

دانلود فصل سوم جزوه الکترومغناطیس

دانلود کنید.

دانلود فصل چهارم جزوه الکترومغناطیس

دانلود کنید.

دانلود فصل پنجم جزوه الکترومغناطیس

دانلود کنید.

تئوری محدوديتها

تئوری محدوديتها

چكيده

در اواخر دهه 80 گلدرات فيزيكدان يهودي، روشي برپايه اهداف و رويه هاي كار كارخانجات ارائه داد كه فلسفه حاكم بر آن با نام تئوري محدوديتها (THEORY OF CONSTRAINTS=TOC) و راهكارهاي اجرايي آن به نام فناوري توليد بهينه، شهرت يافت.
تئوري محدوديتها مبتني بر بهبود مستمر بوده و تمركز اصلي آن بر شناسايي محدوديتها و گلوگاههاي توليدي به منظور افزايش مستمر دستيافت كل كارخانجات است، اجراي موفق تئوري محدوديتها مستلزم اجراي الگوريتمـي با 5 گام اساسي و توجه به قواعد خاصي است. تئوري محدوديتها را مي توان نگرش سيستماتيك نوين در فرايند تفكر ناميد.
فرايند تفكر تئوري محدوديتها به عنوان ابزاري براي حل مسئله، تشخيص و از بين بردن محدوديتها، ذهنيتها و راههاي سنتي موجود مورداستفاده مديران قرار مي گيرد.
ابزاري كه »گلدرات« براي اجراي تئوري محدوديتها ايجاد كرد مشتمل بر 5 درخت منطقي وقوانين حاكم بر آن است.

مقدمه

در اواخر دهه 80 موشه گلدرات فيزيكدان يهودي در كتاب هدف خود براي اولين بار به مفاهيم تئوري محدوديتها پرداخت. ايده اصلي تئوري فوق بر مديريت گلوگاهها استوار است، اين تئوري مدعي است كه به بهبود مستمر ازطريق شناسايي محدوديتها وگلوگاههاي توليدي در سازمان منجر خواهدشد، بدين ترتيب تمركز اصلي اين تئوري ابتدا شناخت محدوديتها و سپس مديريت بر روي آنها در جهت افزايش كارايي سيستم است. تئوري محدوديتها مانند فلسفه مديريت ژاپني توليد به موقع مبتني بر بهبود مستمر است و از اين نظر هر دو در مقابل نگرش سنتي قرار مي گيرند،‌اما تفاوت عمده آن با نظام به موقع (JIT) در اين است كه فلسفه به موقع بر كاهش موجوديها و حذف اتلافها متمركز مي شود درحالي كه تئوري محدوديتها بر محدوديتها و حذف آنها تاكيد مي كند.
تئوري محدوديتها را مي توان نگرش سيستماتيك نوين در فرايند تفكر ناميد. تئوري محدوديتها از الگوريتمي با 5 گام اساسي استفاده مي كند، تئوري محدوديتها و مديريت محدوديتها قصد دارد كه شانس ايجاد يك تغيير نتيجه بخش وموثر را افزايش دهد. تئوري محدوديتها معتقد است كه هر سيستم لااقل داراي يك محدوديت است و وجود محدوديتها نشان دهنده پتانسيل براي رشد و انجام تغييرات نتيجه بخش است. برخلاف روشهاي سنتي كه بر شاخص هزينه عملياتي تمركز دارند و يا روش توليد به موقع كه توجه خاص بر كاهش موجوديها مي كند تمركز اصلي تئوري محدوديتها بر افزايش بهره وري ازطريق مديريت محدوديتها و افزايش خروجيهاي توليدي يا دستيافت سازمان است. در اين مقاله سعي بر آن است تا ضمن بيان تاريخچه اي از تئوري محدوديتها، اصول مفاهيم و تعاريف اوليه آن را بيان كرده و سپس به معرفي و طرح فرايند تئوري محدوديتها و پنج ابزار آن مي پردازيم.
گلدرات در سال 1981 مقاله اي تحت عنوان كارخانه نامتوازن منتشر كرد،‌و در مقابله ديگري حسابداري قيمت تمام شده را دشمن شماره يك بهره وري ناميد و نگرش جديد به بهره وري كارخانه را مطرح كرد.
نرم افزار براي ارائه برنامه زمانبندي براساس تئوري محدوديتها ارائه شده بود ولي چون جزئيات و فلسفه مورداستفاده در آن بيان نشده بود،‌ابهامات فراواني درمورد اين برنامه زمانبندي وجود داشت. وي كتاب 1986 منتشر كرد و سپس در كتاب ديگر خود با عنوان مسابقه به بررسي جزئيات بيشتري از تئوري محدوديتها پرداخت. وي در كتابها و مقالات بعدي خود تاكيد خاصي بر تشخيص و مديريت محدوديتها، خط مشي و سياستگذاري نسبت به محدوديتهاي فيزيكي مي كند.

مفاهيم و اصول تئوري محدوديتها

تئوري محدوديتها معتقد است كه هر سيستم لااقل داراي يك محدوديت است و وجود محدوديتها نشان دهنده پتانسيل براي رشد و انجام تغييرات نتيجه بخش است. محدوديتها در اين تئوري داراي نقش اساسي هستند. محدوديت عبارت است از هر عاملي كه كارايي سيستم را در ارتباط با هدف يا مقصود از پيش تعيين شده محدود مي كند، در سازمانها و كارخانجات محدوديت را با نام آشناي گلوگاه مي شناسند، منبع گلوگاهي منبعي است كه ظرفيتش كمتر يا مساوي تقاضاي موردانتظار براي آن است، اما گلوگاههاي توليدي تنها محدوديتهاي سازمان نيستند.

محدوديتها را مي توان به شكل زير تقسيم بندي كرد:

محدوديتهاي منابع داخلي؛
محدوديتهاي فروش و بازاريابي؛
محدوديتهاي خط مشي و سياستگذاري.

از دو مورد اول تحت عنوان محدوديتهاي فيزيكي و از مورد سوم تحت عنوان محــدوديتهاي خط مشي و مديريتي نام برده مي شود. شناخت و برطرف كردن محدوديتهاي فيزيكي آسانتر از محدوديتهاي سياسي مديريتي است. براي توضيح بيشتر محدوديتهاي فوق اگر فرض كنيم كه سازماني داراي 2 ماشين است كه اولي با ظرفيت 5 واحد و دومي با ظرفيت 3 واحد توليد مي كند و فروش نيز بايد 4 واحد در روز باشد، ماشين دومي داراي محدوديت است ولي اگر در همين سيستم توليدي فروش روزانه 2 واحد باشد، محدوديت فروش و بازاريابي ما را گرفتار كرده است و اگر طبق نظر مديريت بين دو ماشين تنها 2 واحد كالاي در جريان ساخت مجاز باشد داراي محدوديت خط مشي خواهيم بود. از آنجايي كه گلوگاهها ظرفيت حقيقي كارخانه را معين مي كنند، شناخت آنها اولين گام براي پذيرش تغييرات ناشي از تئوري محدوديتها خواهدبود.

همان طور كه قبلاً بيان شد تئوري محدوديتها داراي نگرش سيستمي است و به دنبال دستيابي به هدف يا اهداف سيستم است، سيستم مجموعه اي از اجزاي به هم پيوسته است، بنابراين، محدوديت سيستم ضعيف ترين جزء آن است.
مفهوم ديگري كه بايد آن را بيان كرد، مفهوم هدف يا اهداف سيستم است. گلدرات در كتاب هدف خود دو واژه هدف و شرط لازم را دركنار يكديگر بيان مي كند، هدف عبارت است از نتيجه يا حاصل كلي كه همه تلاشها درجهت آن است و شرط لازم، وضعيتي است كه حصول نتيجه اي را تضمين مي كند، به عبارت ديگر، اگر شما تمام شرط لازم وقوع هـــــدف را برآورده سازيد به هدف دست مي يابيد.
هدف بنيادين هر سازمان انتفاعي، پول سازي براي حال و آينده است، بنابراين، اتخاذ تصميمي كه سودآوري كوتاه مدت را افزايش داده ولي سودآوري بلندمدت را كاهش مي دهد مغاير با هدف اصلي سازمان خواهدبود.
بنابراين، اگر شركتي (سازماني) سودآوري را به عنوان هدف برگزيند در اين صورت، رضايت مشتري، راهبري فناوري، مزيت رقابتي و افزايش سهم بازار همگي شرط لازم براي دستيابي به آن هدف خواهندبود.
از آنجايي كه رويكرد تئوري محدوديتها رويكرد مالي و پول سازي است، لذا نيازمند شاخصهايي براي ارزيابي خواهدبود. سه شاخص سنتي ارزيابي مالي سازمان عبارتند از، سود خالص، نرخ بازگشت سرمايه وجريان نقدي ولي شاخصهاي جديد موردنظر تئوري محدوديتها عبارتنداز:
1 - دستيافت: تمامي پول جديدي كه به موجب فروش وارد سازمان مي گردد و سازمان از آن سهم مي برد؛
2 - موجودي: پولي كه سازمان صرف منابع غيراز نيروي انساني مي سازد و نهايتاً آن را تبديل به دستيافت مي كند.
3 - هزينه هاي عملياتي: هزينه هايي كه سازمان متحمل مي شود تا موجودي را به دستيافت تبديل كند.
در تعريف سنتي، بهره وري، نسبت ارزش خروجيهاي ايجاد شده به پول صرف شده در طول پريود، تعريف مي شود و ازجنبه دستيافت، مـــوجودي و هزينه هاي عملياتي مي توان گفت، بهره وري برابر است با نسبت دستيافت به هزينه هاي عملياتي. حال اين سوال مطرح مي گردد كه در مسر بهبود مستمر درازمدت، كدام يك از اين 3 شاخص استراتژيك بايد موردتوجه قرار گيرد.
نگرش سنتي و روشهاي مرسوم بهبود بهره وري تمركز بيشتري بر هزينه هاي عملياتي داشته و سيستم توليد به موقع تمركز بيشتري بر كاهش موجودي دارد، ولي تاچه حد مي توان موجودي و هزينه هاي عملياتي را كاهش داد از جنبه نظري حد پايين اين دو شاخص صفر است و از آن كمتر نخواهد شد گرچه عملاً كاهش بيشتر اين شاخصها نيازمند صرف تلاش و زمان بيشتري است ولي در مسير بهبود مستمر دستيافت هيچ مانعي به چشم نمي خورد و بنابراين، در مسير بهبود مستمر كانون توجه بايد بر روي دستيافت باشد، ولي اين امر به معناي بي اهميت بودن موجودي و هزينه هاي عملياتي نيست.
تمركز دنياي سنتي روي كاهش هزينه هاي عملياتي، به عنوان پارادايم سنتي دنياي هزينه شناخته مي شود و تمركز روي بهبود مستمر دستيافت پارادايم جديدي را به وجود آورد كه گاهي آن را دنياي دستيافت مي گويند.
 

نگرش تئوری محدودیتها	نگرش تولید به موقع	نگرش سنتی
1- افزایش دستیافت 2- کاهش موجودی 3- کاهش هزینه های عملیاتی	1- کاهش موجودی 2- افزایش دستیافت 3- کاهش هزینه های عملیاتی	1- کاهش هزینه های عملیاتی 2- افزایش دستیافت 3- کاهش موجودی

موانع حركت به سمت دنياي دستيافت

درنگرش سنتي هر بخش از سازمان با شاخصهاي خاص خود »شاخصهاي محلي« ارزيابي مي گردد. مثلاً فروش توسط، حجم فروش، توليد براساس، تحويل به موقع و كنترل كيفيت بر اساس، نرخ معيوبي، بازگشتي ها و نرخ ضايعات ارزيابي مي شود و به همين علت فعاليت هر گروه در سازمان متاثر از روشي است كه توسط آن عملكردش موردارزيابي قرار مي گيرد و افراد و بخشهاي مختلف سازمان، خط مشي ها و اطلاعات را به نحوي تعبير مي كنند كه بيشترين منافع را براي آنها داشته باشد.

با بررسي شاخصهاي محلي مي توان گفت كه تعداد زيادي شاخصهاي متفاوت وجود دارند كه دائماً در تضاد با يكديگرند.
براي حل اين مشكل مي توان همه واحدها را براساس شاخص مشترك ارزيابي كرد. بنابراين، به جاي ارزيابي واحدها با شاخصهاي سنتي، سهم هر دپارتمان در بهبود شاخصهاي دستيافت، موجودي و هزينه هاي عملياتي اندازه گيري مي گردد.
اگر سازمان، به عنوان يك سيستم متشكل از اجزا، حلقه ها و دپارتمانهاي مختلف، براساس ديدگاه سنتي دنياي هزينه، موردبررسي قرار گيرد، به منظور بهبود عملكرد سيستم، حلقه هاي متعدد و نه صرفاً ضعيفترين حلقه براي بهبود انتخاب شده و درنتيجه عملكرد كلي سيستم به نسبت تلاش و انرژي صرف شده، بهبود نخواهد يافت، بنابراين، منابع، زمان و تلاش سازمان براي بهبود بر روي ضعيفترين حلقه يامحدوديت سازمان بايد صرف شود.
اجراي موفق تئوري محدوديتها مستلزم اجراي الگوريتمي با 5 گام اساسي است:
1 - تشخيص محدوديتهاي سازمان؛
2 - ارائه طرحي براي بهره برداري كامل از محدوديتهاي سازمان و بهبود عملكرد دستيافت، با استفاده از منابع موجود. در اين مرحله از روشهاي مختلفي چون از بين بردن ظرفيت مازاد در صورت داشتن محدوديت فروش، قراردادن ذخيره موقت پيش از محدوديت و انجام بازرسي و كنترل كيفيت قبل از محدوديت مي توان استفاده كرد.
3 - بررسي و اطمينان از اينكه تمام وظايف غيرمحدوديتي اجراي بند 2 را به طور همزمان پشتيباني مي كنند. در اين مرحله، مي توان از روشهايي چون، بيكار نگه داشتن كاركنان در يك ايستگاه غيرگلوگاهي و يا آموزش تعميرات و نگهداري به آنها به منظور انجام تعميرات پيشگيرانه در مواقع بيكاري استفاده كرد؛
4 - بالابردن سطح محدوديت (سطح منابع و امكانات)؛
در اين مرحله بايد دقت كرد كه با تغيير محدوديت، فعاليت كارگاه نيز تغيير مي كند و همچنين بايد ميزان اثربخشي تغييرات را درنظر گرفت.
5 - هنگامي كه محدوديت شكسته شد به مرحله 1 بازگرديد و مطمئن شويد كه همه افراد سازمان نسبت به اينكه اكنون زمان تحقيق به منظور يافتن محدوديت جديد است، آگاهي دارند (اينـــرسي سازمان)، و به عبارت بهتر مي توان گفت اينرسي بزرگترين دشمن بهبود مستمر است.
همان طور كه مشخص است فرايند منطقي بهبود مستمر هيچگونه دشواري و پيچيدگي ندارد و تئوري محدوديتها بسياري از ابزارهاي سنتي، چون طراحي آزمايشها و گروههاي كاري را به منظور بهبود مستمر دستيافت كل سازمان از ديدگاه دستيافت دركنار هم به خدمت مي گيرد.

قاعده هاي طلايي در تئوري محدوديتها

به جاي ظرفيت جريان را بالانس كنيد؛
ميزان استفاده از يك منبع غيرگلوگاهي توسط محدوديتها تعيين مي گردد؛
ميزان به كارگيري و فعاليت يك منبع مهم نيست بلكه ميزان كار مفيد آن اهميت دارد؛
يك ساعت از دست رفته در گلوگاه به معناي يك ساعت از دست رفته در كل سيستم است؛
يك ساعت صرفه جويي در ايستگاه غيرگلوگاهي كمكي به خروجي سيستم نمي كند؛
گلوگاه ها خروجي و موجودي سيستم را تعيين مي كنند؛
اندازه بهره اي توليدي و اندازه بهره اي حمل شده لزوماً برابر نيست؛
اندازه بهره اي توليدي مي تواند متغير باشد؛ با بررسي محدوديتها در سيستم مي توان اولويتها را مشخص ساخت؛
به كاربستن و فعال كردن منبع به معني بهره برداري از آن نيست؛
فعال كردن ماشين يعني استفاده از آن در بخشي از فرايند است، اما بهره برداري از ماشين به اين معني است كه در بخشهايي از فرايند شركت كند كه به دستيافت تبديل شود.
اندازه دستــــه هاي توليدي در ايستگاههاي مختلف نبايد يكسـان باشد.
اگر زمان تنظيم و راه اندازي زياد باشد، اندازه دسته هاي توليدي در ايستگاههاي گلوگاهي بايد بزرگتر از ايستگاههاي غيرگلوگاهي باشد چرا كه به زمان راه اندازي كمتري نياز خواهيم داشت، ولي اگر زمـــان انتظار در صف زياد بود بايد اندازه دسته هاي توليدي را كمتر گرفت؛
ظرفيت و تقدم و تأخر به طور همزمان درنظر گرفته شود؛
مجموع بهينه محلي برابر با بهينه كل نيست؛
در مديريت تغييرات و حل مشكلات، تفكر سيستمي بر تفكر تحليلي ارجحيت دارد؛
سيستم مانند زنجيري است كه ضعيفترين حلقه آن، قابليتهاي سيستم را محدود مي كند؛
اكثر معلولهاي نامطلوب سيستم از تعداد اندكي علت اصلي، تاثير مي گيرد و در درازمدت بايد به حذف علتهاي اصلي مشكل بپردازيم؛
ايده ها، راه حل نيستند. (به عمل كار برآيد نه به حرف)؛
اينرسي بزرگترين دشمن بهبود مستمر است. (تنبلي محدوديت اساسي است)؛
شناسايي و حذف محدوديتهاي فيزيكي نسبتاً ساده است ولي تعيين و حذف محدوديتهاي سياستگذاري و خط مشي معمولاً مشكل است؛
دانستن آنچه در سيستم نيازمند تغيير است، احتياج به اطلاع كامل از واقعيتهاي جاري و سيستم، هدف سيستم و اندازه و جهت تغيير بين دو حالت دارد؛
فرايند بهبود مستمر نيازمند، به روزآوري و حفظ اثربخشي راه حلهاست.

فرايند تفكر در تئوري محدوديتها

گلدرات از دهه 90 به بعد توجه خود را به محدوديتهاي سياستگذاري و خط مشي متمركز و مخاطبان خود را به فرايند تفكر جديدي آشنا كرد كه برپايه پنج ابزار منطقي بنا نهاده شده بود. اين فرايند تفكر به علت قابليت انعطاف با مسائل كيفي و هماهنگي طبيعي با وابستگي دروني اجزا كه خاصيت لاينفك همه سيستم ها است در اغلب شركتها اعم از خدماتي و توليدي مفيد و موثر واقع گرديد. اين فرايند تفكر به عنوان ابزاري براي حل مسئله، تشخيص و از بين بردن محدوديتهاي سياستگذاري، ذهنيت موجود و راههاي سنتي، مورداستفاده مديران قرار مي گيرد.

ابزارهاي موردنياز براي كاربرد تئوري محدوديتها

ابزارهايي كه گلدرات براي كاربرد تئوري محدوديتها ايجاد كرد، عبارت از پنج درخت منطقي و قوانين حاكم بر آنهاست كه عبارتند از: درخت واقعيتهاي جاري، نمودار رفع ناسازگاري؛ درخت واقعيت آتي، درخت پيش نياز و درخت انتقال به همراه قواعدي كه طبقه هاي شرط مجاز ناميده مي شود.
آشنايي با نحوه به كارگيري آنها در كاربرد تئوري محدوديتها، نقش موثري خواهد داشت.
1 - درخت واقعيتهاي جاري: ابزاري براي تحليل مسئله و بررسي وضعيت جاري با منطق علت و معلولي است. پس از بررسي وضعيت فعلي، به تعداد محـــدودي علت اصلي و ريشه اي دست پيدا مي كنيم.
2 - نمودار رفع ناسازگاري: اين نمودارمي تواند به عنوان موتوري خلاق براي ايجاد راه حلهاي نو و بنيادين براي مشكلات عمل كند و مبتني بر اين عقيده است كه مشكلات اصلي و مزمن سازمان به دليل برخي از ناسازگاريها و تضادهاي زيربنايي و نهفته كه راه حل مستقيم و مشخص براي آنها امكان پذير نيست، به وجود مي آيند.
3 - درخت واقعيتهاي آتي: اين مرحله با دو هدف عمده به وجود مي آيد، نخست صحت مطلوب بودن نتيجه حاصل از تغيير و دوم بررسي اثرات نامطلوب احتمالي جديد و تلاش در جلوگيري از ايجاد و گسترش آنها.
4 - درخت پيش نياز: اين مرحله چگونگي انجام تغيير را در اختيار ما قرار مي دهد و در به اجرا درآوردن مراحل عملي تصميم اتخاذشده كمك مي كند، اين ابزار موانع را تعيين كرده و بهترين راه حل را ارائه مي نمايد، علاوه بر آن توالي عمليات ضروري براي انجام مراحل را نيز مشخص مي كند.
5 - درخت انتقال: ارائه دستورالعمل قدم به قدم اجراي مراحل به اين وسيله صورت مي گيرد و نقشه جزئي تري از مسير به سمت مقصد است و چگونگي انجام تغيير را مشخص مي سازد.

طبقات شرطهاي مجاز

پس از ساخت هر درخت،از طبقات شرطهاي مجاز براي بررسي دقيق و بازنگري كلي آن استفاده مي شود. اين طبقات شامل 8 قاعده زير است كه هر درخت با توجه به آن تهيه مي شود:
1 - شفافيت؛ 2 - برقراري اصل عليت؛ 3 - وجود داشتن موجوديت؛ 4 - عدم كفايت علت؛ 5 - علتهاي ديگر؛ 6 - علت و معلول معكوس؛ 7 - وجـــود معلول پيش بيني شده؛ 8 - توضيح واضحات.
هريك از ابزارهاي پنج گانه گلدرات به صورت مجزا يا مجموعه اي از آنها به صورت جامع به عنوان فرايند تفكر،مورداستفاده قرار مي گيرد.
فرايند تئوري محدوديتها مركب از ابزارهاي منطقي است و مهمترين تفاوت آن با تحليل مسئله به روش سنتي، قواعد منطقي است كه قابل قبول بودن هر اتصال درهريك از درختها را كنترل مي كند.

زمانبندي ريسمان هماهنگي ذخيره موقت

هر برنامه توليدي قابل اجرا بايستي باتوجه به عوامل فروش، ظرفيت و محدوديتهاي مواد ميسر گردد. سيستم پشتيباني ريسمان هماهنگي ذخيره موقت يك مكانيسم محدود براي متوازن ساختن جريان در كل سيستم است.
ريسمان هماهنگي ذخيره موقت جريان مواد را در كل كارخانه كنترل مي كند، اين برنامه نيازمند مشخص ساختن تمامي محدوديتهاي سيستم است زيرا محدوديتها، برنامه زمانبندي و كنترل منابع كارخانه را جهت دهي مي كنند.
در ريسمان هماهنگي ذخيره موقت (DRUM BUFFER ROPE = DBRهر نقطه اي در جريـــــان مواد كه در آن زمانبندي ريز و جزيي تري براي تداوم كنترل موردنياز باشد، نقطه ترخيص زمانبندي گويند، چهار گروه از نقاط ترخيص زمانبندي عبارتند از، نقاط ترخيص موادخام، منابع با ظرفيت محدود، نقاط مونتاژ (نقاط همگرايي) و نقاط واگرايي (نقاطي كه موادخام به چندين محصول پردازش مي شود).
كنترل فشرده در نقاط ترخيص زمانبندي، نياز به كنترل دقيق در تمامي نقاط جريان مواد را از ميان مي برد.
گرچه كليات مفهوم ريسمان هماهنگي ذخيره موقت بسيار ساده و قابل فهم است، اما جزئيات برنامه زمانبندي و نرم افزارهايي كه براساس آن ايجاد شده بودند، تا سالها منتشر نشده بود.

ضروريات ريسمان هماهنگي ذخيره موقت

1 - بسط و توسعه برنامه زمانبندي اصلي توليد با درنظرگرفتن منابع با ظرفيت محدود؛
2 - محافظت از دستيافت كارخانه در برابر نوسانات آماري با استفاده از ذخيره موقت در موقعيتهاي بحراني. مديريت ذخيره موقت، وظيفه محافظت به موقع از منابع با ظرفيت محدود را در مقابل هر نوع توقف برعهده دارد.
در ريسمان هماهنگي ذخيره موقت از سه نوع ذخيره موقت (BUFFER) استفاده مي گردد:
الف - ذخيره موقت محدوديت: اين ذخيره موقت به منظـــــور حمايت از زمانبندي برنامه ريزي شده محدوديت درجلوي منابع با ظرفيت محدود (گلوگاهها) قرار داده مي شود؛
ب - ذخيره موقت مونتاژ: اين ذخيره موقت شامل قطعاتي است كه با قطعات موجود در منابع با ظرفيت محدود، مونتاژ مي شوند.
ج - ذخيره موقت حمل: اين نوع ذخيره موقت به منظور حمايت از تحويل به موقع كالا به مشتـــــريان، در انتهاي خط توليد قرار داده مي شود.
ذخيره موقت، موجودي را در نقاط استراتژيك قرار مي دهد تا از قطع نشدن جريان در منابع با ظرفيت محدود مراقبت كند. همچنين باعث مي شود كــــه به دستيافت برنامه ريزي شده رسيده و كالاها به موقع به مشتري انتقال داده شوند. هدف اصلي از نگهداري ذخيره موقت، اين است كه جريان هماهنگ و منطقي داخل سيستم به سبب نوسانات آماري متوقف نشود. مقدار ذخيره موقت متناسب با مقدار وقفه هاي موردانتظار در منابع قبلي معين مي شود.
3 - پيوند نرخ توليد براي منابع با ظرفيت محدود به هر منبع غيرمحدوديتي. اين پيوند تمام منابع غيرمحدوديتي را براي فرستادن به موقع مواد و قطعات به منابع با ظرفيت محدود با يكديگر هماهنگ مي سازد. جريان محصولات زمانبندي شده در منابع با ظرفيت محدود، برنامه زمانبندي اصلي توليد را براي كل سيستم معين مي كند.
دسته هاي پردازشي در منابع غيرگلوگاهي مي توانند، كوچكتر از بسته هاي پردازشي در ايستگاهي داراي محدوديت ظرفيت باشند، زيرا در منابع غيرگلوگاهي زماني براي به تعويق افتادن كارها دردسترس است، بنابراين، منابع غيرگلوگاهي با تغيير در بسته هاي پردازشي و ارســــــالي در خدمت منابع گلوگاهي قرار مي گيرند.

تئوري محدوديتها و برنامه ريزي خطي

هدف تئوري محدوديتها در زمينه هاي توليدي علاوه بر پيداكردن گلوگاهها، مشخص كردن تركيب محصولات به منظور به حداكثر رساندن سود است.
در صورتي كه تنها يك محدوديت در سيستم وجود داشته باشد، جواب تئوري محدوديتهـــــا با جواب به دست آمده از برنامه ريزي خطي يكسان است، ولي اگر چندين محدوديت وجود داشته باشد، جواب به دست آمده از اين تئوري بهينه نيست، لذا تئوري محدوديتها براي فرار از اين مشكل، چرخه تكراري شكستن محدوديت و پيداكردن محدوديتهاي جديد را تا زماني كه همه محدوديتها ارضا شوند ادامه مي دهد تا جوابي كه به دست مي آورد نزديك به جواب بهينه به دست آمده از روش برنامه ريزي خطي باشد.

نتيجه گيری

تئوري محدوديتها را مي توان نگرش سيستماتيك نويني در فرايند تفكر ناميد. ارائه تئوري محدوديتها وتمركز آن بر روي دستيافت سازمان، پارادايم جديدي ايجاد كرد كه سبب تغييــــر در نحوه نگرش به سازمان و مفهوم بهره وري و راهكارهاي بهبود آن گرديد و شانس اعمال يك تغيير موثر و نتيجه بخش را افزايش داد.

نگرش به سازمان از ديدگاه تئوري محدوديتها، موجب تعادل در جريان مواد در كل سيستم توليدي شده و چرخه تكراري آن به شكسته شدن و پيدا كردن محدوديتهاي جديد در سيستم منجر شده و ويژگي بهبود مستمر آن موجب رسيدن به دستيافت بهينه براي كل سازمان مي گردد.
از آنجايي كه گلوگاهها ظرفيت حقيقي كارخانه را معين مي كنند، شناخت آنها اولين گام براي پذيرش تغييرات ناشي از تئوري محدوديتها خواهدبود.
نخستين سود اساسي تئوري محدوديتها، جهت يابي اش به سوي خروجي كلي سيستم است نه روي تركيبهايي كه ممكن است تاثير كم و يا هيچ تاثيري بر روي عملكرد كلي سيستم داشته باشند.

منابع و ماخذ:

1 - GOLDRATT ELYAHU M. “THEORY OF CONSTRAINTS”. NEW YORK, NORTH RIVER PRESS, 1990.
2 - GOLDRATT ELYAHU M. “AN UNBALANCED PLANT’. PROCEEDINGS OF 23th ANNUAL APICS CONFERENCE. OCT 1981.
3 - GOLDRATT, ELYAHU M, “COST ACCOUNTING: THE NUMBER ONE ENEMEY’, PROCEEDINGS OF 20th ANNUAL APICS CONFERENCE. OCT 1983.
4 - GOLDRATT ELYAHU AND COX, JEFF, “THE GOAL: A PROCESS OF ONGOING IMPROVEMENT’, NORTH RIVER PRESS, 1983.

دانلود نشريه 296 راهنمای بهسازی رويه های آسفالتی و شنی

دانلود نشريه 296 راهنمای بهسازی رويه های آسفالتی و شنی

برای دانلود نشریه 296 به لینک زیر مراجعه فرمایید:

دانلود کنید.

توربین گازی V94.3 زیمنس

توربین گازی V94.3 زیمنس

توربین های گازی مدل V94.3 زیمنس که با گارانتی شرکت های بزرگ نیروگاهی نظیر انسالدو ایتالیا نیز نصب وراه اندازی میشوند یکی از سیستم های توسعه داده شده از نظر ساختار وتجهیزات عملکردی و متالوژیکی شرکت زیمنس میباشد.

نمونه ای این تیپ نیروگاه گازی در واحد رودشور در حال نصب وراه اندازی میباشد.

در این پست فایل اموزشی تجهیزات توربین های تیپ V94.3 زیمنس شامل کمپرسور ، توربین ، پره های توربین ، سیستم احتراق و تجهیزات محفظه احتراق یا چمبر حلقوی ان ، شافت ، سیستم خنک کاری پره ها و تاریخچه ای از ساخت وتوسعه توربین های گازی اورده شده است.

برای دانلود فایل اموزشی توربین V94.3 زیمنس ونیروگاههای گازی به لینک زیر مراجعه فرمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.spowpowerplant.blogfa.com

جوشکاری اولتراسونیک

جوشکاری التراسونیک

جوشکاری حالت جامد

تعریف :
به کمک این روش می توان اتصال بین دو یا چند ماده را در درجه حرارت های بسیار کمتر از نقطه ذوب مواد ایجاد کرد .
عملکرد :
در این فرایند یا از تغییر شکل پلاستیک و یا از نفوذ همراه با تغییر شکل پلاستیک ، (البته محدود) اتصال را برقرار می کند .
این نوع جوشکاری برای اتصال قطعات هم جنس و غیر همجنس به کار می رود.

جوشکاری فرا صوتی

جوشکاری اولتراسونیک روشی متداول و فراگیر در کشورهای پیشرفته وصنعتی برای جوشکاری عمدتا قطعات پلاستیکی و بعضا قطعات فلزی بوده. روش جوشکاری آلتراسونیک یک نوع جوشکاری غیر ذوبی هست و گرمای زیادی هم در این روش وجود ندارد و علاوه براتصال قطعات پلاستیکی به یکدیگربرای اتصال فلزات به پلاستیک ها و همچنین اتصال مواد ناهمجنس بمورد استفاده قرار می گیرد.
همچون سایر روشهای جوشکاری مراحل پنجگانه جوشکاری در اینجا نیز وجود دارد:

1)آماده سازی سطح یا Surface Preparation :

شامل تمیز کاری و براده برداری: وجود آلودگی و لبه‌های اضافی باعث افت کیفیت جوشکاری خواهد شد.

2) گرم کردن یا Heating: از انرژی امواج فراصوت با فرکانس‌های بالا ۲۰ تا ۷۰ کیلوهرتز برای این منظور استفاده می‌گیرد.
3) فشردن یا Pressing :
وقتی دو قطعه کار به قدر کافی گرم شوند باید به یکدیگر فشرده شوند. این فشار با کمک سیستم پنوماتیک و هورن (شیپوره)  دستگاههای جوشکاری تامین می‌شود.

 4) آمیزش بین مولکولی یا Intermolecular Diffusion:

تماس دو قطعه کار گرم شده و در آستانه ذوب با یکدیگر و فشار وارده بر آنها فرصت را برای آمیزش مولکولهای دو قطعه کار در یکدیگر فراهم می‌آورد.

 5) خنک کردن یا Cooling: انجماد و سرد شدن محل جوشکاری آخرین مرحله بوده که در این مرحله پلیمرهای نیمه کریستالی ساختار کریستالی خود را و پلیمرهای آمورف نیز ساختار خاص خود را در قبل از عملیات جوشکاری به دست خواهند آورد.

متن کامل جزوه اموزشی جوشکاری اولتراسونیک را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.spowpowerplant.blogfa.com

رضایت شغلی

تاثیر رضایت شغلی در موفقیت سازمانی

تعاریف مختلف از رضایت شغلی

در منابع گوناگون از رضایت شغلی تعاریف متعددی ارائه شده است که در این قسمت به چند نمونه از این تعاریف اشاره می کنیم.

رضایت شغلی عاملی مهم برای افزایش کارآیی و نیز رضایت فردی در سازمان تلقی می شود. مدیران به شیوه های مختلف مترصد افزایش رضایت شغلی کارکنان خود هستند. محققان مختلف تعاریف گوناگونی از رضایت شغلی ارائه داده اند:

«فیشروهانا» رضایت شغلی را عاملی روانی قلمداد کرده و آن را به صورت نوعی سازگاری عاطفی با شغل و شرایط شغل تعریف می کند. به این معنا که اگر شغل شرایطی مطلوب را برای فرد فراهم کند فرد از شغلش رضایت خواهد داشت اما اگر شغلی برای فرد رضایت و لذت مطلوب را فراهم نکند فرد شروع به مذمت شغل کرده و در صورت امکان شغل خود را ترک خواهد کرد.

«هاپاک» رضایت شغلی را مفهومی پیچیده و چند بعدی دانسته و آن را با عوامل روانی جسمانی و اجتماعی مرتبط کرده است. به نظر او صرفا وجود یک عامل موجب رضایت شغلی فرد نخواهد شد بلکه وجود ترکیبی از عوامل مختلف موجب خواهد شد که فرد در لحظه معینی از شغل خود احساس رضایت کند.

فرد با توجه به اهمیتی که عوامل مختلف نظیر: درآمد جایگاه اجتماعی شرایط محیط کار و... برای او دارند میزان معینی از رضایت شغلی دارا خواهد بود.

رضایت شغلی حدی از احساسات و نگرش های مثبت است که فرد نسبت به شغل خود دارد. وقتی شخصی می گوید رضایت شغلی بالایی دارد به این مفهوم است که او واقعا شغل خود را دوست دارد احساسات خوبی درباره کارش دارد و برای شغلش ارزش زیادی قائل است.

رضایت شغلی عبارت است از رضایتی (به مفهوم لذت روحی ناشی از ارضای نیازها و تمایلات و امیدها) که فرد از کار خود به دست می آورد. رضایت شغلی مجموعه ای از احساسات سازگار و ناسازگار است که کارکنان با آن احساس ها به کار خود می نگرند.

«گینزبرگ» و همکارانش رضایت شغلی را به دو نوع مختلف تقسیم بندی کرده اند:

رضایت درونی و رضایت بیرونی

1 ـ «رضایت درونی» از دو منبع به دست می آید. اول احساس لذتی که انسان صرفا از اشتغال به کار و فعالیت عایدش می شود. دوم لذتی که بر اثر مشاهده ی پیشرفت و یا انجام برخی مسئولیت های اجتماعی و به ظهور رساندن توانایی ها و رغبت های فردی به انسان دست می دهد.

2 ـ «رضایت بیرونی» که با شرایط اشتغال و محیط کار ارتباط دارد و هر لحظه در حال تغییر و تحول است. از عوامل رضایت بیرونی به عنوان مثال شرایط محیط کار میزان دستمزد و پاداش نوع کار و روابط موجود بین کارگر و کارفرما را می توان نام برد.

ایجاد رضایت شغلی در کارکنان احتمالا سرعت بالایی نخواهد داشت اما قطعا با شتاب بسیار بالایی از بین می رود. ممکن است همه شرایط برای بالا نگه داشتن رضایت کارمندی در حدی فوق العاده باشد اما صرفا با یک برخورد نامناسب مدیر امکان تاثیر این شرایط مناسب به صورت کاملا محسوسی به سمت صفر میل کند.

نظریه های مختلف در مورد رضایت شغلی

در خصوص رضایت شغلی نظریات مختلفی ارائه شده است. «بروفی» نظریه های رضایت شغلی را به شرح زیر تقسیم بندی کرده است.

1 ـ نظریه نیازها: میزان رضایت شغلی هر فرد که از اشتغال حاصل می شود به دو عامل بستگی دارد: اول چه مقدار از نیازها و به چه میزان از طریق کار و احراز موقعیت مورد نظر تامین می شود. دوم چه مقدار از نیازها و به چه میزان از طریق اشتغال به کار مورد نظر تامین نشده باقی می ماند نتیجه ای که از بررسی عوامل دسته اول و دوم حاصل می شود میزان رضایت شغلی فرد را معین می کند.

2 ـ نظریه انتظارات: انتظارات فرد در تعیین نوع و میزان رضایت شغلی موثرند. اگر انتظارات فرد از شغلش زیاد باشد رضایت شغلی معمولا دیرتر و مشکل تر به دست می آید. مثلا ممکن است فردی در صورتی از شغلش راضی شود که بتواند به تمام انتظارات تعیین شده خود از طریق اشتغال جامه عمل بپوشاند.

مسلما چنین فردی به مراتب دیرتر از فردی که کمترین انتظارات را از شغلش دارد رضایت شغلی خواهد یافت. بنابراین رضایت شغلی مفهومی کاملا یکتا و فردی است و عوامل میزان و نوع آن را باید در مورد هر فرد به طور جداگانه بررسی کرد.
3 ـ نظریه نقش: در این نظریه به دو جنبه اجتماعی و روانی توجه می شود. در جنبه اجتماعی تاثیر عواملی نظیر نظام سازمانی و کارگاهی و شرایط محیط اشتغال در رضایت شغلی مورد توجه قرار می گیرد. این عوامل شامل شرایط بیرونی رضایت شغلی می شود. جنبه روانی رضایت شغلی بیشتر به انتظارات و توقعات فرد مربوط می شود. به بیانی دیگر احساس فرد از موقعیت شغلی و فعالیت هایش در انجام مسئولیت های محوله و ایفای نقشی خاص به عنوان عضوی از اعضای جامعه میزان رضایت شغلی فرد را مشخص می کند. رضایت کلی نتیجه ای است که از ترکیب دو جنبه اجتماعی و روانی حاصل می شود.


شاخص های رضایت شغلی

برای رضایت شغلی مدل های گوناگونی ارائه شده که در هر یک از آنها به فراخور دیدگاه و وضعیت مورد نظر شاخص هایی برای رضایت شغلی ارائه شده است. از جمله آنها می توان به ماهیت کار ترفیعات روابط با همکاران و مدیریت امنیت شغلی مشارکت در سازمان.... اشاره کرد.

روابط و مناسبت های همکاران مهم ترین عامل در تعیین رضایت مندی شغلی است. طی مطالعه ای انجام شده هنگامی که مستخدمان اجازه یافتند همکاران خود را انتخاب کنند رضایت مندی شغلی آنان افزایش و هزینه کار کاهش یافت. از دیگر سو به طور سنتی مدیریت به عنوان بعد مهم شغلی مطرح شده است. پژوهش ها نشان می دهند که مدیریت «کارمندمدار» بیش از مدیریت «کارمدار» موجب رضایت شغلی می شود.

به طور کلی باید متذکر شویم که رضایت ناشی از نظام ارتباطی سازمان به تفاوت های موجود بین اینکه فرد چه چیزی را از طریق ارتباطات در سازمان می خواهد به دست آورد و چه چیزی را در این فرایند کسب می کند وابسته است.

رضایت شغلی کارکنان کلید طلایی رضایت مشتریان

قسمتی از انقلاب «مشتری گرایی» مستلزم بررسی مجدد ساختارهای سنتی و روش تفکر و کار کردن به طور سنتی است. این الگوی مبتنی بر سلسله مراتب یک سویه رسمی و معمولا کسل کننده است و پویایی و نوآوری را تشویق نمی کند. در این سازمان دارای فرآیند تصمیم گیری از بالا به پایین کارکنان به انجام دادن کاری می پردازند که مدیرانشان از آنان می خواهند در حالی که در فرآیند ایجاد تحول در سازمان پیام باید این باشد که مشتریان مهم تر از مدیرانند اگر قرار باشد مشتری رئیس باشد پس هرم سازمان باید از بالا به پایین باشد.

ایفاکنندگان نقش اصلی در این ساختار کسانی هستند که با مشتریان تماس دارند یعنی کارکنان خط مقدم که به طرز تلقی مشتریان درباره موسسه شکل می دهند برای مشتری این افراد (خدمتگذاران فروشندگان بلیت مامور تحویل کالا و کارکنان پشت پیشخوان) در واقع «سازمان» هستند در ثانی نوع موسسات دغدغه کارکنان خواست مشتریان است نه آنچه مدیران می خواهند.

وظیفه مدیریت این است که در تماس خود با کارکنان الگوها و استانداردهای خدمت را ارائه دهد و کیفیت رفتار و توجه به مشتری را به وجود آورد. اگر وظیفه کارمند خط مقدم این است که قهرمان خدمت باشد نقش مدیر هم این است که ارائه خدمت را رهبری کند.

واقعیت مهم دیگری نیز وجود دارد. کیفیت خدمتی که کارمند خط مقدم ارائه می دهد نه تنها به نحوه اداره افراد خط مقدم بلکه به کیفیت خدمتی که آنان از ادارات داخلی دریافت می دارند وابسته است.

برای روشن تر شدن بحث بهتر است به یک بازنگری در تعریف مشتری دست بزنیم. مشتری کسی است که محصول یا خدمتی برای تحویل به او فراهم می شود. هر فردی در یک سازمان مشتری است و خود او هم مشتریانی دارد. شما اگر با مشتریان بیرونی برخورد نداشته باشید مطمئنا تعداد زیادی مشتری داخلی دارید. دیگر افراد داخل سازمان که به خدمات شما متکی هستند تا کارهای خود را انجام دهند مشتریان شما محسوب می شوند.

زنجیره خدمت به مشتری زنجیره ای است که از طریق محصولات و خدمات فراهم شده به وسیله موسسه شما را به مشتری متصل کند شما و گروهتان شغلتان و هر چه که باشد در این زنجیره حلقه های اتصال هستید.

مدیران باید به این بینش برسند که آنچه برای مشتری خوب است برای کارکنان هم خوب است. کارکنانی که به خوبی به آنان توجه نمی شود به ارائه خدمت خوب به دیگران پایبند نیستند اما اگر هر حلقه ای در این زنجیره قوی باشد و هر فردی خدمت عالی به حلقه بعدی ارائه دهد مشتریان خارج از سازمان از مزایای خدمت عالی بهره مند خواهند شد.

خدمت پیش از اینکه صادر شود باید در درون سازمان وجود داشته باشد و براساس این امر فضای مثبت تشویق آمیز حمایتی و اطمینان بخش است. مدیران باید توجه داشته باشند که مهم ترین عنصر در ایجاد فضای کاری مثبت رفتار شخصی آنان در جایگاه مدیر سازمان بوده و محیط کاری نیز شکل دهنده طرز تلقی کارکنان از کار (رضایت شغلی ) است. بنابراین سرمایه گذاری در آن سرمایه گذاری در عملکرد خدمت به حساب می آید.

نتیجه گیری

برخورداری از کارکنانی متعهد آگاه و وفادار مهم ترین عامل موفقیت در هر سازمان است. اولویت اصلی در هر شرکتی باید جلب و حفظ کارکنان متعهد و شایسته باشد. ناکامی در تحقق این امر به معنای از دست دادن کارآیی عدم رشد و از دست دادن کسب و کار است موفقیت در دنیای رقابتی متعلق به شرکت هایی است که کارکنان متعهد و وفادار را بزرگ ترین سرمایه خود بدانند.

بسیاری از صاحبنظران معتقدند که منابع انسانی تنها مزیت رقابتی هستند که سازمان ها باید با اقدامات مناسب و درست این نیروی بالقوه را به نیروی بالفعل تبدیل کرده و آنان را در جهت سازمان هدایت کنند.

سازمان های فاقد منابع انسانی هرگز نمی توانند به اهداف خود دست یابند. به بیانی دیگر منابع انسانی به منظور حفظ رقابت در بازار نقش کلیدی را ایفا می کنند.

حکمت شادان بخش نهم

به هرحال من که بهت گفتم همین جوری میشه. من یک نابه هنگامی ام، من یک خطای تاریخی ام ، مردم اینو متوجه میشن وبدشون میاد.

اتحادیه ابلهان / جان کندی تول / پیمان خاکسار / صفحه 82


ومن مجبور میشوم نگاه ولگرد وخرسندم را بازگردانم ودر چشمان مطیع او خیره گردانم. اومانند گاومیشی مطیع وجدی بود که سالیان درازی به جز وظیفه چیز دیگری را نشخوار نکرده بوده است.
داشتم سوال میکردم به چه دلیل؟ که اوگفت : صورت غمناکتان دلیلی کافی است!
من خندیدم
:نخندید. خشم اش حقیقی بود.

صورت غمناک من/هاینریش بل/صفحه 2


صبر کردیم و صبر کردیم.همه مان.آیا دکتر نمی دانست یکی از چیزهایی که آدم را دیوانه می کند همین انتظار کشیدن است؟
مردم تمام عمرشان انتظار می کشیدند.انتظار می کشیدند که زندگی کنند ، انتظار می کشیدند که بمیرند.توی صف انتظار می کشیدند تا کاغذ توالت بخرند .توی صف برای پول منتظر می ماندند و اگر پولی در کار نبود سراغ صف های درازتر می رفتند.صبر می کردند که خوابت ببرد و بعد هم صبر می کردی تا بیدار شوی.
انتظار می کشیدی که ازدواج کنی بعد هم منتظر طلاق گرفتن می شدی.منتظر باران می شدی و بعد هم صبر می کردی تا بند بیاید.منتظر غذا خوردن می شدی و وقتی سیر شدی باز هم صبر می کردی تا نوبت دوباره خوردن برسد.

عامه پسند-بوکفسکی

قتل انواع گوناگون دارد . مي شود با چاقو شكم كسي را پاره كرد يا نانش را بريد يا بيماريش را علاج نكرد . مي توان كسي را در دخمه اي جا داد و يا تا حد مرگ به كار كشيد. ممكن است كساني را هم به خودكشي مجبور كنند يا به جنگ بفرستند و از اين قبيل . فقط بعضي از اين نوع قتل ها در كشور ما ممنوع است.

انديشه هاي متي / برتولت برشت

این روزها سرود و آواز و نطق و خطابه و تظاهرات و رژه بیشتر بود. ناپلئون امر کرده بود حیوانات هفته ای یک بار تظاهرات داوطلبانه بکنند برای اینکه پیروزی و فتوحات را جشن بگیرند. حیوانات سروقت معین کار را تعطیل می کردند و دور محوطه سربازوار به راه می افتادند. خوک ها در جلو و بعد به ترتیب اسب ها، گاوها، گوسفندها و پرندگان حرکت می کردند.


مزرعه حیوانات / جورج اورول


دوازده سال بیشتر نداشتم که سیگار را شروع کردم ، هیچ وقت هم غیر از پال مالِ بدون فیلتـر سیگاری را آتش به آتش دود نکرده ام.
سال های سال است این شرکت ِ دخانیات براون و ویلیام سون درست روی همین پاکت قول داده است که مرا بکشد. اما من حالا هشتاد و دو سالم است. واقعا که دستتان درد نکند , ای حقه باز های پست با این قول تان !

مردی بی وطن - کورت ونه گوت

حکمت شادان بخش هشتم

اينكه نظري را همه مي پذيرند، نمي تواند دليلي بر درست بودن آن نظر باشد. در حقيقت، با توجه به ناداني اكثريت نوع بشر، امكان نادرست بودن نظري كه همگان آن را مي پذيرند بيشتر است تا عكس آن.

برتراند راسل

---------------------

سندرم مومن راستین

سندرم مومن راستین (True-believer syndrome) اصطلاحی است که م. لامر کین برای توصیف یک اختلال شناختی مبنی بر باور داشتن به یک پدیده فراطبیعی با وجود اثبات دروغین بودن آن، ابداع کرد و در کتاب خود، مافیای روانی در سال ۱۹۷۶ به کار برد و آن را عامل اصلی موفقیت بسیاری از واسطه‌های روحی دانست.

رائول
کین در کتاب خود، مافیای روانی ماجرای رائول، یک واسطه روحی را شرح می‌دهد که حتی پس از اینکه خودش آشکارا اعتراف کرد دروغین بوده است، مردمِ بسیاری او را باور داشته و فکر می‌کردند ادعاهایش واقعی بوده است. کین می‌نویسد «من می‌دانستم که واداشتن مردم به باور یک دروغ چقدر آسان است اما فکرش را نمی‌کردم که همان مردم وقتی با دروغ بودن ماجرا روبرو شوند باز هم دروغ را بر حقیقت ترجیح می‌دهند… هیچ مقدار منطق برای غلبه بر ایمانی که از روی قصد بر اساس دروغ ساخته شده است کافی نیست.

کارلوس

نمونه‌ای دیگر که در واژه‌نامه شک‌گرا آمده است، مربوط به سال ۱۹۸۸ است. در این سال جیمز رندی به درخواست یک برنامه خبری استرالیایی، برنامه‌ای را اجرا کرد و از مجری برنامه، خوزه آلوارز خواست که وانمود کند جیمز رندی یک روح دو هزار ساله به نام کارلوس را احضار کرده است. حتی پس از اینکه فاش شد این شخصیت خیالی ساخته و پرداختهٔ رندی و آلوارز بوده است، مردم بسیاری معتقد بودند کارلوس یک شخصیت واقعی است. رندی درباره این موضوع گفته است: «هیچ مقدار مدارک و شواهد، هرچقدر هم که زیاد و قوی باشند، برای متقاعد کردن یک مومن راستین کافی نیست.

-------------------------

برهنگی بیماری عصر ماست، به گمان من، تن تو باید برای کسی باشد که روحش را برای تو عریان کرده است. دخترم، با این پیام نامه‌ام را به پایان می‌رسانم: انسان باش زیرا گرسنه بودن و در فقر مردن هزار بار قابل تحمل‌تر از پست و بی‌عاطفه بودن است.
کتاب آخرین تصویر چارلی، صفحه ۷۹

-----------------------

رنج ها

یکی از دارایی اش رنج می برد
ویکی از قدرتش
من از نظاره کردنم به انها میرنجم
مثل روز که از شب میرنجد

یکی از عشقش رنج میبرد
ویکی از نیازش
من از "ناگزیری اندیشیدنم به ان ها" می رنجم
مثل زندگی که از مرگ می رنجد

یکی از مال اندوزی اش رنج می برد
ویکی از شادخواری اش
من از "ناتوانی ام به یاری کردنشان" رنج می برم
مثل قلب که از سینه رنج می برد

سکوت / عاشقانه های اریش فرید/ علی عبداللهی / صفحه 118

ما و حظ انگشت تاریخ بی غمان

وقتی گالیله را برای استغفار به محاکمه می بردند، شاگردان و پیروانش، پشت در دادگاه منتظر بودند تا او بر فشارهای طاقت فرسا غلبه کند و سرافراز بگوید که همچنان زمین به دور خورشید می چرخد. گالیله سرافکنده و رنجور از فشارها، آرام و خسته به قرائت استغفار نامه پرداخت. پیروانش مأیوس و سرشکسته شدند یکی از آنان فریاد زد: بیچاره ملتی که قهرمانش را از دست بدهد. در قرنی دیگر برتولت برشت، زیر سلطه فاشیسم از قول گالیله پاسخ او راداد:

بیچاره ملتی که نیاز به قهرمان دارد...

ماشینکاری خشک و ماشینکاری با حداقل استفاده از روانکار

ماشینکاری خشک و ماشینکاری با حداقل استفاده از روانکار 

MQL
Minimum Quantity Lubrication

چند سالی است که متخصصان ساخت و تولیدی، پتانسیل های ماشین کاری خشک را کشف کرده اند
استفاده از اینسرت در ماشین کاری خشک، اغلب با پیامدهای هزینه ای و سلامتی ناشی از استفاده از خنک کار، مرتبط می شود. در بیشتر فرایندهای ساخت و تولیدی، کل هزینه استفاده از خنک کار چندین مرتبه بیش از هزینه استفاده از ابزارهای برشی است
پیش از ورود به محیط ماشین کاری خشک و یا حتی ماشین کاری MQL (حداقل استفاده از روانکار)، چندین عامل است که باید در نظر گرفته شود. از نقطه نظر ابزار، در استفاده از خنک کار چه چیزی مشاهده می شود؟ بدون در نظر گرفتن هر تصمیمی پیرامون کاربرد خنک کار در هر کارگاه یا در یک ماشین خاص، در صورتیکه برای بهبود عملکرد ابزار حذف استفاده از خنک کاری را  در نظر بگیریم، چه اتفاقی رخ می دهد؟
کلید بهره گرفتن از تراشکاری بدون خنک کار برای ابزراهای خاصی، بر روی فهم این موضوع بنا شده است که حرارت بر روی این فرایندچه تأثیری دارد

تاثیر حرارت درماشینکاری

به سادگي مي توان گفت که حرارت دوست ابزار است، اما حرارت بيش از حد دشمن ابزار است. از طريق ترکيبي از انرژي (که از طريق اسپيندل/سرعت برشي توليد مي شود) و هندسه ابزار، منطقه برشي به دمايي مي رسد که ماده قطعه کار به نقطه تسليم رسيده و جدايش، يا براده،
مي تواند به خوبي شکل گيرد. حرارت بيشتر در ناحيه برش، باعث مي شود که براده راحت تر جدا شود؛ ولي حرارت خيلي زياد، نه تنها مي خواهد که براده را از قطعه کار جدا کند، بلکه از ابزار نيز براده برداري خواهد شد. نوسان از داغي به سردي، دشمن ابزار است. ابزارها داراي سختي بسيار بالايي هستند – و سيکل حرارتي مي تواند ترکهاي حرارتي ميکروسکوپي بر روي لبه ابزار ايجاد نمايد، که به شکست سريع ابزار منجر خواهد شد. 

متن کامل تحقیق با عنوان ماشینکاری خشک و ماشینکاری با حداقل استفاده از روانکاررا از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.mechanicspa.mihanblog.com

نورد Rolling

پروژه ی درس روش های تولید وکارگاه

نورد(Rolling)

معرفی:

یکی از روشهای مهم شکل دادن  فلزات نورد است که دارای ویژگی های زیر است:

- نوعی فرآیند تغییر شکل پلاستیک است.
-از حجم یا فلزی که شکل داده می شود چیزی کم نمی شود به عبارت دیگر براده برداری از فلز انجام نمی گیرد.
-نورد یکی از فرآيند هاي كارگرم است.
-تغییر شکل در نورد بدین صورت انجام می گیرد که روی یکدیگر حرکت می کنند به شکل مطلوب تبدیل خواهد شد.

متن کامل تحقیق پروژه درسی روشهای تولید وکارگاه با عنوان نورد را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.mechanicspa.mihanblog.com

فولاد ابزار

فولاد ابزار  (tool Steel)

انتخاب مواد فلزي

فولاد ابزار چيست؟
از نظر کاربرد:هر فولادي که براي ساختن ابزارهاي برش شکل دادن يا به عبارتي شکل دادن مواد به صورت قطعات با کاربردهاي مشخص به کار رود.

از نظر ترکيب شيميايي:فولاد هاي ابزار فولاد هاي کربني يا آلياژي اند که قدرت سخت شدن وبازپخت را دارند.

بعضي از خواص مطلوب فولاد هاي ابزار مقاومت سايشي و سختي زياد مقاومت گرمايي خوب واستحکام کافي براي کار روي مواد است.

ويژگي هاي اصلي براي انتخاب
به طور کلي انتخاب يک فولاد ابزار در يک مورد خاص تنها به يک فولاد و يا حتي گروه مشخصي از فولادها محدود نمي شود. بلکه به عوامل زير بستگي دارد:

هزينه

سهولت ماشين کاري

امکان ساخت

خواص مکانيکي مورد نظر

متن کامل تحقیق کلاسی با عنوان فولاد ابزار را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.mechanicspa.mihanblog.com

هگزاپودها و تکنولوژی ماشینکاری

هگزاپودها و تکنولوژی ماشینکاری

هگزا پودها ماشين هاي كنترل عددي هستند كه بوسيله ي شش يا عمليات براده برداري را انجام مي دهند. كه هر كدام از پاها در جابجايي و حركت قطعه كار يا ابزار نقش مستقيم دارند.
هگزا پود يكسري از ماشين هاي محوري هستند كه شش پا دارند در اين خانواده ماشين هاي سه پا يا نه پا هم وجود دارند كه عمليات تراش را انجام مي دهند. 

به وجود آمدن خطا در اين ماشين ها به اين شكل است كه اگر ما موقعيت دهي را نسبت به يك به طور اشتباه تنظيم كنيم ،‌آن پا آن اشتباه را به پاهاي ديگر منتقل مي كند.
اين ماشين ها يك فنداسيون محكم و ثابت براي اطمينان از دقت كار نياز دارند.

متن کامل تحقیق در مورد ماشین های کنترل عددی هگزاپود را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

پسورد :  www.mechanicspa.mihanblog.com

قالب تزریق

جنس قالبهای تزريق

روش قالبگیری تزریقی باید پاسخگوی درخواست روزافزون محصولاتی با کیفیت بالا و در عین حال با قیمت مناسب باشد.
دسترسی به این هدف در صورتی ممکن است که قالبگیر کنترل کافی بر فرآیند قالبگیری داشته و همچنین شکل قطعه، متناسب با مشخصات ماده قالبگیری و روش تغییر شکل آن باشد و همچنین باید ساخت قالبی که در تولید مجدد محصول، دقت ابعادی و کیفیت سطحی را حفظ کند ممکن باشد.
بنابراین ساخت قالبهای تزریق باید با بالاترين دقت انجام شود. از این قالبها انتظار می رود در حالیکه در فرآیند قالبگیری تحت بار شدید قرار می گیرند به صورت مکرر و قابل اطمینان قطعه تولید کنند و همچنین به دلیل هزینه زیاد ساخت این قالبها، عمر مفید آن ها، باید زیاد باشد.
عمر مفید قالب و کارایی آن علاوه بر طراحی اولیه و نگهداری در حین تولید به عواملی مانند جنس، عملیات حرارتی و ماشینکاری آن بستکی دارد.
 از آنجا که هزینه مواد قالب، قسمت کوچکی از کل هزینه ساخت قالب را تشکیل می دهد در قالبگیری تزریقی اغلب از قالب هاي فلزی با استحکام زیاد، اصولاً فولاد، استفاده می شود.
معمولاً حفره های قالب را از فولاد با کیفیت بالا و در بعضی موارد خاص، از فلزات دیگری می سازند و آنها را در صفحه نگهدارنده حفره قالب جا زنند.
مغزیهای غیرفولادی ترجيحاً برای حفره های قالب که شکل دادن آنها مشکل است به کار می روند این مغزیها اغلب به روش روکش کاری الکتریکی ساخته می شوند.
سرامیک و پلاستیک به عنوان یک ماده قالبسازي و حتي در ساخت مدل قالب مطرح نيستند اين مواد با اينكه امتيازاتي در مورد هزينه و زمان ساخت دارند اما كارايي آنها كافي نيست.
معمولاً قالبهای تزریق از مونتاژ چند جزء تشکیل می شوند. وظيفه هر جزء در قالب، خواص مادی مشخصی را می طلبد، بنابراین انتخاب جنس باید درست باشد.
قسمت شکل دهی حفره قالب در تماس با ماهیچه، شکل و ساختار سطحی محصول را تعیین می کند. بنابراین انتخاب مواد و ساخت آنها توجه خاصی مي طلبد.
عوامل متعددی در تعیین جنس ماهیچه و حفره قالب مؤثر هستند.

متن کامل فایل تحقیق قالب های تزریق را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.mechanicspa.mihanblog.com

جوشکاری قوس الکتریکی

دانلود جزوه جوش به روش قوس الکتریکی

فهرست

مقدمه

تعاریف

قوس الکتریکی

انواع قوس الکتریکی

شروع یا روشن کردن قوس الکتریکی

نگه داشتن قوس الکتریکی

پایداری قوس الکتریکی

قطبیت الکترود

انحراف قوس

انحراف قوس در فولاد

روش های کنترل انحراف قوس

ایمنی

مراجع

جزوه اموزشی جوشکاری به روش قوس الکتریکی را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

بازرسی جوش در نصب مخازن تحت فشار

بازرسی جوش در نصب مخازن تحت فشار

مخزن تحت فشار محفظه یا ظرفی است که مطابق تعاریف و محدوده کاری ASME SEC VIII بوده که بر اساس فشار داخلی یا فشار خارجی طراحی می گردد. معیار تبعیت از این استاندارد بیشتر بودن فشار داخلی مخزن از pounds/in215 یا  Kilo Pascal3/1  می باشد. در مخازن تحت فشار خارجی این فشار می تواند ناشی از خلأ بین جاکت و دیواره مخزن باشد.
برج های فرآیندی، مخازن، محفظه های کروی، راکتورها، مبدل های حرارتی و... از انواع مخازن تحت فشار می باشند.
این نوع مخازن از لحاظ ظاهری به اشکال مختلف طراحی می شوند. بطور مثال ممکن است استوانه ای با عدسی های مختلف از قبیل (Hemispherical، Ellipsoidal، Torispherical و Flat) و یا کروی ساخته  شوند.
مخازن از لحاظ موقعیت نصب به دو نوع افقی(با استفاده از Saddle) و عمودی (با استفاده از Lug، Leg، Skirt) دسته بندی می شوند.

تعاریف

3-1- اصطلاحات

- فشار کاری(Operating Pressure): فشار کاری مخزن در حین کار کردن را گویند.
- فشار طراحی (ِ Design Pressure): این فشار حدود %10 یا psi 30(هر کدام که بزرگتر باشند) بیشتر از فشار کاری در نظر گرفته می شود.
- ماکزیمم فشار کاری مجاز(Maximum Allowable Working Pressure): به ماکزیمم فشار قابل تحمل جهت ضعیف ترین قسمت مخزن اطلاق می شود.

- فشار هیدروتست(Hydrostatic Test Pressure): 5/1 برابر ماکزیمم فشار مجاز کاری یا فشار طراحی (در صورتی که نتوان ماکزیمم فشار مجاز کاری را تعیین کرد) اطلاق می شود.

- کلاسه بندی اتصالات جوش((Weld Joint Category:
 کلاسه بندی اتصالات جوش بر اساسUW-3  و ASME SEC.VIII مدنظر می باشد. این کلاسه بندی در ساخت تجهیزات بکار می رود و منظور نوع جوش(Butt, Fillet, Lap Joint) نمی باشد. از این تعریف در مشخص نمودن درجۀ بازرسی و موقعیت جوش وتعیین میزان NDT استفاده می شود. در این دسته بندی از 4 گروه نام برده می شود که عبارتند از:
- گروه A: این دسته شامل تمامی جوش های طولی(Longitudinal Weld) بر روی مخزن یا اتصالاتی نظیر نازل ها و جوش پوسته به عدسی(Circumferential) می باشد.
- گروه B: این دسته تمامی جوش های محیطی (بغیر از جوش محل اتصال پوسته به عدسی) را شامل می شود.
- گروه C: تمامی جوش های فلنج به نازل یا فلنج به پوسته در این گروه جای می گیرند.
- گروه D: این گروه جوش های محل اتصال نازل به تجهیز را شامل می شود.

متن کامل مقاله را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.mechanicspa.mihanblog.com

دانلود کتاب مقاومت مصالح دکتر حجت ا... عادلی

دانلود کتاب مقاومت مصالح دکتر حجت ا... عادلی

دانلود کل کتاب مقاومت مصالح تالیف دکتر حجت اله عادلی به ترتیب فصول


فصل اول : کشش و فشار
فصل دوم : سازه های کششی و فشاری هیپر استاتیک
فصل سوم : رفتار غیر ارتجاعی و تحلیل خمیری سازه های کششی و فشاری
فصل چهارم : تنش های برشی مستقیم و اتصالات با پیچ و پرچ
فصل پنجم : تحلیل تنش و کرنش
فصل ششم : پوسته ها و مخازن جدار نازک تحت فشار
فصل هفتم : نیروی برشی و لنگر خمشی
فصل هشتم : تنش در تیرها
فصل نهم : پیچش
فصل دهم : تغییر شکل تیرها
فصل یازدهم : تیرهای هیپراستاتیک
فصل دوازدهم : کاربرد توابع استثنائی در تحلیل تیرها
فصل سیزدهم : ستونها
ضمایم و پیوستها

برای دانلود کتاب مقاومت مصالح دکتر عادلی به صورت فصل به فصل روی لینک های زیر کلیک کنید:

فصل اول : کشش و فشار

فصل دوم : سازه های کششی و فشاری هیپر استاتیک

فصل سوم : رفتار غیر ارتجاعی و تحلیل خمیری سازه های کششی و فشاری

فصل چهارم : تنش های برشی مستقیم و اتصالات با پیچ و پرچ

فصل پنجم : تحلیل تنش و کرنش

فصل ششم : پوسته ها و مخازن جدار نازک تحت فشار

فصل هفتم : نیروی برشی و لنگر خمشی

فصل هشتم : تنش در تیرها

فصل نهم : پیچش

فصل دهم : تغییر شکل تیرها

فصل یازدهم : تیرهای هیپراستاتیک

فصل دوازدهم : کاربرد توابع استثنائی در تحلیل تیرها

فصل سیزدهم : ستونها

ضمایم و پیوستها

دانلود جزوه اموزشی هیدرولیک و پنوماتیک

دانلود جزوه اموزشی هیدرولیک و پنوماتیک

یک جزوه 100 صفحه ای با موضوع هیدرولیک و پنوماتیک مقدماتی که فهرست ان درادامه امده است:

هيدروليک و پنوماتيک

کاربردهاي هيدروليک
مقايسه سيستم هيدروليک با بدن انسان
اصول پايه اي هيدروليک
فشار
قانون پاسکال
کاربردهاي قانون پاسکال
اجزاي يک سيستم هيدروليکي
انواع شيرها
شاخصهاي استاندارد شيرها
علايم شيرها
علايم تحريک شيرها
کنترل مستقيم سيلندر يک طرفه
کنترل مستقيم سيلندر دو طرفه
کنترل مستقيم سيلندر دو طرفه(با استفاده از شير3/2)
حالت وسط شيرهاي سه وضعيته
کنترل مستقيم سيلندر درب کوره
پايه شيرها
شيرهاي کنترل جهت
شير يکطرفه Check Valve 
شير قطع و وصل  Shut-off Valve
ساختمان شيرهاي کنترل جهت((Directional Control Valve
شيرهاي سوپاپي((Poppet Valves
شيرهاي ماسوره اي((Spool Valves
شيرهاي دوراني((Rotary Valves
شير محدود کننده فشار (رليف)
شير محدود کننده فشار پيلوت دار
انواع کلي پمپها
انواع پمپهاي دنده اي
پمپهاي دنده خارجي
انواع چرخدنده ها
پمپهاي دنده داخلي
پمپهاي گوشواره اي
پمپهاي پيچي
پمپهاي ژيروتور
پمپهاي پره اي
پمپهاي پيستوني
مخزن (تانک)
نصب موتور بصورت عمودي روي درپوش مخزن و پمپ غوطه ور
نصب موتور بصورت افقي روي درپوش مخزن و پمپ خارج از مخزن
نصب موتور و پمپ بصورت افقي زير مخزن
نصب موتور و پمپ بصورت افقي بغل مخزن
نصب موتور بصورت افقي روي ديواره مخزن و پمپ غوطه ور
عملگرهاي هيدروليکي
سيلندرهاي يکطرفه
سيلندرهاي دو طرفه
سيلندرهاي تلسکوپي
سيلندرهاي شناور
سيلندر ديفرانسيلي
سيلندر بالانس
سيلندرهاي تاندوم
سيلندرهاي با ضربه گير انتهائي
روش نصب سيلندرها
محاسبه سرعت در سيلندرها
هيدروموتورهاي دوراني نامحدود
چرخدنده و شانه
کاربردهاي چرخدنده و شانه
وظائف روغن هيدروليک
عوامل تاثير گذار بر لزجت
تقسيم بندي روغن هاي هيدروليک بر اساس مناطق مختلف دمائي
انباره (آکو مولاتور)
وظائف انباره (آکو مولاتور)
انواع انباره (آکو مولاتور)
انباره کيسه اي
انباره ديافراگمي
انباره پيستوني
فشارسنج (گيج فشار)

متن کامل جزوه هیدرولیک و پنوماتیک را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.mechanicspa.mihanblog.com

---------------

در همین زمینه میتوانید مطالب زیر رانیز مطالعه فرمایید:

دانلود گزارش کار ازمایشگاه هیدرولیک

طراحی پرس هیدرولیک

دانلود جزوه هیدرولیک دکتر احمد ابریشم چی

جزوه هیدرولیک آقای جاهدی

دانلود مجموعه فایل های اموزشی هیدرولیک وپنوماتیک

سنسورهای بدون تماس

سنسورهای بدون تماس

گرد آورنده:
محمد هژیر مظفری

فهرست مطالب

1-سنسور چیست؟
2- دسته بندی سنسورها.
3- تعریف پارامترهای مهم در سنسورها.
4- سنسورهای بدون تماس، انواع،مزایا.
5- سنسورهای القایی، تشریح ساختار، عملکرد و کاربرد در صنعت.
7- سنسورهای خازنی، تشریح ساختار، عملکرد و کاربرد در صنعت.
8- سنسورهای اثر هال.
9- سنسورهای اولتراسونیک.
10- جمع بندی
11-مراجع.

سنسورهای بدون تماس بویژه انواع خازنی، القایی و اولتراسونیک آن کاربرد بسیار وسیعی در سیستم های صنعتی دارند، فرکانس سوئیچینگ بالا،پاسخ فرکانسی مناسب و قابلیت استفاده در محیط های سخت کاری بدلیل نداشتن کنتاکت مکانیکی، اصلی ترین مزیت این سنسورها ست. که را ه را برای استفاده وسیع در صنعت و روباتیک هموار می کند.

برای دانلود جزوه اموزشی سنسورهای بدون تماس به لینک زیر مراجعه فرمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.spowpowerplant.blogfa.com

هیدرو تست مخازن تحت فشار

هیدرو تست مخازن تحت فشار از جنس فولاد زنگ نزن آستنیتی

ایجاد خوردگی تأخیری در حین تست هیدروستاتیک و بعد از آن میتواند به سازه آسیب بزند. این موضوع در سازه های تولید شده از فولاد زنگ نزن، با توجه به حساسیت این نوع فولادها به خوردگی های تأخیری از اهمیت بیشتری برخوردار است. این آسیب ممکن است بعد از چند هفته یا حتی چند ماه نمایان شده و ترمیم آن می تواند بسیار مشکل و هزینه بر باشد. هر چند اگر ملاحظات لازم رعایت گردد، تست هیدروستاتیک میتواند بدون ریسک اجرا گردد، این ملاحظات اساساً به کیفیت و نحوه فرآوری آب مورد استفاده در تست و چگونگی عملیات روی سازه بعد از تست وابسته است. بسیاری از کدها و استانداردهای موجود راهنمایی های کلی در زمینه تست هیدروستاتیک سازه های ساخته شده از فولاد زنگ نزن ارائه کرده اند اما متأسفانه علی رغم اهمیت موضوع و آسیبهایی که می تواند ایجاد نماید، استاندارد یا دستورالعمل جامعی در این زمینه وجود ندارد.
در این مقاله سعی شده است با در نظر گرفتن کلیه شرایط تأثیرگذار، دستورالعمل نسبتاً جامعی بعنوان راهنما برای اجرای بهینه ی تست هیدروستاتیک و کاهش ریسک آن در شرایط کاری مختلف تدوین گردد.
فولادهای زنگ نزن

فولادهای زنگ نزن آلیاژهای با پایه آهن هستند که دارای حداقل ۱۰٫۵ % کُرم می باشند. مکانیزم مقاومت به خوردگی این آلیاژها تشکیل یک لایه روئین چسبنده و یکپارچه روی سطح در حضور اکسیژن است. عامل اصلی در تشکیل این لایه روئین، عنصر کُرم می باشد. تجربه نشان داده این لایه در آلیاژهایی با ۱۰٫۵ % کُرم بسیار ضعیف بوده و مقاومت مناسبی ایجاد نمی کند. در حالی که حداقل میزان کُرم لازم برای ایجاد لایه روئین مناسب ۱۲ % می باشد. همانگونه که از نام این آلیاژها پیداست هدف استفاده از فولادهای زنگ نزن معمولا مقابله با خوردگی است، در بسیاری موارد به دلیل عدم رعایت الزامات خاص کار با این فولادها در کارگاههای ساخت و کارآیی عملکرد آنها در حد انتظار نبوده لذا باعث بروز مشکلاتی از جمله کاهش طول عمر سیستم و نیاز به تعمیرات پیش از موعد، گردیده است. ریشه اصلی این مسئله به حساسیت بسیاری از این فولادها به خوردگی موضعی برمی گردد. در عملیات نصب و جوشکاری قطعاتی که از جنس فولاد زنگ نزن ساخته شده اند باید بسیاری موارد خاص را مَد نظر داشت تا عملیات اجرایی موجب تخریب و زوال زود هنگام این قطعات نگردد یکی از عملیات اجرایی که معمولاً در مراحل نصب خطوط لوله انجام می گیرد تست هیدروستاتیک است که به منظور حصول اطمینان از تحمل فشار کاری توسط سیستم و عدم نشتی آن اجرا می گردد. در بیشتر تستهای هیدروستاتیک بدلیل اینکه آب تقریباً قابلیت فشرده شدن ندارد از این ماده استفاده می شود با توجه به حساسیت این نوع فولادها، نوع و کیفیت آب مورد استفاده و همچنین چگونگی اجرای مراحل تست از اهمیت ویژه ای برخوردار است و در صورت نامناسب بودن شرایط می تواند باعث تخریب سیستم گردد. از طرفی علیرغم حساسیت موجود در اغلب کُدها و استانداردها تنها به کلیات و یا موارد خاصی اشاره شده است. در مقاله حاضر سعی شده با بررسی جوانب مختلف موضوع، نکات مهم در اجرای یک تست مناسب ارائه گردد.
خوردگی پس از هیدروتست

آسیبهای خوردگی که میتواند پس از تست هیدروستاتیک سازه های فولاد زنگ نزن ایجاد شود ممکن است ناشی از یک یا ترکیبی از چند مکانیزم زیر می باشد:

• خوردگی Crevice و حفره ای شدن
• ترک خوردگی تنشی
• خوردگی میکروبی

هر یک از این مکانیزمها میتوانند متأثر از پارامترهای متعددی شامل کیفیت و فرآوری آب مورد استفاده در تست هیدروستاتیک، نحوه طراحی و اجرا و همچنین چگونگی عملیات روی تجهیز بعد از تست باشند. فولادهای زنگ نزن به خوردگی موضعی بخصوص در حضور یونهای هالوژنی بسیار حساس می باشند. رایجترین نوع خوردگی موضعی در فولادهای زنگ نزن حفره ای شدن است که معمولا اثرات مخرب آن نسبت به خوردگی عمومی بیشتر است چرا که می تواند در زمان بسیار کوتاهتری قطعه را از مدار خارج کند. در این میان مخرب ترین یون هالوژنی موجود در آب که باعث خوردگی Crevice/ حفره ای در فولادهای زنگ نزن میگردد یون کلراید است. خوردگی موضعی در فولاد ۳۱۶/۳۱۶L درکلراید کمتر از ۱۰۰۰mg/l و در فولاد ۳۰۴/۳۰۴L در کلراید کمتر از ۲۰۰mg/l بندرت اتفاق می افتد. اما با یک دیدگاه محتاطانه تر وقتی که امکان نامناسب بودن شرایط دیگر نیز وجود داشته باشد، این حد مجاز برای فولاد ۳۰۴/۳۰۴L به ۵۰mg/l و برای۳۱۶/۳۱۶L به ۲۵۰mg/lکاهش می یابد. شکل ۱ احتمال ایجاد خوردگی Crevice را بر اساس میزان کلراید موجود در آب نشان می دهد.

در صورتیکه استفاده از آب با کلراید بالا یا آبهای غیر شرب ناگزیر باشد باید آب را در ناحیه قلیایی با PH، ۵/۷ الی ۱۰ نگهداری کرد لذا جهت برقراری این شرایط می توان از سود سوز آور استفاده کرد. علاوه براین یون هیدروکسید باعث کاهش خوردگی در فولاد زنگ نزن می شود. سولفات نیز ممانعت کننده مفیدی است و می تواند به آبهایی که دارای سولفات کم و کلراید بالا هستند تا حد۱۰۰۰ppm افزوده شود.

زمان و دما نیز در تشدید خوردگی موضعی تاثیرگذارند. درصورتیکه زمان تماس و دمای آب کم باشند میتوان از آبهایی با میزان کلراید بالاتری استفاده کرد. شکل ۲ امکان ایجاد خوردگی Crevice را بر اساس میزان کلراید و دما نشان میدهد. عامل مهم دیگری که باعث تشدید خوردگی موضعی میگردد، از بین رفتن لایه روئین سطح تماس است. همانطور که گفته شد خاصیت مقاومت به خوردگی این فولادها ناشی از ایجاد لایه روئین اکسیدکُرم روی سطح می باشد. وجود لایه های اکسیدی ناشی از جوشکاری یا عملیات حرارتی و دیگر آلاینده های سطحی مانع ایجاد این لایه روئین می شوند. هنگامی که با استفاده از ابزار فولادی و یا آغشته به فولاد کربنی روی سطح فولاد زنگ نزن خراش ایجاد گردد، این لایه اکسید برداشته شده و همزمان ذراتی از فولاد معمولی از ابزار جدا شده و روی سطح می نشیند. در نقاطی که این ذرات فولادی قرار دارند بدلیل افت درصد نسبی کرم، لایه اکسیدی مقاوم تشکیل نشده و قطعه در آن نقاط دچار خوردگی میشود. بنابراین باید قبل از اجرای تست هیدروستاتیک این مواد را با اسید شویی مناسب برطرف نمود. بدین منظور معمولاً از مخلوط اسیدنیتریک و اسیدهیدروفلوریک استفاده می شود. درصورتیکه امکان اسیدشویی وجود نداشته باشد می توان از روشهای مکانیکی یا بلاست با ذرات ساینده تمیز مانند ذرات ریز شیشه استفاده کرد.

از دیگر عوامل تشدید کننده خوردگی موضعی باقی ماندن آب در شیارها و یا روی سطوح پس از تست هیدروستاتیک میباشد. در این حالت با تبخیر تدریجی آب در حوضچه های باقیمانده، درصد کلراید در آنها بالا رفته و سرعت خوردگی افزایش می یابد. لذا پس از اتمام مراحل تست تجهیز، باید آب بطور کامل تخلیه شده و با دمش هوا کاملاً خشک شود. علاوه براین در صورت بالا بودن رطوبت هوا، باید هوا را در کمترین دمای ممکن استفاده نمود تا کُندانس شدن رطوبت هوا درون تجهیز به حداقل ممکن برسد. مکانیزم تَرک خوردگی تنشی (Stress Corrosion Cracking) می تواند به سرعت باعث زوال تجهیز گردد. ایجاد تَرک خوردگی تنشی در فولادهای زنگ نزن در محیط آبی اتفاق رایجی نیست اما در صورت بالا بودن میزان کلراید و دمای آب، فولادهای آستنیتی مانند ۳۱۶ و ۳۰۴می توانند دچار این پدیده شوند.

فولادهای دوپلکس مانند ۲۲۰۵ و یا ۲۷۰۵ بسیار مقاوم تر در محیط آب از مقابل این پدیده می باشند. البته فولادهای زنگ نزن آستنیتی نیز در صورتیکه دمای آب از۵۰?C کمتر باشد، از ترک خوردگی تنشی مصون می باشند (شکل ۳). با توجه به اینکه تست هیدروستاتیک معمولا در دمای محیط انجام میگیرد، تَرک خوردگی تنشی بندرت ایجاد مشکل میکند. هر چند که اگر تجهیز برای مدت طولانی زیر نور شدید خورشید قرار گیرد، امکان رسیدن به این دما وجود دارد، لذا باید دقت کافی صورت گیرد تا از بالا رفتن دما جلوگیری شود. خوردگی میکروبی نیز در فولادهای زنگ نزن از اهمیت ویژه ای برخوردار است، به طوریکه سرعت نفوذ تا ۳٫۲mm در یک ماه برای فولاد۳۰۴L و در چهار ماه برای فولاد ۳۱۶L در اثر این نوع خوردگی گزارش شده است.

در مورد فولادهای زنگ نزن هر دو نوع باکتریهای احیا کننده و اکسید کننده سولفات بصورت مخرب عمل میکنند. اما رایج ترین نوع خوردگی میکروبی در این فولادها توسط باکتریهای مصرف کننده آهن صورت میگیرد که غلظت کُلراید را به صورت کُلرید آهن و منگنز بسیار بالاتر از غلظت آن در آب موجود میکنند. این موضوع باعث ایجاد خوردگیCrevice/ حفره ای میگردد. شیارها بخصوص در محل گسکتها یکی از مکانهای مناسب برای این پدیده می باشند. اما در اکثر موارد، خوردگی میکروبی در کنار خطوط جوش بخصوص هنگامی که آثار اکسیدی کناره جوش حذف نشده اند اتفاق می افتد. خوردگی میکروبی اغلب در اثر استفاده از آب خام بکلی و یا به طور کامل فرآوری نشده که از منابع آب تازه مانند چاه، رودخانه و یا سایر موارد تهیه شده ایجاد می گردد. ایستایی و یا جریان کم آب اجازه می دهد تا باکتریها به سطح فلز چسبیده و شروع به تشکیل کلونیها و ایجاد رسوب کنند. این موضوع باعث ایجاد خوردگیهای موضعی بسیار شدیدتری نسبت به محیط اصلی آب می شود.

لذا با تخلیه و خشک کردن تجهیز پس از تست می توان از خوردگی میکروبی جلوگیری کرد. باکتریها برای رشد نیاز به زمان دارند و در زمان کوتاه نمی توانند خسارت قابل توجهی به سیستم وارد نمایند. برای اطمینان بیشتر از عدم ایجاد خوردگی میکروبی در مواردی که از منبع آبی غیر از آب شرب تصفیه شده استفاده میشود، باید آب را از فیلتر عبور داده، گندزدایی و ضد عفونی نمود. استفاده از یک فیلتر که اجازه عبور ذرات بیش از۲۵ ?m را ندهد برای تصفیه آب از ذرات معلق کافیست. اما عامل اصلی در جلوگیری از خوردگی میکروبی گندزدایی است.

در این میان یکی از رایج ترین روش های گندزدایی، عملیات کُلر زنی است. حد مجاز کُلر آزاد در آب ورودی به سیستم برای فولاد ۳۰۴ برابر ۲ppm و برای ۳۱۶ برابر۵ ppm می باشد. البته در صورت کوتاه مدت بودن تماس این مقدار می تواند بیشتر نیز باشد، مثلاً در فولاد ۳۱۶ در مدت ۲۴ ساعت در تماس با آبی با ۲۵ mg/l کُلر هیچ آسیبی دیده نشده است. پس از تست هیدروستاتیک باید مقدار کُلر باقیمانده در آخرین مقادیر آبی که تخلیه می گردد اندازه گیری شود در صورتیکه این مقدار از ۰٫۲ ppmکمتر باشد و یا آثار لای و لجن در آن دیده شود باید سریعاً سیستم توسط آب فرآوری و گندزدایی شده شستشو شود.

نتیجه گیری

با توجه به موارد اشاره شده می توان نکات مهم برای اجرای یک تست هیدروستاتیک صحیح و با ریسک کم را بصورت زیر خلاصه نمود:

• حذف و یا به حداقل رساندن شیارها و نقاط سُکون در طراحی و ساخت تجهیز.
• متمایل (شیب دار) کردن اجزا افقی تجهیز جهت تخلیه خودبخودی و تأمین تخلیه گاه کافی در نقاط بالایی و پایینی سیستم.
• استفاده از گسکتهای مناسب غیر جاذب و عاری از کُلراید در اتصالات فلنجی.
• ایجاد جوشهایی با نفوذ کامل و کنترل دستیابی به آنها.
• استفاده از ابزارهای مخصوص فولادهای زنگ نزن در مراحل نصب و آماده سازی جوش
• و جلوگیری از تماس فولاد کربنی با آن.
• استفاده از سیستمهای مناسب محافظت ریشه در جوشکاری خطوط فولاد زنگ نزن به منظور جلوگیری از تشکیل لایه های اکسیدی در محل ریشه جوش.
• استفاده از فرآیند مناسب تمیزکاری مانند فرآیندهای مکانیکی، بلاست و یا اسیدشویی و رویین سازی سطوح درونی، در صورت وجود لایه های اکسیدی، ذرات آهن، خراش و یا دیگر آلاینده های سطحی.
• استفاده از تمیزترین آب قابل دسترس به صورت سختی گیری شده، آب مقطر و یا آب شرب.
• در صورت عدم دسترسی به منبع آب شرب مناسب، باید میزان خورندگی آب آنالیز گردد، میزان کُلراید با توجه به جنس سطح تماس کنترل شده و خواص شیمیایی آن (سولفات و pH) تنظیم گردد. همچنین آب باید فیلتر شده و گندزدایی شود تا احتمال خوردگی میکروبی کاهش یابد.
• حصول اطمینان از کمتر بودن میزان کلر آزاد از حد مجاز با توجه به جنس تجهیز
• صرفنظر از کیفیت آب، باید بلافاصله پس از تست (ظرف مدت ۳ روز) تجهیز باید تخلیه و خشک شود و جهت اطمینان از خشک شدن کامل، درون آن بازرسی گردد.
• در صورت عدم امکان تخلیه آب از سیستم باید بصورت متناوب آب را در سیستم به جریان درآورد.
• درصورتیکه مقدار کُلر باقیمانده در آخرین مقادیر آب تخلیه شده از ۰٫۲ppm کمتر باشد یا آثار لای و لجن در آن دیده شود باید سریعاً سیستم توسط آب فرآوری و گندزدایی شده شستشو و سپس کاملاً خشک شود.

مخزن

انواع مخازن

در فرآیندهای شیمیایی نیاز به حمل ونقل ونگهداری مواد است که برای اینکاراز مخازن استفاده می کنند . این مخازن بسته به نوع ماده وخواص فیزیکی وشمیایی آن گوناگون هستند
مخازن به دو گروه اصلی تقسیم می شوند :
• مخازن ذخیره
• مخازن
مخازن ذخیره
در این مخازن فشار سیال در محدوده فشار اتمسفر بوده واز آنها برای نگهداری مواد استفاده می شود

مخازن ذخیره سرباز
این مخازن برای ذخیره سیالاتی بکار می روند که نگهداری آنها بصورت سرباز امکان پذیر باشد .
مخازن ذخیره بسته
سیالات آتش گیر گاز ها مواد شیمیایی خطرناک وسیالاتی که سمی ازآنها منتشر می شود در مخازن بسته نگهداری می شوند.

مخازن ذخیره سقف ثابت
این نوع مخازن معمولا” بصورت استوانه ای وبا سقف ثابت مخروطی با گنبدی شکل بوده وبرای نگهداری سیالاتی مانند فرآورده های گوناگون نفتی بکار می روند . عواملی نظیر فضای موجود برای نصب مخزن تحمل فشار خاک زیر مخزن فراریت سیال وسرعت ته نشین شدن نا خالصیها در انتخاب قطر وبلندی مخزن موثر است.

مخازن ذخیره با سقف شناور
در این مخازن سقف روی مایع شناور بوده وبا سیال بالا وپایین می رود .برای کاهش میزان تبخیر وجلوگیری از آتش سوزی مخازن فرآورده های نفتی ،این نوع سقف ها از ورود هوا به مخزن وهم آمیزی با بخارهای نفتی ممانعت می کنند . از این رو از انفجار وآتش سوزی جلوگیری می شود .
معمولا” دو نوع از این مخازن بیشتر از انواع دیگر به کار گرفته می شوند:

• سقف Pontoon type

در این سقف خزینه ای جعبه مانند وتوخالی پیرامون سقف نصب شده وآنرا شناور کرده است .برتری این سقف این است که با سوراخ شدن یک یها چند خزینه غرق نخواهد شد

• سقفPan type

این سقف مسطح بوده واز فولاد ساخته می شوند ودارای پایه های عمودی است که به محیط سقف متصل است . نقطه ضعف این سقف این است که به مجرد سوراخ شدن غرق می شود .
مخازن تحت فشار
یک مخزن تحت فشار اغلب حاوی سیال ،بخار یا گاز ی در فشار اتمسفر است .مخازن تحت فشار می توانند حاوی گستره وسیعی از مواد باشند که در صنایع مختلف مثل صنایع شیمیایی، داروسازی،غذایی،نفت وگازوپلاستیک بکار می روند.این مخازن اغلب به صورت ظروف استوانه ای ، با دوسر عدسی ساخته می شوند .عدسیها به شکلهای مختلفی مثل نیم کره ، بیضوی ومخروطی وجود دارند .در بعضی موارد هم عدسیها ی تخت بکار می روند.
ماده استفاده شده در مخزن وکاربرد آن تعیین کننده فاکتور هایی از قبیل جنس مخزن ، اندازه ، شکل ، دماوفشار در طراحی مخزن است. فشار در مخزن ممکن است از چند صد psi تا ۱۵۰,۰۰۰ باشد .
اغلب مخازن تحت فشار استوانه ای هستند اما موارد تحت فشار بالا ، غالبا” در مخازن مستحکم کروی نگهداری می شوند.
طبقه بندی مخازن تحت فشار
۱-طبقه بندی بر اساس شکل

• مخازن استوانه ای

اغلب بصورت یک استوانه ای با دو سر عدسی ساخته می شوند .این نوع مخزن ف رایج ترین نوع مخزن است .مخازن استوانه ای بلند (برجها) ممکن است عمودی یا افقی باشند . اصولا” نیاز عملیاتی یک برج تعیین کننده نوع افقی یا عمودی آن است .برای مثال برجهای packedکه نیاز به ثقل جهت جداسازی فازها دارند بصورت عمودی نصب می شونددر حالیکه مبدلهای حرارتی یا مخازن هم می توانند بصورت افقی وهم بصورت عمودی نصب گردند. در مورد مبدلهای حرارتی این انتخاب عموما” بوسیله روش انتقال گرما وسیر سیال صورت می گیرد .درمخازن ذخیره محل نصب عمدتا” عامل انتخاب می باشد.

مخازن کروی
به علت استحکام ذاتی شکل کروی این مخازن اصولا” برای فشارهای بالا بکار می روند.مخازن ذخیره بزرگ که تحت فشار متوسط قرار دارندمعمولا” شکل کروی یا شبه کروی دارند محدوده ظرفیت از ۱۰۰۰الی ۲۵۰۰۰ بشکه ومحدوده فشار از ۱۰پوند تا ۲۰۰پوند متغیر است.

مخازن غیر دایروی
این نوع مخازن کمتر رایج هستند ومعمولابرای ذخیره مواد در فشار های پائین بکار می روند.

طبقه بندی براساس فشار

• مخزن تحت فشار داخلی

در این نوع مخزن معمولا” سیالی با فشار بالاتر از فشار اتمسفر وجود دارد .

• مخزن تحت فشارخارجی

مخازن تحت فشاری که با شرایط خلاء مرتبط هستند باید برای فشار خارجی طراحی شوند در غیر این صورت متلاشی خواهند شد .
طبقه بندی بر اساس حرارت
۱٫ مخزن تحت فشار حرارتی
معمولا”در این نوع مخزن از سوخت برای تولید حرارت استفاده می شود.برای مثال می توان از بویلر ، کوره ، حرارت دهنده های گازی واتو کلاوها نام برد .
۲٫ مخزن تحت فشار غیر حرارتی
این مخازن در معرض حرارت مستقیم قرار ندارند .حرارت فقط در حالتی که گرمای الکتریکی یا بخار در کار باشد ودر بعضی مواقع در اثر واکنش های شیمیایی درون مخزن ایجاد می شود.
طبقه بندی بر اساس ضخامت جداره
مخازن جدار نازک
یکی از متداول ترین انواع مخازن است .در این مخازن نسبت ضخامت پوسته به قطر کمتر از ده در صد است یا به عبارت دیگر قطر مخزن ده یا بشتر از ضخامت پوسته است.
مخازن جدار ضخیم
در این نوع مخازن نسبت ضخامت پوسته به قطربیشتر از ۱۰درصد است به عبارت دیگر قطر مخزن کمتراز ۱۰ برابر ضخامت پوسته است.
اجزای مخازن تحت فشار
عدسیهای ظروف تحت فشار
ظروف وبرجهای استوانه ای با عدسیهای پیش ساخته ،کاربرد وسیعی در مواردی که استفاده از برجهای استوانه ای با کف صاف امکان پذیر نمی باشد،پیدا کردند.

این موارد عموما” به سه دسته زیر تسیم می شوند:

1. استفاده عملیاتی
2. شرایط ومحدودیت فشار
3. محدویت اندازه

دستگاههای فرآیندی از جمله برجهای تقطیر ،برجهای Packed،تبخیر کننده ها ،کریستال کننده هاومبدلهای حرارتی بطور عمده در یکی از این سه دسته بندی قرار می گیرند.
اگر شرایط فشار عملیاتی بالاتر از فشار اتمسفریک باشد نیز عموما” عدسیهای پیش ساخته مورد استفاده قرار می گیرند.

برای جوشکاری عدسی بهبه بدنه انواع مختلف شکل لبه های ماشین کاری شده مورد استفاده قرار می گیرد .در زیر به برخی از انواع مختلف شکل عدسیها اشهره می شود.
۱٫عدسی های فلنجی(flange only head)
2.عدسی های بشقابی( Fiange STD.Dished & flanged shallow dished)
3.عدسیهای بشقابی مطابق با کد ASME
4.عدسی های بیضوی مطابق با ASME ,API
5.عدسی های نیم کروی
۶٫عدسیهای مخروطی ونیم مخروطی
انواع مختلف شکل عدسها را در شکل نشان داده شده است.

تکیه گاهها
طراحی یک مخزن تحت فشار بدون طراحی وانتخاب تکیه گاه مناسب ونیز آزمایش اثر تکیه گاه کامل نمی شود .مخازن باتوجه به الزامات فرآیندی ممکن است بصورت عمودی یا افقی قرار گیرند .برای مخازن عمودی یا افقی قرار گیرند .برای مخازن عمودی تکیه گاههای زیر رایج هستند:

انتخاب نوع خاصی از تکیه گاهها در مخازن افقی وعمودی بستگی به اندازه ، شکل ووزن مخزن ، دما وفشار طراحی ، موقعیت اتصالات مختلف به مخزن وآرایش ساختمان داخلی وخارجی مخزن دارد.هنگام انتخاب تکیه گاهها باید توجه شود که تکیه گاهها بتواننددر برابر نیروها مقاومت کنندبدون اینکه باعث تغییر شکل دیوار مخزن شوندویا تنشهای موضعی را بیشاز حد افزایش داده وباعث عدم ثبات مخزن شوند.
طراحی تکیه گاهها باید اجازه حرکت مخزن در اثر تغییرات دمایی را بدهند وطوری طراحی بشوند که از انباشت آب در زیر در زیز مخزن جلوگیری شود.مخزن وتکیه گاه باید بر فوندانسیون محکم نصب شوند.
تکیه گاهskirt
یکی از رایج ترین روشهای نگهداری مخازن نگهداری مخازن عمودی توسط یک پوسته رول شده به شکل استوانه یا مخروط ناقص است که skirt نامیده می شود.
تکیه گاه lug
این نوع تکیه گاه یکی از کم خرج ترین راههای نگهداری یک مخزن عمودی است که با حداقل مقدار جوش به مخزن متصل می شود.
تکیه گاه saddle
یکی از روشهای رایج نگهداری مخازن افقی با ابزار زینی شکل بنام saddle است.بیشتر مخازن استوانه ای بزرگ توسط دوتکیه گاه نگهداری می شوند که زاویه تماس در آنها ترجیحا”۱۲۰تا ۱۵۰ درجه است.

رینگهای تقویتی
رینگهای تقویتی از پرفیل های استاندارد ساختمانی یا از ورق که بصورت یک رینگ در می آید ساخته می شود. این اجزا برای جلوگیری از کمانش مخزن تحت فشار اضافه می شوند .اتصال آنها می تواند هم در داخل پوسته استوانه ای وهم در خارج آن باشدولی اتصال خارجی این رینگ ها معمولی تر است .همچنین این رینگها می توانند به عنوان تقویت برای تکیه گاههای افقی نیز مورد استفاده قرار می گیرند.

فلنجها(Flanges)
فلنجها در اتصالات مخازن بکار رفته وامکان جدا کردن قطعات از یکدیگر به منظور تعمیر ،تعویض وتغییرات در سیستم را می دهند.همچنین فلنج ها باعث تسهیل در عملیات مونتاژِ مجموعه می گردند.
انواع فلنجها

فلنجهای استاندارد با توجه به اندازه آنها ومحدوده تحمل فشار انتخاب می شوند . در مواقعی که نیاز به طراحی فلنجهای خاص باشد باید نیروهای وممانهای ایجاد شده روی فلنج محاسبه گرددوبا توجه به این نیروها وممانها ، تنش های ایجاد شده ودر مکانهای مختلف فلنج محاسبه شده ویا میزان مجاز آن مقایسه می شود.

منبع : سایت تکنولوژی صنعت نفت ایران

بهبود عملکرد سازمان

ODچيست و فرايند آن كدامست؟

مقدمه:
بهبود و بازسازي سازمان بر اساس محيط متغير امروز و زمينه اي كه علوم رفتاري كاربردي به وجود آورد ، مطرح گرديد. تغييرات سريع در محيط سازمانهاكه با دگرگوني محيط هاي اجتماعي همراه بود و منجر به تغيير عمده اي در شيوه زندگي ، نيازها ، و پايگاه ارزش هاي افراد گرديد ايجاب مي كرد كه ساختار و فرايند هاي سازماني انعطاف پذير تا حدودي جايگزين الگوهاي سنتي گذشته شوند . سازمانها جزء سيستم هائي از سيستم اجتماعي هستند كه از تغيير و تحول محيط خويش تأثير مي پذيرند . تنها راه مؤثر ايجاد تحول در سازمان تغيير فرهنگ و نحوه عملكرد مديران از طريق تحول در سيستم ارزش ها، باورها، و روابط پذيرفته شدة درون سازمان است. و به همين جهت پيدايش OD ضرورت پيدا مي كند.
همانگونه كه ذكر شد سازمانها از تغييرات محيط ، تأثير مي پذيرند. زيرا به منظور رقابت و حتي بقا بايستي فعاليت هاي وسيعي را در تطابق با تحولات محيطي انجام دهند.سازمانها (دولتي و خصوصي) در صورتي كه بخواهند در بازار رقابت كنوني دوام بياورند نمي توانند در جا بزنند يا عقب گرد نمايند. زيرا ممكن است به سرنوشت بسياري از سازمانهاي از ميدان به در شده ي آمريكائي دچار شوند. البته شكست اين سازمانها دلايل متعددي دارد، اما تقريباً همة محققان متفق القول هستند كه علل ريشه اي آن به نحو ساده اي فقر مديريت بوده است. به طور كلي مديريت اثر بخش براي بقا، فعاليتهاي خود را بازمانهماهنگ مي كند.omaha,1982:43

ما در جهاني زيست مي كنيم كه كل ساختار قدرتي كه آن را يك پارچه نگه مي داشت در حال فروپاشي است و ساختاري از بيخ و بن متفاوت در حال شكل گيري است. و اين تحول در همه ي سطوح جامعه بشري ناگزير، اتفاق خواهد افتاد. در جهان تجارت ، شاهد تجزيه شركتهاي غول آساي جهان غرب هستيم كه از نو تركيب مي شوند و مديريت اجرايي آن ها با هزاران كارمند به فراموش خانه سپرده مي شوند . مدير سازمان و سرپرست كارخانه مي بيند كه كارمندان و كارگران ديگر مثل گذشته دستورهاي اورا كوركورانه پيروي نمي كنند . ولي در عوض مرتب از وي سؤال مي كنند و پاسخ مي خواهند امروزه جستجو براي يافتن شيوه هاي نوين سازماني آغاز شده ، در شوروي سابق و اروپاي شرقي رهبران سياسي با عنصر نظام اداري در جدال هستند. به نظر مي رسد در سازمان ها انگيزه براي يافتن شكل هاي تازه از همه جا بيشتر است. كمتر روزي در دنيا سپري مي شود كه مقاله يا كتاب يا نطقي تازه در انتقاد از شكل هاي بالا-به- پائين قدرت هرمي مشاهده نشود. استادان مديرت شرح حال سازمان هائي را منتشر مي كنند كه رهيافت هاي تازه سازماندهي را از پژوهش زير زميني درتوشيبا تا ساختار ضد سلسله مراتبي شركت كامپيوتر تاندم تجربه  مي كنند. به مديران توصيه مي شود كه از ” هرج و مرج“ و ” آشفتگي“ به بهترين وجه بهره بگيرند.(Toffler , 1990:281-288)
تغييرات سريع امروزي به تصميم گيري هاي فوري نياز دارد. اما كشمكش هاي قدرت به وضع عجيبي نظام اداري را كند كرده است رقابت ، نياز به نوآوري مستمر دارد. و قدرت اداري ، خلاقيت را نابود مي كند. فضاي تازه ي كار به شهود و اشراق نياز دارد همان گونه كه به تجزيه و تحليل محتاج است. افسوس كه نظام هاي اداري سعي دارند شهود و اشراق را حذف كنند و مقررات مكانيكي بره پرور را جايگزين  آن سازند. به نظر مي رسد ديوان سالاري ها ديگر از عهده ي وظايفي كه بر ايشان طراحي شده بر نمي آيند جون شرايط محيطي كه باعث شكوفايي ديوان سالاري ها شد و حتي آن ها را به موتورهاي كارآ تبديل كرد به سرعت و به طور جدي در حال تغيير و تحول است. فضاي سازمان هاي امروزي را رخدادهاي غافل گير كننده و آشفتگي ها و آشوب هاي تعميم يافته به لرزه آورده است. مليون ها كارمند سخت كوش و با هوش به اين نتيجه رسيده اند كه ديگر قادر نيستند وظايف خودرا به خوبي انجام دهند، محصولات جديد خلق كنند، بازار هاي تازه كشف نمايند، تكنولوژي هاي بهتر طراحي كنند ، با ارباب رجوع رفتار بهتري داشته باشند ، مگر آن كه مقررات را زير پا بگذارند و رويه هاي رسمي را تغيير دهند. براي آن كه كاري انجام شود ، چيزي ابداع گردد، قدم مثبتي برداشته شود بايد نظام اداري دگرگون شود.(Toffler, 1990:305-308)

اگر بپذيريم كه بشر در آستانه بزرگترين جا به جايي قدرت در تاريخ تجارت قرار گرفته و نخستين نشانه هاي آن ، هم اكنون در سازمان هاي امروزي كه به سرعت بوجود مي آيند و به سازمان هاي ” انعطاف پذير“ معروفند ( زيرا زمان و ساير مزايا در آن ها شناور است) مشخص شده است، (news week, 1988) آيا مي توانيم نسبت به همه اين تغييرات بي اعتبار باشيم و خود را با جامعه ي جهاني هماهنگ نسازيم؟ تجربه ها به ما آموخته كه براي ايجاد تغيير بايد به گرايش هاي نوين دست يافت و منابع انساني از جمله مديريت را بهبود بخشيد زيرا در جازدن حاصلي جز فنا و نابودي ندارد.

متن کامل جزوه 50 صفحه ای بهبود عملکرد سازمان را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.spowpowerplant.blogfa.com

حکمت شادان بخش هفتم

به مردی که یک پایش را از دست داده است،

گفتنِ اینکه کسانی هستند که هر دو پایشان را از دست داده اند ، تسلی دادن نیست بلکه دست انداختنش است !
در درجه‌ی معینی از درماندگی و بیچارگی، دیگر هر مقایسه‌ی کمّی معنایش را از دست می‌دهد !!

------------

در جواب دخترم که پرسید: چرا مرا به دنیا آوردی؟


زیرا سال های جنگ بود
و من نیازمند عشق بودم
برای چشیدن طعم آرامش
زیرا بالای سی سال داشتم
و می ترسیدم از پژمردن
پیش از شکفتن و غنچه دادن

زیرا طلاق واژه ای ست
تنها برای مرد و زن
نه برای مادر و فرزند.زیرا تو هرگز نمی توانی بگویی:
مادر سابق من
حتی وقتی جنازه ام را تشییع می کنی.
و هیج چیز، هیچ چیز در این دنیا نمی تواند
میان مادر و فرزند جدایی افکند
نفرت یا مرگ حتی.و تو بیزاری از من
زیرا تو را به دنیا آورد ه ام
تنها به خاطر ترسم از تنها ماندنو هرگز مرا نخواهی بخشید
تا زمانی که خود فرزندی به دنیا آوری
ناتوان از تاب آوردن خاکستر سوزان
رویاهاو آرزوهای دور و درازت

------------

هميشه يادتان باشد که زندگي پيشکشي است براي شادماني و خوب زيستن، لبخند زيباترين آرايش هر فرد است و مثبت انديشي کليد خوشبختي. زندگي کوتاه تر از آن است که خود را بخاطر مسائل بي ارزش دچار استرس کنيد. از همه لحظه هاي عمرتان لذت ببريد، کمتر قضاوت کنيد و بيشتر بپذيريد و مادامي که به کسي آسيب نمي رسانيد همانگونه که دوست داريد زندگي کنيد و اهميت ندهيد که ديگران درباره شما چگونه فکر مي کنند و چه مي گويند.

شش سیگما six sigma

دانلود مقاله اموزشی شش سیگما

مقدمه :

امروزه تلاش جوامع بشري در دنياي رقابتي به سر منزل نخواهد رسيد ، مگر با بهينه نمودن راهكارها ، استفاده صحيح از زمان ، منابع مالي و نيروي انساني ، در اين راستا براي به حركت درآوردن چرخ هاي اقتصاد و صنعت بايد تلاش و كوششمان را چند برابر كنيم تا بتوانيم در عرصه رقابت پيروز باشيم قرن بيست و يكم عصر صدم ها ، هزارمها و ميليونيم هاي ثانيه است و ما نيز بايد با متدولوژي و رويكردهاي پيشرو در علوم مهندسي ، انساني ، پزشكي و ... آشنا شويم تا با كاركرد اين علوم جديد در كشورمان پيروزمندانه قدم بر داريم و اين مساله اتفاق نخواهد افتاد مگر اينكه آگاهي و دانش خود را در هر زمينه روز به روز فزون تر نمائيم و اين مورد در جهان كنوني به سادگي امكان پذير است  زيرا ما در جهاني زندگي مي كنيم كه ابزارهاي اطلاعاتي ، در دسترس همه افراد آن قرار دارد . همانطور كه مي دانيم داده ها سريع به اطلاعات و اطلاعات به دانش تبديل مي شوند و دانش پويا پلي است به سوي پيشرفت . پيشرفت نيازمند هدفگذاري ، برنامه ريزي ، تخصيص منابع ، زمان ، نيروي انساني و اجراء است و براي حركت به سوي پيشرفت و رسيدن به جامعه اي متعالي بايد در زمينه هاي گوناگون علوم مطالعه، تحقيق تفحص نمود و نتايج حاصله را در ابعاد مختلف جامعه به كار برد . اغلب سازمان ها بمنظور افزايش بهره وري و نهايتا دستيابي به مزيت رقابتي جهت ماندگاري پايدار در عرصه تجارت جهاني ، بخش وسيعي از تمركز و توجه خود را به رفع مسائل ، مشكلات و نقاط ضعف موجود در سيستم ها و فرايندهاي خود مي نمايند . كه رويكردي است منطقي ، ابزارهاي حل مسئله سازمان ها را در اين راه ياري مي نمايند . تنوع ابعاد و ماهيت مسائل و موانعي كه سازمان با انها روبروست ، ايجاب مي كند كه مديران سازمانها از ابزارهاي مختلفي جهت رفع موانع موجود استفاده نمايند . ابزارهايي كه هرچند بكارگيري هر كدام از آنها در نهايت موجب بهبود در سازمان و فرايندهاي ان خواهند شد اما رويكرد و كانون توجه شان متفاوت است . سازمانها بايستي درك درستي از مسائل و مشكلات خود داشته باشند همچنين از ماهيت و شيوه عملكرد ابزارهاي حل مسئله نيز اطلاع داشته باشند . تا با انتخاب و بكارگيري صحيح اين ابزارها ، بتوانند به طور اثر بخشي به رفع مشكلات و ايجاد بهبود مستمر در سازمان اقدام ورزند . در اين بين سه ابزار حل مسئله ، شش سيگما ( six sigma) ، تفكر ناب(lean thinking ) و تئوري محدوديتهاTOC موضوع مورد نظر مقاله حاضر مي باشد . مادر اين گفتار قصد داريم ضمن مقايسه توصيفي بين اين سه ابزار و بيان وجه تشابه ،كانون توجه و شيوه عملكرد انها به جايگاه و تعامل اين مفاهيم نسبت به يكديگر نیز بپردازيم.


بخش اول- شش سيگما( Six Sigma )

سيگما(σ ) يكي از حروف الفباي يوناني واز شاخصهاي مهم پراكندگي به نام انحراف معيار و در واقع مقياسي براي سنجش انحراف است. سيگما بيانگر آن است كه يك فرآيند چه اندازه از حالت مطلوب خود منحرف شده است، لذا در واقع استعاره اي است براي دقت فوق‌العاده در كاهش هزينه‌هاي كيفيت. استعاره‌اي كه اهميت محاسبات دقيق در فرآيند توليد و ارايه خدمات را مورد تاكيد قرار مي‌دهد.

تاریخچه ایی از شش سیگما

تا قبل از تهاجم صنعتي ژاپن به بازارهاي آمريكا ، متخصصان كيفيت از كيفيت سه سيگمايي ، كه به عبارتي حدود 3 خطا يا عيب در هر 1000 قطعه براي فرايندهاي در وضعيت كنترل  آماري مي باشد ، راضي بودند .موتورولا دريافت كه فرايندهايش در كنترل آماري نيستند ، مطابق تخمين هايي كه براساس داده هاي مربوط به تعداد نقص هاي كارگاهي صورت گرفته ، فرايندهاي موتورولا ظاهراٌ با متوسط انحراف معيار 5 / 1 + ، دستخوش  تغيير هستند . در مصاحبه ايي با مربي سابق موتورولا ، مايكل هري ، دريافتم كه وي شاخص CPK – كه تغييرپذيري فرايند كوتاه مدت تحت كنترل آماري را اندازه مي گيرد – را بي ارزش مي داند . مايکل هري شاخص PPK – كه عملكرد واقعي را مي سنجد تا قابليت فرايند – را ترجيح مي دهد ( توجه داشته باشيد كه بسياري از كارشناسان كه من هم جزو آنها هستم در مورد اين مسئله شديداٌ با هري مخالفيم ). درهر صورت قبل از محاسبه نقصهاي مورد انتظار فرايند ، موتورولا اين 5/1 انحراف معيار را اضافه مي كند . بنابراين وقتي مي شنويم كه يك فرايند شش سيگما 4/ 3 ايراد در هر يك ميليون قطعه ايجاد مي كند متوجه مي شويم كه اين PPM در سطح زير منحني با بيشتر از 5 / 4 انحراف معيار و بالاي ميانگين توزيع نرمال مطابقت دارد.

متن کامل مقاله اموزشی شش سیگما را از لینک زیر دانلود نمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.noandishaan.com

رنگهای مورد استفاده در صنعت غذا

رنگهای مورد استفاده در صنعت غذا

منشاء تولید انواع رنگها
1- پیگمان های معدنی Inorganic colors
2- مواد رنگ کننده مصنوعی Synthetic colors
3- رنگهای طبیعی Natural colors
1- پیگمان های معدنی Inorganic colors
این دسته ازرنگها را بنام رنگدانه های غیرآلی نیزمی شناسند. این رنگها در طبیعت یافت می شوند از انواع آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد :
1- دی اکسید تیتانیوم : رنگدانه ای غیر محلول و به شدت سفیدی است که مقاومت زیادی در برابر حرارت و نور دارد و در صنایع قنادی استفاده می شود .
2- اکسید وهیدروکسید آهن : مجموعه ای از رنگهای قرمز، زرد و سیاه باپایداری عالی در برابر حرارت و نور هستند ، نامحلولند و بطور عمده در خمیرهای ماهی و مواد غذایی حیوانات خانگی مورد استفاده قرار می گیرند .
3- کربنات کلسیم : بصورت گی سفید، سنگ آهک و سنگ مرمر به وفور در طبیعت یافت می شود . رنگدانه غیر محلول و جایگزین مناسبی برای دی اکسید تیتانیوم درصنایع قنادی می باشد .
4- اولترامارین : رنگدانه ای غیرمحلول و به منظور ایجاد رنگ آبی استفاده می شود ، مصرف آن درحال حاضر به طور جدی محدود شده است . از آن گاهی درموادغذایی حیوانات خانگی استفاده می شود ، درگذشته برای سفید کردن شکر استفاده می شده است .
5- نقره، طلا ، آلومینیوم : به شکل پودریا ورقهای بسیار نازک وظریف به منظور رنگ کردن سطح فرآورده های قنادی و تزئین کیک ها استفاده می شود.
6- فروس گلوکونات : برای تشدید رنگ زیتون رسیده مورد استفاده قرار می گیرد.
2- مواد رنگ کننده مصنوعی Synthetic colors
این رنگها در طبیعت وجود ندارند واز طریق سنتز ساخته می شوند . رنگهای مصنوعی موجود بطور معمول از نظر شیمیایی خیلی خالص بوده و از نظر قدرت رنگ آمیزی نیز استاندارد شده اند . رنگهای محلول ، در آب وبرخی ترکیبات حاوی مقادیر زیادی هیدروژن حل می گردند . قدرت رنگ آمیزی آنها به طور مستقیم متناسب با مقدار رنگ شیمیایی موجود در آنهاست.رنگهای مصنوعی تجاری به صورت پودر، خمیر ، دانه ای و محلول می باشند. همچنین مخلوطهای حاوی رنگ نیز در بازار عرضه می شوند . رنگهای مصنوعی محلول در آب در سطح وسیعی در صنایع غذایی مورد استفاده قرار می گیرند و بطور معمول از نظر پایداری ، سازگاری و اقتصادی مناسب می باشند . بسیاری از رنگ های مصنوعی به صورت لاک های آلومینیومی محلول در چربی در بازار وجود دارند. این لاک ها در آب و حلالهای آلی غیر محلولند . این رنگها را بصورت پودرهای با غلظت های مختلف بطور معمول بین 10 تا 40 درصد تولید می کنند . این لاک های آلومینیومی بصورت پوششی روی رنگهای محلول قرار می گیرد و پایداری آنهارا دربرابر نور افزایش می دهد . ازآنها برای رنگ کردن فرآورده های خشک پودری، مواد غذایی تفننی ، آدامسهای مختلف و صنایع قنادی استفاده می کنند . مصرف این مواد نیازمند تایید ارگانها و قوانین بهداشتی است . حدود 700 نوع از آنها در بازار آمریکا موجود است.

متن کامل تحقیق در مورد رنگهای مورد استفاده در صنایع غذایی را از فایل پیوست دریافت نمایید:

دانلود

دانلود کتاب ماشينها و تجهيزات ثابت زراعی

دانلود کتاب ماشينها و تجهيزات ثابت زراعی

ماشينها و تجهيزات ثابت زراعي

دكتر اسماعيل صيدي


فصل اول
تجهيزات جداسازي محصولات

فصل دوم
كوبش و تجهيزات مربوطه

متن کامل کتاب ماشينها و تجهيزات ثابت زراعی را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود

الگوریتم های فرا ابتکاری

در این پست پروژه های ارائه شده در کلاس درس الگوریتم های فرا ابتکاری که توسط جناب اقای دکتر سجادی از اساتید خوش ذوق دانشکده صنایع دانشگاه ازاد نجف اباد تدریس شده است را تقدیم حضور دوستان عزیز می نماییم:

الگوریتم های کلونی مورچگان

رفتار های پیچیده کلونی مورچگان انسان ها را تشویق کرده است که مطالعات متعددی در خصوص رفتار های اجتماعی و فردی آنان داشته باشند.

یکی از اولین رفتارهایی که توسط محققین مورد مطالعه قرار گرفت توانایی مورچه ها در یافتن کوتاه ترین مسیر بین منبع غذا و لانه آنها بود.

اولین الگوریتمی که رفتار مورچه ها را در جست و جوی غذا نمایش می داد توسط دوریگو (1992) ارائه گردید .

دانلود کنید.

آشنایی با الگوریتم ژنتیک

نظریه  تکامل  چارلز داروین که در سال 1859 ارایه گردید جایگاه ویژه ای را در  مسایل بهینه سازی  به خود اختصاص داد.این نظریه بر اساس  تکامل بهترین  ها ارایه شد و نقطه شروعی برای محاسبات تکاملی بود.
در دنیای طبیعی  گونه های  زیادی از تکامل یا بهبود وحرکت به سمت  بهینه شدن مشاهده می شود  این گونه ها در رفتار داخل یک  سلول تا رفتار جمعیتی از موجودات  زنده  دیده می شود.

نگرش های تکاملی برای حل مسایل بهینه سازی از این پدیده طبیعی (حرکت به سمت بهبود)الگو گرفته اند.

دانلود کنید.

شبکه عصبی

اگر مغز انقدر ساده باشد که برای ما قابل درک باشد ما ساده تر از ان هستیم که بتوانیم ان را درک کنیم .
شبکه عصبی از توان پردازشی مغز ما الگو برداری کرده است که کاربرد زیادی در تجارت دارد . در مدلسازی شبکه عصبی از روی مغز باید به دو ویژگی بیشتر توجه شود .
1-ساختار موازی مغز : مغز کارهای موازی را مثل  دیدن و شنیدن بسیار راحت تر انجام می دهد تا اعمال پی در پی .
2-توان فراگیری مغز : مغز می تواند به خود اموزش دهد. یاد گیری از طریق مثال همان شیوه ای است که ما خواندن، نوشتن و ...  را یاد گرفتیم .

2-مبنای بیولوژیکی عصبی :
نورون یک واحد سلولی از سیستم مغز می باشد که تقریبا به تعداد 1011 نورون در مغز وجود دارد که هر یک از نورون ها به  بیش از 1000 نورون دیگر متصل اند .

دانلود کنید.

الگوریتم انجماد تدریجی

انجماد تدریجی ( شبیه سازی تبرید )
SA : Simulated Annealing

بدلیل سادگی و کارایی بالا در حل مسائل بهینه سازی ترکیبی جایگاه ویژه ای در بین تکنیک های جستجو و هیوریستیک ها در دهه 1980 بدست آورد.
سرد کردن ملایم ذرات ، موجب می شود که ذرات فرصت یافته تا سطح انرژی خود را به حداقل رسانده و در کنار هم آرایشی مناسب داشته باشند ، این فرآیند آهسته سرد کردن برای رسیدن به خواص عالی را آنیل یا انجماد تدریجی گویند.


دانلود کنید.

الگوریتم جستجوی ممنوع
Tabu search

جستجوی ممنوع اولین بار توسط فرد گلوور در مقاله ای که در سال 1986 منتشر گردید ارایه شد.اساس نامگذاری این روش استفاده از لیستی به نام لیست ممنوع است  این لیست برای جلو گیری از افتادن الگوریتم در بهینه محلی است
این الگوریتم از یک راه حل شروع کرده و در اطراف آن به جستجوی همسایگی می پردازد و بهترین را انتخاب می کند وتحت شرایطی به آن نقطه حرکت می کند.

دانلود کنید.

خلاقیت در اموزش

دوره اموزشی خلاقیت در اموزش

قراره چي ياد بگيريم ؟

امتحان هم داره ؟

پروژه چي ؟

موبايلمو دوست دار م. ميشه خاموش نکنم ؟

کي ساعت استراحته ؟

تا ساعت چند بايد بمونيم ؟

اگه سوال داشتيم بپرسيم ؟

لازمه يادداشت بنويسيم يا آخرش اسلايدارو مي دين ؟

فصل اول : الفبای ارتباطات میان فردی

فصل دوم : ارتباط موثر

فصل سوم : موانع ارتباطی

فصل چهارم : به کارگیری مهارتهای ارتباطی در محیط خانه و کار

فصل پنجم : رسانه های ارتباطی

فصل ششم : خلاقیت در ارتباط

متن کامل جزوه اموزشی 87 صفحه ای خلاقیت در اموزش تهیه شده توسط اقای شریفی نسب را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

ادراک

ادراک

فرآیندی  است که توسط آن افراد  پنداشتها و برداشتهایی که از محیط خود دارند را تفسیر کرده و به آن معنا می دهند.
فرآیند دریافت و تعبیر و تفسیر محرکهای محیطی می باشند.

خطا های ادراکی:

1-کلیشه ای برخورد کردن
2-اثر هاله ای
3-ادراک دفاعی
4-ادراک گزینشی
5-نظریه های ضمنی شخصیتی
6-فرافکنی
7-اتکای بیش از حد به نخستین بر خوردها

برخورد کلیشه ای (قالبی اندیشیدن):

فرآیندبرخورد کلیشه ای به دسته بندی افراد بر اساس یک یا دو صفت و اسناد ویژگیهایی به آنان بر اساس آن صفات اطلاق می شود.مثال:همه حسابداران آدمهای خشک و رسمی و مقرراتی هستند.

خطاهای هاله ای:
تمایل به تحت تآثیر قراردادن ادراکات خود توسط یک صفت شخصیتی را خطای هاله ای گو یند.برای مثال اگر شخصی خندان و دوست داشتنی باشد ممکن است فرد این شخص را صادقتر از فردی که ترشروست به شمار آورد.

ادراک دفاعی:

گاهی آدمی با محرکهایی بسیار تهدید کننده یا گیج کننده مواجه می شود که از ادراک آنها امتناع  می ورزد.که معمولآ بر اساس یکی از چهار شیوه زیر واکنش نشان می دهد:
1-نفی ادراک
2-تعدیل یا تعریف ادراک تا بار دیگر اعتقاداتش سازگار و هماهنگ گردد.
 3-پذیرش ادراک و تغییر سایر اعتقادات فرد
اذعان بوجود محرکهای تهدید کننده و امتناع از تغییر

ادراک انتخابی(گزینشی):

فرآیند پالایش نظام مند اطلاعات مطلوب آدمی را ادراک انتخابی نامند.
نکته:این فرآیند واکنشی است اکتسابی زیرا فرد از تجربه  
پیشین خود می آموزد که اطلاعات نا مساعد ونا خوشایند را نادیده بگیرد.
 نظریه های ضمنی شخصیتی:
آدمی بر اساس تجربیاتی که از ارتباط با طبقات مختلف مردم به دست آورده است تمایل دارد که سیستمی ایجاد کند که شاخص شخصیت باشد.

فرافکنی:

تمایل  آدمی به انتساب احساسات و ویژگیهایش به دیگران را فرافکنی گویند.
مثال:کافر همه را به کیش خود  
پندارد.
آدمی همیشه دوست دارد احساسات و ویژگیهای منفی خود را به دیگران نسبت دهد.
فرافکنی به عنوان یک سازو کار دفاعی برای حفظ ادراکاز خود عمل میکند.

اثر اولین برخوردها:

هنگامی که آدمی کسانی را برای اولین بار ملاقات میکند برای  
پیش بینی رفتار خود در برخوردهای بعدی تصویر و خاطرهای از آن اشخاص در ذهن مینشاند.
 پذیرش اینکه آثار اولیه تآثیر فوق العاده  وپایدار بر ارزیابیهای آدمی داشته را اثر تقدم یا رجحان می نامند.
اثر رجحان چرایی تآثیر چند روز اول کار را بر نگرش ها و عملکرد کارکنان جدید تشریح میکند.

نتیجه گیری:

مدیر باید این مطلب را بداند که واکنش کارکنان بر اساس  
پنداشت یا برداشت آنان قرار دارد(ونه بر اساس واقعیت)بنابر این مدیران باید به نوع  
پنداشت کارگر یا کارمند به دقت توجه نمایند هم از نظر  
پنداشتی که وی از کارو شغل خود دارد وهم نوع اندیشه ای که درباره شیوه رفتار مدیریت دارد.
اگر یک کارگر یا کارمند شایسته به دلیلی نا درست سازمان راترک کند همانند کسی است که به دلیلی درست سازمان را ترک کرده است. 

پایان نامه ساخت و تولید فرآیند تولید و فرم‌دهی ورقهای فلزی

پایان نامه دوره کاشناسی مهندسی ساخت وتولید

تحت عنوان:

فرآیند تولید و فرم‌دهی ورقهای فلزی

فرآیند فرم‌دهی ورقهای فلزی یكی از مهمترین فرآیندهای تولید می‌باشد. با توجه به كاربرد روز افزون و وسیع این فرآیند در صنایع
مختلف از قبیل صنایع خودروسازی، صنایع هواپیمایی، صنایع نظامی لوازم خانگی و... می‌توان به اهمیت این فرآیند پی‌برد. امروزه با
پیشرفت برق‌آسای تكنولوژی و ورود كامپیوتر به عرصه تولید و استفاده از ماشینهای CNC  محصولات تولید شده با این فرآیند با دقت و
كیفیتی بسیار بالا، بصورت چشم‌گیری افزایش یافته است. در این پروژه ابتدا به بررسی خواص ورقهای فلزی مورد استفاده در این
فرآیند می‌پردازیم و سپس به فرآیندهای مختلف فرم‌دهی از قبیل، خم‌كاری و ماشین‌های خم‌كاری، رولكاری، كشش عمیق و
ماشینهای مربوطه، ضرب و ضرب خالی و پرسهای ضرب پرداخته و در هر فصل به معرفی فرآیندهای فوق و بررسی پارامترهای موجود
در آنها می‌پردازیم.

فهرست مطالب

فصل اول: خواص

1. خواص ورقهای فلزی

1-1. ورقهای فولادی كم كربن

1-2. ورقهای فولاد كم كربن بدون عناصر بین نشینی یا فولادهای IF

1-3. اثر شكل پذیری ناشی از تبدیل

1-4. ورقهای فولادی زنگ نزن

1-5. ورقهای آلومینیمی

1-6. ورقهای مسی و برنجی

1-7. تغییر شكل ورقها از آلیاژهای با شبكه كریستالی هگزاگونال فشرده

1-8. مواد برای ورق‌كاری

فصل دوم

خم كاری

2-1. اصول خم كاری

2-2. مطالعه تنش های ایجاد شده در خمكاری

2-3. تغییرات پلاستیكی تولید شده داخل قطعه در خمكاری

2-4. قوس اصلی خم

2-5. خلاصه ای از عناصر مربوط به خم

2-6. تعیین طول بلانك قطعه كارها خمیده

2-8. راه های مقابله با برگشت فنریت

2-9. محاسبه نیروی لازم برای خم كاری

2-10. طراحی قالب های V شكل

2-11. ارتفاع سنبه

2-12. عمل دو نیم كننده در قالب های V شكل

2-13. عمل خم در قالب های V شكل

2-14. شعاع خم

2-15. شعاع خم كننده

2-16. شعاع خم كننده برای قالب های V شكل

2-17. قالب های خم V شكل

2-18. انواع قالب‌های خم

2-19. قالب های لب برگرداننده

2-20. قالب های فرم

2-21. دادن فرم فلانژهای محدب و یا مقعر

2-22. كار برد لاستیك در عمل خمش

2-23. ضریب چسبندگی لاستیك

2-24. عیوب خمكاری

2-25. ماشینهای خمكاری

2-26. پرسهای خمكاری

 

فصل سوم

خم کاری با نورد

3-1. اصول رولكاری

3-2. روش محاسبه طول گسترش استوانه و مخروط با استفاده از فاز خنثی

3-3. روشهای رول كردن ورقهای فلزی

3-4. مشخصات ماشینهای رولكاری (غلتك)

3-5. منحنی كردن لبه‌های ورق

3-6. منحنی كردن ورقهای فلزی به فرم مخروط ناقص به وسیله ماشینهای غلتك

3-7. معایب رولكاری

فصل چهارم

كاسگری، باز كشش و اتوكاری

4-1. مقدمه

4-2. کاسگری – آثار ماده

4-3آثار کار- سختی

4-4. بازده تغییر شکل

4-5.کاسگری – آثار ابزار

4-6. گوش دار شدن

4-7. تحلیلی تقریبی از گوش  دار شدن

4-8. بازکشش

4-9. اتوكاری

4-10. تنشهای باقیمانده

4-11.پرسهای هیدرولیكی

فصل پنجم

ضرب و ضرب خالی

5-1. تعریف

5-2.تقسیم‌بندب و كاربرد فرآیند ضرب

5-3. محاسبه نیرو و کار

5-4. قالب

5-5. عیوب احتمالی در ضرب

5-6. ضرب خالی

5-7. كاربرد

5-8. محاسبه نیرو و كار

5-9. قالب ضرب خالی

5-10. عیوب ضرب

5-11. ماشین‌های ضرب

پرسهای پیچی

مشكلات رایج در پرسهای مكانیكی

وجود اتصالات جوشی در قاب پرس

اختلافهای بین طولهای كورس میل لنگ

مراجع

تعداد صفحات: 133

فرمت:Doc-word 2003

قیمت : 40000 تومان

قیمت کار شده: 150000 تومان

  نحوه خرید محصولات وبلاگ مهندسی مکانیک

برای خرید این پروژه با ما در ارتباط باشید

[e-mail]

[e-mail]

 

آشنايي با كتاب كليد فولاد

آشنايي با كتاب كليد فولاد

 کتاب كليد فولاد مشتمل بر 19 فصل مي باشد كه عبارتند از:

فصل 1- فولادهاي ساختاري (ماشين آلات عمومي)، فولادهاي سخت كاري، فولادهاي ازت كاري (نيتروره شده) و فولادهاي خوش تراش.
فصل 2- فولادهاي حرارت پذير (قابل عمليات حرارتي)، فولادهاي ياتاقان هاي چرخشي و غلتشي.
فصل 3- فولادهاي فنر، فولادهاي سخت گرداني و فولادهاي اكستروژن سرد.
فصل 4- فولادهاي چقرمه سرد (مقاوم در دماي زير صفر)، فولادهاي مخازن تحت فشار و فولادهاي ساختاري (ماشين) نسوز.
فصل 5- فولادهاي ساختاري (ماشين آلات) ريزدانه شده، فولادهاي ساختاري (ماشين آلات) ريزدانه شده مقاوم در هوا.
فصل 6- فولادهاي ساختاري (ماشين آلات) و ساختماني (كشورهاي خارجي)- تطبيق استانداردهاي خارجي.
فصل 7- فولادهاي ابزار كربني- فولادهاي تندبر.
فصل 8- فولادهاي ابزاري سرد كار.
فصل 9- فولادهاي ابزاري گرم كار.
فصل 10- فولادهاي ابزار كشورهاي خارجي- تطبيق استانداردهاي خارجي.
فصل 11- فولادهاي شيرآلات و دريچه ها (سوپاپ ها)- آلياژها و فولادهاي مقاوم در دماي زياد (ديرگداز).
فصل 12- فولاد نگير (غير مغناطيسي)- فولاد نسوز.
فصل 13- فولاد زنگ نزن.
فصل 14- فولاد ريختگي، ضد خوردگي، ضد اسيد و ضد حرارت.
فصل 15- مواد پر كننده جوشكاري (الكترود) براي فولادهاي پرآلياژ.
فصل 16- فولادهاي زنگ نزن و نسوز كشورهاي خارجي- تطبيق استانداردهاي خارجي.
فصل 17- ليست شماره استاندارد DIN و تهيه كنندگان آلمان.
فصل 18- تهيه كنندگان آلمان- شكل  و شرايط محصولات- ليست نامگذاري ها.
فصل 19- تهيه كنندگان كشورهاي خارجي- ليست نامگذاري ها- فهرست مطالب.
 
همانطور كه ملاحظه مي شود، 16 فصل كتاب كليد فولاد بر اساس كاربرد فولادها تقسيم بندي شده اند. در اين ميان، فصل هاي 6، 10 و 16 در برگيرنده اطلاعات فولادهاي غير آلماني  و سایر فصول در برگيرنده اطلاعات فولادهای آلمانی می باشند. گروه بندی فولادهای غیر آلمانی در فصول 6، 10 و 16 به ترتيب شبيه به گروه بندي فولادهاي آلماني در فصول 1 تا 5، 7 تا 9 و 11 تا 15 مي باشد. داده هاي فولادهاي آلماني ارائه شده در اين فصول شامل شماره استاندارد DIN آلمان، علامت مشخصه1، تركيب شيميايي، خواص مكانيكي، حرارتي، فيزيكي و كاربردهاي فولادها مي باشد.
فصل 17 به دو بخش a و b تقسيم مي شود. بخش a17 در برگيرنده اطلاعات فولادهاي آلماني است و بر اساس شماره استاندارد DIN آلمان مرتب شده است. داده هاي فولادهاي اين بخش شامل استاندارد DIN آلمان، علامت مشخصه، استاندارد DIN مربوطه، تركيب شيميائي، معادل ISO، نامگذاري و شماره گروه فولاد (شماره فصلي) كه ساير اطلاعات فولاد در آن ارائه شده است، مي باشد.
در بخش b17، كد اختصاري شركت هاي آلماني توليد كننده هر فولاد آلماني در مقابل شماره استاندارد آن فولاد ارائه شده است. بديهي است كه اطلاعات اين بخش نيز بايد بر اساس شماره استاندارد فولادها مرتب شده باشند تا دسترسي به كد اختصاري شركت هاي توليد كننده هر فولاد به راحتي امكان پذير شود.
در اينجا لازم است كه در مورد كد اختصاري شركت هاي توليد كننده فولاد توضيحاتي داده شود. هر شركت توليد كننده فولاد در دنيا، يك كد اختصاري دارد كه تركيبي است از يك يا دو حرف لاتين و يك عدد سه رقمي كه توسط يك خط تيره از هم جدا مي شوند. حروف در سمت چپ خط تيره قرار دارند و نشان دهنده مليت شركت توليد كننده مي باشند. به عنوان مثال حرف D براي شركت هاي آلماني بكاري مي رود. بنابراين شركت D-005 يك شركت آلماني است. عددي كه در سمت راست خط تيره قرار گرفته است، براي تفكيك شركت هاي موجود در يك كشور بكار مي رود و در واقع اين عدد كد داخلي شركت در كشور خود مي باشد. براي دستيابي به ساير اطلاعات شركت هاي توليد كننده آلماني، مي توان از فصل 18 استفاده كرد.
فصل 18 شامل سه قسمت مي باشد. قسمت اول اين فصل به معرفي مشخصات كامل شركت هاي توليد كننده فولاد در آلمان مي پردازد. اين مشخصات عبارتند از كد شركت، نام، آدرس، كد پستي، شماره تلفن، فلكس و تلكس شركت. قسمت دوم آن، به بررسي شكل و شرايط محصولات توليدي توسط هر يك از شركت هاي توليد كننده آلماني مي پردازد. قسمت سوم اين فصل كه حجم عمده آن را تشكيل مي دهد، ليستي است از نامگذاري فولادهاي آلماني كه در مقابل نام هر فولاد، شماره استاندارد، گروه (فصل) و كد عمده ترين توليد كننده فولاد ارائه شده است. اين ليست بر اساس اعداد و حروف الفباي نامگذاري فولادها مرتب شده است. بنابراين با داشتن نامگذاري يك فولاد آلماني، مي توان به ساير مشخصات آن دست پيدا كرد. منظور از نامگذاري در اينجا مي تواند هر يك از سه مورد علامت مشخصه، معادل ISO (ISO ~) يا نامگذاري (Designation) فولاد باشد.
فصل 19 نيز به سه قسمت تقسيم مي شود. قسمت اول اين فصل به معرفي مشخصات شركت هاي توليد كننده فولاد كشورهاي خارجي مي پردازد. اطلاعات اين قسمت، بر اساس كد اختصاري شركت ها مرتب شده است. قسمت دوم اين فصل كه حجم عمده آن را تشكيل مي دهد، ليستي از نامگذاري فولادهاي كشورهاي خارجي است. اين ليست بر اساس حروف الفباي نامگذاري فولادها مرتب شده است. در مقابل نام هر فولاد، صفحه و شماره رديف فولاد و همچنين نام كشور توليد كننده و كد عمده ترين شركت توليد كننده آن نيز ارائه شده است. منظور از نامگذاري فولاد در اينجا، انواع نامگذاري ها در استانداردهاي مختلف كشورهاي خارجي است. قسمت پاياني اين فصل در حقيقت فهرست مطالب كتاب كليد فولاد است.
1-2- نحوه استفاده از كتاب كليد فولاد
بنا بر آنچه كه تاكنون گفته شد، روش هاي دستيابي به اطلاعات كتاب كليد فولاد را مي توان به 8  مورد زير تقسيم بندي نمود:
1-2-1- تعيين مشخصات فولادهاي آلماني بر اساس شماره استاندارد آنها
براي اين منظور، بايد به فصل a17 مراجعه كنيم. از آنجا كه در اين فصل، اطلاعات فولادها بر اساس شماره استاندارد DIN مرتب شده است، فولاد مورد نظر را مي توان به راحتي پيدا كرد. اطلاعاتي از قبيل علامت مشخصه، استاندارد DIN تعريف كننده فولاد، تركيب شيميايي، معادل ISO و نامگذاري فولاد مستقيماً بدست مي آيند. اما اطلاعاتي نظير كاربردها، خواص فيزيكي، مكانيكي و حرارتي فولادها در اين بخش ارائه نشده اند و امكان دسترسي مستقيم به آنها وجود ندارد. بلكه بايد از  شماره گروه فولاد كه در ستون آخر اطلاعات اين فصل ارائه شده است، براي دستيابي به اطلاعات مورد نظر استفاده كرد. شماره گروه فولاد، در واقع شماره فصلي است كه اطلاعات اختصاصي فولاد در آن قرار دارد.
چنانچه اطلاعات بدست آمده از فصول مختلف اين كتاب كافي نباشند، بايد به استانداردهاي DIN تعريف كننده فولاد كه شماره هاي آنها در ستون سوم اطلاعات فصل a17 ارائه شده اند مراجعه كنيم. به عنوان مثال در مورد فولاد ST37 با شماره استاندارد 1.0259 به استانداردهاي DIN1629 و DIN1626 ارجاع داده شده است. استاندارد DIN تعريف كننده فولاد، اطلاعاتي راجع به كيفيت فولاد، شكل محصول و خواص آن در وضعيت هاي مختلف ارائه مي دهد. همچنين راجع به چگونگي كنترل كيفيت از لحاظ مواد و ابعاد، طريقه سفارش بر اساس استاندارد و .... اطلاعاتی كاربردي بدست مي دهد. با مراجعه به كتابچه هاي استاندارد DIN آلمان كه چهار جلد آن به آلياژهاي پايه آهن اختصاص داشته و بر اساس شماره هاي استانداردهاي DIN تعريف كننده مرتب شده اند، مي توان به راحتي به استاندارد تعريف كننده فولاد مورد نظر دست يافته و اطلاعات لازم را بدست آورد.
1-2-2- تعيين مشخصات فولادها بر اساس نامگذاري آنها
براي اين منظور از دو بخش 18 و 19 استفاده مي شود. اگر فولاد مورد نظر در كشور آلمان توليد شده باشد، بايد به فصل 18 و در غير اينصورت به فصل 19 مراجعه كنيم.
همان طور كه گفته شد قسمت سوم فصل 18 كه حجم عمده اين فصل را تشكيل مي دهد، ليستي است از نامگذاري فولادهاي آلماني كه در مقابل نام هر فولاد، شماره استاندارد DIN، گروه (فصل) و كد عمده ترين توليد كننده آن ارائه شده است. اين ليست بر اساس اعداد و حروف الفباي نامگذاري فولادها مرتب شده است. بنابراين با در دست داشتن نامگذاري فولاد در استاندارد DIN آلمان، به راحتي مي توان به شماره استاندارد فولاد، گروه و كد عمده ترين توليد كننده فولاد دست يافت. با بدست آوردن شماره استاندارد فولاد، به فصل a17 رجوع كرده و مطابق آنچه كه در روش اول (بخش 1-2-1) گفته شد، ساير مشخصات فولاد را پيدا مي كنيم. همچنين براي دستيابي به اطلاعات اختصاصي فولادها از شماره گروه آن استفاده مي كنيم. شماره گروه فولاد، هم در فصل 18 و هم در فصل a17 ارائه شده است.
در صورتي كه نامگذاري فولاد متعلق به كشورهاي خارجي باشد، بايد به قسمت دوم فصل 19 مراجعه كنيم. در اين قسمت از فصل 19، فولادها بر اساس اعداد و حروف الفباي نامگذاريشان مرتب شده اند و در مقابل نام هر فولاد، شماره صفحه، شماره رديف، نام كشور توليد كننده و همچنين كد اختصاري عمده ترين توليد كننده آن ارائه شده است. بنابراين با در دست داشتن نام فولاد در استاندارد يك كشور خارجي، مي توان با استفاده از شماره صفحه و شماره رديف (كه براي هر يك از فولادهاي خارجي تعريف شده در فصول 6، 10 و 16 ارائه شده است) به اطلاعات فولاد مورد نظر دست يافت.
1-2-3- تعيين مشخصات فولادها بر اساس كاربردهاي آنها
چنانچه بخواهيم فولادي را برا اساس كاربردهاي در نظر گرفته شده براي آن انتخاب كنيم، ابتدا بايد با استفاده از فهرست فصول كتاب، گروه (فصل) فولاد مورد نظر را بدست آوريم. سپس با مراجعه به قسمت مربوط به كاربردهاي فولادهاي معرفي شده در آن فصل، شماره استاندارد فولاد مورد نظر خود را استخراج كنيم. با بدست آوردن شماره استاندارد فولاد مي توانيم به ساير مشخصات فولاد دست پيدا كنيم.
1-2-4- تعيين مشخصات فولادها بر اساس تركيب شيميايي آنها
 تعيين مشخصات يك فولاد بر اساس تركيب شيميايي آن به دو صورت امكان پذير است:
 
1.            اگر بتوان گروه آلياژي فولاد را بر اساس تركيب شيميايي آن تعيين نمود، با مراجعه به گروه مربوطه و جستجو در آناليز شيميايي فولادهاي آن گروه مي توان نزديك ترين آلياژ به آلياژ مورد نظر را يافته و ساير مشخصات آن را با توجه به شماره استاندارد آن بدست آورد.
2.            اگر بتوان محدوده شماره استاندارد يا علامت مشخصه فولاد را بر اساس تركيب شيميايي آن تعيين كرد، مي توان با استفاده از فصول a17 يا 18 به ساير مشخصات فولاد دست يافت. لازم به ذكر است كه نامگذاري فولادها در استاندارد DIN آلمان تا حدود زيادي با توجه به تركيب شيميايي آنها صورت مي گيرد. براي كسب اطلاعات بيشتر در مورد نامگذاري فولادها در استاندارد DIN آلمان به بخش اول مقاله مندرج در شماره پیشین نشریه مراجعه شود.
 
1-2-5- تعيين كد اختصاري شركت هاي توليد كننده يك فولاد
چنانچه فولاد مورد نظر در كشور آلمان توليد شده باشد، مي توان با در دست داشتن شماره استاندارد آن به فصل b17 مراجعه كرده و كد اختصاري شركت هاي توليد كننده آن را بدست آورد. اگر به جاي شماره استاندارد فولاد علامت مشخصه آن را داشته باشيم، مي توانيم به قسمت سوم فصل 18مراجعه كنيم. در اين قسمت همان طور كه قبلاً نيز گفته شد در مقابل نام هر فولاد، شماره استاندارد، شماره گروه و كد اختصاري عمده ترين توليد كننده آن ارائه شده است. بنابراين كد اختصاري عمده ترين توليد كننده فولاد مورد نظر به صورت مستقيم بدست مي آيد و براي بدست آوردن كد ساير شركت هاي توليد كننده آن مي توان از شماره استاندارد فولاد استفاده كرد.
اگر فولاد مورد نظر در كشوري غير از آلمان توليد شده باشد، فقط امكان دسترسي به كد اختصاري عمده ترين توليد كننده آن وجود دارد. براي اين منظور بايد به قسمت دوم فصل 19 مراجعه كنيم. در اين قسمت در مقابل نام هر فولاد، شماره صفحه، شماره رديف، نام كشور توليد كننده و كد اختصاري عمده ترين توليد كننده آن ارائه شده است. ولي در هيچ يك از فصول كتاب، كد اختصاري ساير توليد كنندگان فولاد مورد نظر ارائه نشده است. در نتيجه بايد به آنچه كه در فصل 19 ارائه شده است، بسنده كنيم.
1-2-6- تعيين اسم، آدرس و ساير مشخصات شركت هاي توليد كننده
همانطور كه گفته شد، در فصول b17، 18 و 19، براي هر يك از فولادها، فقط كد اختصاري توليد كننده يا توليد كنندگان فولادها ارائه شده اند. گاهي اوقات لازم است كه درباره شركت هاي توليد كننده فولاد اطلاعات بيشتري داشته باشيم. اين اطلاعات را مي توان از فصول 18 و 19 بدست آورد. قسمت اول فصل18 همانطور كه قبلاً نيز بیان شد، مربوط به مشخصات كامل شركت هاي توليد كننده آلماني می شود و قسمت اول فصل 19، مربوط به مشخصات كامل شركت هاي توليد كننده خارجي مي شود. بنابراين با در دست داشتن كد شركت مورد نظر مي توان به اين فصول مراجعه كرده و ساير مشخصات آن شركت را بدست آورد.
1-2-7- تعيين شكل محصولات فولادي و روش توليد آنها در شركت هاي آلماني
در قسمت دوم فصل 18، ليستي ارائه شده است كه با توجه به شكل محصول و روش توليد آن به بررسي توليد يا عدم توليد انواع مختلف فولادها توسط شركت هاي آلماني مي پردازد. اين ليست بر اساس كد اختصاري شركت هاي توليد كننده مرتب شده است. بنابراين با در دست داشتن كد اختصاري شركت توليد كننده فولاد (كه از فصول b17 يا 18 بدست مي آيد) و با توجه به نوع فولاد، شكل محصول و روش توليد آن، مي توان تعيين كرد كه آيا محصول مورد نظر توسط اين شركت توليد مي شود يا خیر.
1-2-8- تعين فولادهاي معادل در استانداردهاي كشورهاي مختلف
در صفحات پاياني سه فصل 6، 10 و 16، ليستي از فولادهاي معادل در استانداردهاي 9 كشور صنعتي ارائه شده است. اين ليست، بر اساس شماره استاندارد فولادهاي معادل در استاندارد DIN آلمان مرتب گردیده است. با استفاده از اين ليست مي توان به تعداد معدودي از فولادهاي معادل در استانداردهاي كشورهاي مختلف دست يافت.

فرهنگ سازمانی

فرهنگ سازمانی

مقدمه

انسان فرهنگ را می آفریند و فرهنگ هم انسان را می سازد .فرهنگ به انسان یاد می دهد تا اندیشه های ثابت و پایداری را بیاموزد ودر قالب گروههای پیچیده ای که وظایف جداگانه و ویژه دارند سامان یابد. ریشه فرهنگ هر سازمان را باید در باورها، هنجارها و ارزشهای آن جستجو نمود. (کاووسی 1388)
اندیشمندان علم مدیریت، ریشه موفقیت ها و شکست های هر سازمان را درفرهنگ آن جستجو می کنند و معتقدند همان طور که انسانها دارای شخصیت منحصر به فرد و متمایز از یکدیگر می باشند، سازمانها نیز به واسطه فرهنگشان دارای شخصیتی منحصر به فرد و جداگانه هستند. (شاین 1378 )

از آنجا که فرهنگ سازمان بر رفتار انسان تاثیر گذار است، با مطالعه فرهنگ سازمان       می توان به علل کامیابی و شکست سازمانها پی برد. همچنین می توان با شناخت فرهنگ سازمان و کشف رابطه آن با متغیرهای دیگر سازمان به سمت بهره وری کل سازمان گام برداشت.
لذا برای القای چنین ارزشی (بهره وری( در سازمان لازم است الگوهای سازمانی موجود بر اساس شرایط و مقتضیات و ارزشها و باورهای حاکم بر جامعه دوباره شناسایی وتبیین شده و با شناخت فرهنگ مطلوب الگوی فرهنگی متناسب را پی ریزی کرد (الوانی1378-43)

تعریف فرهنگ

فرهنگ واژه ای است  فارسی و مرکب از دو جزء فر و هنگ .
فر، پیشوند به معنای جلو و بالاست و هنگ، به معنای کشیدن و نیز تعلیم و تربیت می باشد. در زبان انگلیسی واژه culture به کار میرود و معنای آن کشت و کار و یا پرورش می باشد. این واژه در ابتدا به معنای کشت و زراعت بوده و از قرن نوزدهم به بعد مردم شناسان آن را در معنای جدید بکار گرفته اند (روح الامینی 1368)

برای دانلود جزوه اموزشی فرهنگ سازمانی به صورت اسلاید پاورپوینت به لینک زیر مراجعه فرمایید:

دانلود کنید.

تغییر و بهسازی سازمان

دانلود جزوه ارائه سمینار تغییر و بهسازی سازمان

عوامل تغییر سازمانی

پیش بینی تغییر شرایط اقتصادی ، الگو های مصرف مشتریان ، عوامل تکنو لوژیک و علمی و رقابت خارجی، مدیران عالی سازما ن را ناگزیر میسازد که سازمان  خود را ارزیا بی کرده و ایجاد تغییرات اساسی را مورد توجه قرار دهند .

فشارهایی که تغییر را  باعث می شوند 
چهار زمینه اصلی که برای ایجاد تغییر ، فشار بیشتری وارد میکنند عبارتند از:
اشخاص، تکنولوژی ، فرآیند پرورش اطلاعات ارتباطات و رقابت

تکنولوژی

نه تنها تکنولوژی در حال تغییر است ، بلکه سرعت این تغییر رو به افزایش نیز می باشد.
 به عنوان مثال :
در سال 1970 به طور تقریبی تمام دانشجویان  مهندسی  از خط کش  محاسبه استفاده می کردند.
 در حدود سال 1976 خط کشهای محاسبه جای  خود  را به ماشین  حسابها ی  الکترونیکی دادند .
 در اواسط  سالهای  1980  بعضی از دانشگاهها  شروع به دادن  میکرو کامپیوتر به دانشجویان خود کردند .
در سالهای  1990  هیچ دانشجویی بدون  داشتن  کامپیوتر شخصی  نمی توانست  دانشگاه را  به اتمام برساند .
پیشرفت در تکنولوژی  اطلاعات   بدان معنی است  که اطلاعات  بیشتری در سازمانها  ایجاد شده و گردش آن نیز سریعتربوده است . هوش مصنوعی یا کامپیوترها و نرم افزارهایی که می توانند تا حد زیادی مانند انسان فکر کنند و یاد بگیرند در کشفهای زمین شناسی  به کار گرفته شده اند .  بسیاری از کارخانه ها در حال ایجاد  سیستمهایی  هستند که  بتوانند قطعات الکترونیکی   و مواد شیمیایی را در فضا تولید کنند . 


پرورش اطلاعات و ارتباطات :

پرورش  اطلاعات و ارتباطات  به موازات یکدیگر رشد  کرده اند . نسل  جدیدی از کامپیوترها در حال  طراحی است  .
سیستمهای ماهواره ای نیز برای ارسال اطلاعات به کار گرفته  شده اند  امکان استفاده از کامپیوتر و بر قراری ارتباط و مبادله اطلاعات از طریق وسایل جدید ممکن شده است و در آینده اشخاص را از حضور در دفتر کار بی نیاز می کند .
امروزه برگزاری جلسات تصویری  (کنفرانس ویدئویی  ) می تواند موجب صرفه جویی در هزینه ها  نیز باشد .

برای دانلود جزوه اموزشی تغییر و بهسازی سازمان به لینک زیر مراجعه فرمایید:

دانلود کنید.

دانلود جزوه مبانی کامپیوتر

دانلود جزوه مبانی کامپیوتر

تعریف کامپیوتر

یک دستگاه الکترونیکی است که حجم زیادی از داده ها و اطلاعات را با سرعت و دقت زیاد طبق برنامه داده شده پردازش می نماید.
نکات:
الکترونیکی
حجم زیاد
سرعت و دقت
برنامه از پیش نوشته شده
پردازش

چند اصطلاح:

Data  : هر نوع آگاهی خام
Information : داده های پخته شده
Program : مجموعه دستورالعملهایی که اجرای به ترتیب آنها ما را به هدفی خاص می رساند.
Process : کار بر روی داده ها مطابق با برنامه

ویژگیهای کامپیوتر در مقایسه با انسان

سرعت زیاد
عدم خستگی از تکرار
دقت زیاد
قدرت ذخیره سازی خیلی بالا
انعطاف پذیری زیاد ( عدم عادت)

ویژگیهای انسان در مقایسه با کامپیوتر

خلاقیت
تفکر
کشف راه حل جدید
اراده
انتخاب راه حل بهتر با توجه به شرایط
درک و احساس

برای دانلود جزوه مبانی کامپیوتر به صورت اسلایدهای پاورپوینت به لینک زیر مراجعه فرمایید:

دانلود کنید.

مراحل استقرار ایزو ISO

مراحل استقرار ایزو ISO

1-قدم اول:
توجيه مديريت ارشد سازمان نسبت به مزايا و مراحل كار و همچنين نقش مديريت ارشد در مراحل مختلف استقرار تا اخذ نتيجه:
از آنجائيكه در ويرايش 2008 استاندارد ايزو 9000 نقش مديريت و به ويژه مديريت منابع از الزامات اصلي مي باشد، بنابراين مرحله توجيه مديريت و كسب اعتقاد و همراهي وي و پشتيباني مستمر او از اهم فعاليتهاي آغازين مي باشد. در صورت كمرنگ شدن تعهد و پشتيباني مديريت، استقرار ايزو اثر بخش نخواهد بود. براي اطمينان از اجراي اثر بخش سامانه كيفيت، مديريت يك نفر از مديران اجرايي (هيات علمي) را به عنوان نماينده مديريت معرفي مي نمايد. اين فرد زير نظر مديريت فعاليت داشته و وظيفه نظارت بر اجراي نظام مديريت كيفيت را به عهده دارد.
2-قدم دوم:
برنامه ريزي منابع مورد نياز براي استقرار سامانه مديريت كيفيت:
توصيه مي شود يك روش اجرايي براي استقرار سامانه تعريف و نقش تمامي افراد درگير در پروژه مشخص شود و افرادي كه به عنوان كميته هاي راهبري، اجرايي، مستند سازي، مميزي داخلي در مراحل استقرار خواهند داشت و نقش ساير واحد ها از قبيل واحد هاي اداري و مالي در برقرار تسهيلات از جمله تامين امكانات اداري، چاپ، تكثير و تامين نيروي انساني مورد نياز مشخص گردد.
3-قدم سوم:
برگزاري آموزش هاي عمومي و   تخصصي:
اين آموزش ها شامل برگزاري سمينارهاي عمومي مديريت كيفيت،   كلاس هاي آشنايي با الزامات و نياز منديهاي استاندارد، مستند سازي و   مميزي خواهد بود.
4-قدم چهارم:
شناسايي فرآيند ها و اهداف و تدوين مستندات مربوطه:
اين مستندات مي تواند شامل نمودار هاي فرآيند ها، نظامنامه، روش هاي اجرايي، دستورالعمل هاي كاري و هر گونه فرم هاي مورد نياز نظام كيفيت باشد.
5-قدم پنجم:
اجراي مستندات و برنامه هاي رسيدن به اهداف:
از آنجائيكه اجراي برنامه هاي رسيدن به اهداف تعريف شده توسط مديريت در تمامي زيربخشها لازم الاجراء مي باشد، لذا اين قدم مي بايد با نظارت مديريت ارشد سازمان يا نماينده مديريت انجام و منابع مورد نياز تخصيص داده شود.
6-قدم ششم:
مميزي داخلي و اندازه گيري فرآيند ها:
اندازه گيري فرآيند ها از طرق مختلف انجام   مي شود. يكي از راه هاي ارائه شده دراستانداردانجام مميزي داخلي است. مميزين داخلي از درون سازمان هستند كه مسئوليت  كنترل و نظارت   بر اجراي برنامه هاي به اهداف را مطابق روش اجرايي مميزي داخلي بر عهده خواهند داشت. در   صورتيكه گزارش مميزين   داخلي نشان  دهنده  عدم اجراي برنامه ها و مستندات باشد، در اين صورت مديريت بايد نسبت به رفع موانع اقدام نموده و با برگزاري جلسات با مديران واحد ها نسبت به توصيه اقدامات اصلاحي و اعلام حمايت و پشتيباني خود اقدام نمايد. در صورتيكه گزارش مميزين داخلي مواردي را در خصوص عدم انطباق نشان ندهد در اين صورت سازمان براي مميزي خارجی (قدم بعدي) آماده مي باشد.
7- قدم هفتم:
انجام مميزي خارجي:
اين مرحله، آخرين مرحله استقرار نظام مديريت كيفيت است. در اين مرحله مميزين شركت گواهي كننده پس از آمادگي اوليه نسبت به حضور در محل سازمان متقاضي اقدام نموده و نسبت به مميزي نظام مديريت مطابق با استاندارد درخواستي اقدام مي نمايند. در صورتيكه برنامه هاي لازم مطابق استاندارد تدوين، اجراء و اثبات شود در اين صورت سازمان براي اخذ گواهي توصيه شده و گواهينامه خود را دريافت خواهد كرد و در غير اين صورت مي بايست در زمان مقرر نسبت به اصلاح خود اقدام نمايد. گواهينامه صادر شده سه سال اعتبار داشته و در طول اين مدت سالي يك يا دوبار به منظور اطمينان از تداوم رعايت الزامات استاندارد نسبت به مميزي هاي مراقبتي اقدام خواهد شد.

مزاياي ثبت سامانه مديريت براي سازمانها:

شرکتها و سازمانها صرفنظر از نوع و اندازه و ميزان سود آوري علاقمندي زيادي براي ثبت سامانههاي مديريتي همچون ISO 9001, ISO 14001, OHSAS 18001 دارند، زيرا بايد نيازهاي بازار، رضايت مشتري يا نيازمنديهاي قانوني و تجاري را پوشش دهند. اجراي سامانهاتيک و موفق اين استانداردها با هدف ارتقاء بهره وري و کاهش هزينه موجب مي شود سازمانها از قابليت رقابتي بالا برخوردار گردند و به سود آوري برسند.
به علل اساسي علاقمندي سازمانها براي دريافت گواهينامه هاي استاندارد بين المللي ISO عبارتست از:
بهبود فرآيند هاي سازماني
توليد محصول با کيفيت بهتر (در راستاي ماموريت، رسالت و اهداف)
کمک به بازاريابي (معرفي) و فروش (تاثيرگذاري) بيشتر محصول (فعاليتهاي دانشكده) و ايجاد تقاضا (برند و ...)
حصول اطمينان ازبرآورده سازي نيازها و انتظارات مشتريان (جامعه و ...)
آمار ها نشان ميدهد از مزاياي استقرار و ثبت سامانههاي مديريت کيفيت در شرکتها ميتوان به موارد زير اشاره نمود:
83% بهبود کنترل مديريت گزارش
70% بهبود واقعي در ارائه خدمات به مشتريان
64% موفقيت در انعقاد قرارداد فروش و ارائه خدمات
48% افزايش سهم بازار
تعداد زيادي از شرکتها و موسسات دولتي از تامين کنندگان خود درخواست ثبت سامانه مديريتي همچون ISO 9001, ISO 14001, OHSAS 18001 جهت رعايت حداقل شرايط شرکت در مناقصات و انعقاد قرارداد را دارند. اين موضوع بخصوص براي موسسات و شرکتهايي که تمايل به همکاري با اتحاديه اروپا و کشورهاي عضو تجارت جهاني را دارند از اهميت خاصي برخوردار است. به نحوي که شرط مهم و اساسي در انعقاد قرارداد تامين کننده، ثبت سامانه مديريتي مي باشد.
در حال حاضر در بين صنايع مختلف در داخل کشور ثبت گواهينامه هاي ISO به عنوان يک نيازمندي بديهي جهت حفظ توانايي رقابت و کيفيت محصول و رعايت قوانين و مقررات دولتي به شمار مي آيد.

مزایای استقرار ایزو 

-تضمين دريافت گواهينامه بين المللي با توجه به بازه زماني مورد درخواست
-برگزاري دوره هاي آموزشي مورد نياز (الزامات و مستند سازي – مميزي داخلی) در سه سطح براي پرسنل سازمان با توجه به نقش آنها
-ارائه نرم افزار اتوماسيون اداري ایزو (اولين و تنها نرم افزار اتوماسيون ایزو با 6 ماژول انحصاري)
-طراحي سامانه مديريت با حضور مدير عامل و تعيين فرآيندها
-ارائه نمونه روش هاي اجرايي در صورت تمايل
-ارائه گانت چارت براي پروژه و گزارشات لازم به مديريت
-همكاري در تدوين روش ها و دستورالعمل هاي مورد نياز
-ارائه مشاوره هاي مختلف در صورت نياز
-استقرار سامانه مديريت در سازمان با استفاده از تجربيات قبلي و روز در طراحي مستندات
-طراحي سامانه مديريت با حداقل مستندات لازم
-ارائه خدمات مشاوره به صورت تلفني براي مدت سه سال به صورت رايگان
-ارائه يك دوره آموزشي با عنوان بازآموزي در خصوص سامانه مديريت در هر سال يك بار در مدت اعتبار گواهينامه
-انجام يك نوبت مميزي داخلي در هر سال يك بار در مدت اعتبار گواهينامه
-ارائه راهكار هاي مختلف در خصوص بهبود سامانه مديريت در مدت اعتبار گواهينامه
-تربيت نيروي انساني مورد نياز (نماينده مديريت) جهت هدايت و راهبري سامانه

مزاياي ثبت سامانه مديريت براي سازمانها:

شرکتها و سازمانها صرفنظر از نوع و اندازه و ميزان سود آوري علاقمندي زيادي براي ثبت سامانههاي مديريتي همچون ISO 9001, ISO 14001, OHSAS 18001 دارند، زيرا بايد نيازهاي بازار، رضايت مشتري يا نيازمنديهاي قانوني و تجاري را پوشش دهند. اجراي سامانهاتيک و موفق اين استانداردها با هدف ارتقاء بهره وري و کاهش هزينه موجب مي شود سازمانها از قابليت رقابتي بالا برخوردار گردند و به سود آوري برسند.
علل اساسي علاقمندي سازمانها براي دريافت گواهينامه هاي استاندارد بين المللي ISO عبارتست از:
بهبود فرآيند هاي سازماني
توليد محصول با کيفيت بهتر
کمک به بازاريابي و فروش بيشتر محصول و ايجاد تقاضا
حصول اطمينان ازبرآورده سازي نيازها و انتظارات مشتريان
آمار ها نشان ميدهد از مزاياي استقرار و ثبت سامانههاي مديريت کيفيت در شرکتها ميتوان به موارد زير اشاره نمود:
83% بهبود کنترل مديريت گزارش
70% بهبود واقعي در ارائه خدمات به مشتريان
64% موفقيت در انعقاد قرارداد فروش و ارائه خدمات
48% افزايش سهم بازار
تعداد زيادي از شرکتها و موسسات دولتي از تامين کنندگان خود درخواست ثبت سامانه مديريتي همچون ISO 9001, ISO 14001, OHSAS 18001 جهت رعايت حداقل شرايط شرکت در مناقصات و انعقاد قرارداد را دارند. اين موضوع بخصوص براي موسسات و شرکتهايي که تمايل به همکاري با اتحاديه اروپا و کشورهاي عضو تجارت جهاني را دارند از اهميت خاصي برخوردار است. به نحوي که شرط مهم و اساسي در انعقاد قرارداد تامين کننده، ثبت سامانه مديريتي مي باشد.
در حال حاضر در بين صنايع مختلف در داخل کشور ثبت گواهينامه هاي ISO به عنوان يک نيازمندي بديهي جهت حفظ توانايي رقابت و کيفيت محصول و رعايت قوانين و مقررات دولتي به شمار مي آيد.

فهرست ایزو ها

ایزو ۱ مربوط به استاندارد ابزار دقیق هندسی و گرمایشی (شامل وسائل کنترل کننده و حفظ دما)
ایزو ۳ مربوط به رجحان عددی و کاراکتریک
ایزو ۴ مربوط به قوانین پژوهش ای در ثبت عنوانها (عنوان کتابها و نشریات) و انتشارات
ایزو ۷ مربوط به جوشکاری و قلاویز لوله‌ها در فشار و موانع عبور هوا
ایزو ۹ مربوط به اطلاعات و اسناد - ترجمه کاراکترهای Cyrillic (این کاراکترها به زبان‌های روسی و بلغاری وابسته‌اند) به Roman , Slavic و Non-Slavic کاراکتر
ایزو ۱۶ مربوط به صوت شناسی
ایزو ۳۱ مربوط به استاندارهای کمی و مقداری
ایزو ۱-۶۸ مربوط به استاندارهای متریک پیچ و قلاویز
ایزو ۲۱۶ مربوط به اندازه‌های استاندارد کاغذ همانند کاغذهای نوع A۴
ایزو ۲۲۶ مربوط به استاندارهای بلندی صدا براساس منحنی Fletcher
ایزو ۲۲۶:۲۰۰۳ مربوط به استاندارهای بلندی صدا براساس همگنی شدت صدا
ایزو ۱-۲۲۸ مربوط به استاندارهای جوشکاری و مفصل بندی لوله‌ها بر اساس طراحی، تحمل فشار و ابعاد
ایزو ۲۳۳:1984 مربوط به اطلاعات و اسناد - ترجمه کاراکترهای عربی به رومن (Roman)
ایزو ۲_۲۳۳:1993 مربوط به اطلاعات و اسناد - ترجمه کاراکترهای عربی به رومن
ایزو ۲۵۹:1984 مربوط به اطلاعات و اسناد - ترجمه کاراکترهای عبری به رومن
ایزو ۲-۲۵۹:1994 مربوط به اطلاعات و اسناد - ترجمه کاراکترهای عبری به رومن
ایزو ۲۶۲ مربوط به استاندارهای اندازه‌ای و متریک پیچ و مهره
ایزو ۵۰۰ مربوط به استاندارهای تراکتورها
ایزو ۶۳۹ مربوط به کدهای دو یا سه حرفی زبان‌های جهان
ایزو ۱-۶۳۹ مربوط به کدهای دو یا سه حرفی زبان‌های جهان قسمت دوم
ایزو ۲-۶۳۹ مربوط به کدهای دو یا سه حرفی زبان‌های جهان قسمت سوم
ایزو ۳-۶۳۹ مربوط به کدهای دو یا سه حرفی زبان‌های جهان - برای پوشش همه جانبهٔ زبان‌های جهان
ایزو ۶۴۶ مربوط به جهانی سازی دادهای متغییر در ASCII با ۷ بیت
ایزو ۶۵۷ مربوط به ورق‌های گرم فولادی
ایزو ۶۶۸ مربوط به تصریح استاندارهای کانتینرهای کشتی رانی
ایزو ۶۹۰ مربوط به شیوهٔ ارجاء به فهرست و منابع (مربوط به منابع و مآخذ)
ایزو ۷۳۲ مربوط به عکاسی - فیلم‌های نوع ۱۲۰ و ۲۲۰
ایزو ۸۳۸ مربوط به استاندارهای منگنه زدن و صافی ورق‌های کاغذی
ایزو ۸۴۳:۱۹۹۷ مربوط به اطلاعات و اسناد - ترجمه کاراکترهای یونانی به رومن
ایزو ۹۹۹ مربوط به راهنمای فهرست بندی، سازماندهی و نمایش مندرجات

ایزو ۱۰۰۰ مربوط به یکان‌ها و توصیه‌نامه‌های استفاده از تقسیم عددی بر مضرب (الکترونیک و کامپیوتر)
ایزو ۱۰۰۴ مربوط به خاصیت و ترکیب شناسی مرکب‌های مغناطیسی
ایزو ۱۰۰۷ مربوط به فرمت فیلم‌های ۱۳۵ میلیمتری
ایزو ۱۵۳۹ مربوط به زبان برنامه نویسی فرترن
ایزو ۱۶۲۹ مربوط به اصطلاحات و نامگذاری عناصر پلیمری (شیمی)
ایزو ۲۰۲۲ مربوط به فناوری اطلاعات - ساخت بندی کدهای کاراکتریک روشهای الحاقی
ایزو ۲۱۰۸ مربوط به استاندارد جهانی شماره‌گذاری کتاب شابک (ISBN)
ایزو ۲۱۴۵ مربوط به شماره گذاری تقسیم‌های زیر مجموعه‌ها در اسناد نوشتاری
ایزو ۲۱۷۱ مربوط به محصولات گیاهی و آردی
ایزو ۲۲۸۱ مربوط به استاندار ساعت‌های ضد آب
ایزو ۲۵۳۳ مربوط به استانداردهای جو و فشار هوا
ایزو ۲۷۰۹ مربوط به مبادلات اطلاعاتی و پولی از طریق فنآوری اطلاعات
ایزو ۳۰۲۹ مربوط به فیلم‌های ۱۲۶ میلیمتری
ایزو ۳۰۸۲ مربوط به سنگ آهن
ایزو ۳۱۰۳ مربوط به استانداردهای جوشاندن چای براساس حسگرهای چشایی
ایزو ۳۱۶۶ مربوط به کدهای کشورها و زیر مجموعه‌ها (استانها، مناطق و...)
ایزو ۱-۳۱۶۶ مربوط به کد کشورها و مناطق وابسته به آن کشور - اولین توشیح آن در سال ۱۹۷۴
ایزو ۱-۳۱۶۶ آلفا کد ۲ مربوط به کدهای دو حرفی کشورها
ایزو ۱-۳۱۶۶ آلفا کد ۳ مربوط به کدهای سه حرفی کشورها
ایزو ۱-۳۱۶۶ عددی مربوط به کدهای عددی کشورها
ایزو ۲-۳۱۶۶ مربوط به اصول تقسیم بندی زیر مجموعه‌های کشورها
ایزو ۴-۳۱۶۶ مربوط به جانشین شدن به جای کدهای ۱-۳۱۶۶ که در سال ۱۹۹۸ منتشر شده بود
ایزو ۳۲۹۷ مربوط به شماره سریال استاندارد بین‌المللی (ISSN)
ایزو ۳۵۰۶ مربوط به ویژگی‌های مکانیکی جلوگیری از زنگ زدگی - فولاد ضدزنگ
ایزو ۳۶۰۲ مربوط به برگیری (اقتباص‌ها) رومن به ژاپن - کامپیوتر
ایزو ۳۶۳۲ مربوط به استاندارهای برآورد کیفیت زعفران
ایزو ۳۶۳۵ مربوط به اندازه‌ها و سایز بندی لباس‌ها بر حسب جُسه مشتری (مانند Mediom)
ایزو ۳۸۶۴ مربوط به استاندارهای نمایه‌های امنیتی (Safety labels)
ایزو ۳۹۰۱ مربوط به کدهای استاندار ضبط (ISRC)
ایزو ۳۹۷۷ مربوط به استاندارهای توربین‌های گازی
ایزو ۴۱۵۷ مربوط به تقسیم بندی ساختمان (معماری)
ایزو ۱-۳۱۵۷ مربوط به استاندارهای ساخت و ساز و قسمت‌های ساختمان
ایزو ۲-۴۱۵۷ مربوط به شماره گذاری اتاق‌ها
ایزو ۳-۴۱۵۷ مربوط به خصیصه‌های انواع اتاق ساختمان‌ها
ایزو ۴۲۱۷ مربوط به کامپیوتر- کدهای کارنسی یا رقمی
ایزو ۴۸۷۳:۱۹۹۱ مربوط به مبادلات اطلاعاتی - کدهای ۸ رقمی
ایزو ۵۱۶۷ مربوط به اندازه گیری جریان سیار قطع برش عمودی
ایزو ۱-۵۱۶۷ مربوط به اصول کلی و مایحتاج
ایزو ۲-۵۱۶۷ مربوط به دهانه صفحه‌های فلزی
ایزو ۳-۵۱۶۷ مربوط به قطر دهانه لوله‌ها
ایزو ۴-۵۱۶۷ مربوط به استادندارهای دهانهٔ واشرها و لوله‌ها
ایزو ۵۲۱۸ مربوط به استاندارهای جنسیتی
ایزو ۵۴۵۵ مربوط به استاندارهای معیار نقشه کشی - مقیاس
ایزو ۵۷۷۵ مربوط به استانداردهای تایر و آج بیرونی دوچرخه
ایزو ۵۸۰۰ مربوط به سرعت فیلم‌های عکاسی
ایزو ۵۹۶۴ مربوط به راهنمای عرضه و بهبود در بایگانی‌های چند زبانی
ایزو ۵۹۷۱:۱۹۸۱ مربوط به استانداردهای اندازهٔ لباس - جنس نایلون (Nyl
ایزو ۶۱۶۶ مربوط به ساختار کدهای شناسایی و امنیتی جهانی (ISIN)
ایزو ۶۳۴۴ مربوط به استانداردهای پوشش سطوح تراشکاری و پولیش شده- بررسی اندازه تراش
ایزو ۱-۶۳۴۴ مربوط به آزمودن اندازه و سطح تراش
ایزو ۲-۶۳۴۴ مربوط به اندازه و سطح تراش - قسمت دوم macrogrits
ایزو ۳-۶۳۴۴ مربوط به اندازه و سطح تراش - قسمت سوم macrogrits
ایزو ۶۴۲۹ مربوط به فناوری اطلاعات - توابع کنترلی برای کدهای کاراکتری
ایزو ۶۴۳۸ مربوط به مربوط به اطلاعات و اسناد- کاراکترهای آفریقا برای فهرست بندی
ایزو ۶۷۰۹ مربوط به استاندارهای جهانی طول، عرض و ارتفاع جهانی
ایزو ۶۹۴۶ مربوط به اجزا و ترکیبات ساخت و ساز - محاسبه مقاومت گرمایی و عبور گرمایی
ایزو ۷۰۰۱ مربوط به سمبل‌های کامپیوتری عمومی
ایزو ۷۰۰۲ مربوط به تولیدات غذایی کشاورزی
ایزو ۷۰۹۸ مربوط به برگیری (اقتباص‌ها) رومن به چینی - کامپیوتر
ایزو ۷۳۷۲ مربوط به مبادلات تجاری داده‌ها
ایزو ۱-۷۵۰۱ مربوط به استاندارهای کارتهای شناسایی - خوانش ماشینهای کارت خوان
ایزو ۷۷۳۶ مربوط به فضای (اندازه) قرارگرفتن رادیوی ماشین در داخل اتاق ماشین
ایزو ۷۸۱۱ مربوط به استانداردهای کارتهای مالی - همچنین کارتهای اعتباری
ایزو ۷۸۱۱ مربوط به ثبت اطلاعات بر روی کارتهای شناسایی
ایزو ۷۸۱۶ مربوط به کارتهای هوشمند
ایزو ۷۹۴۲ مربوط به هسته‌های کارتهای گرافیکی کامپیوتر
ایزو ۸۰۹۰ مربوط به چرخه‌ها - لغت و واژه شناسی
ایزو ۸۳۷۳ مربوط به صنایع سازنده ربوت
ایزو ۱-۸۵۰۱ مربوط به آماده سازی فولاد برای رنگ کاری و استانداردهای لازم
ایزو ۸۵۵۵ مربوط به سیستم مدیریت محیطی
ایزو ۸۵۵۹:1989 مربوط به طراحی لباس و دیگر وسائل بر اساس ترکیب بدنی انسان
ایزو ۸۵۸۳ مربوط به کارتهای مبادلاتی اقتصادی
ایزو ۱-۸۵۸۳ مربوط به کارتهای مبادلاتی اقتصادی - قسمت دوم، پیغام، عناصر داده‌ها
ایزو ۲-۸۵۸۳ مربوط به کارتهای مبادلاتی اقتصادی - مربوط به روال ثبت کدهای شناسایی موسسه‌ها و نهادها
ایزو ۳-۸۵۸۳ مربوط به کارتهای مبادلاتی اقتصادی - قسمت سوم
ایزو ۸۶۰۱ مربوط به شاخص‌های زمان و تاریخ
ایزو ۸۶۱۳ مربوط به سبک‌ها و روش‌های سند‌های آزاد معماری
ایزو ۸۶۳۲ مربوط به ذخیره سازی فایل‌های گرافیکی در کامپیوتر - فرمت CGM.
ایزو ۸۶۵۱ مربوط به زبان پیوندی سیسنم هسته‌ای گرافیک - کامپیوتر
ایزو ۸۶۵۲ مربوط به فنآوری اطلاعات - زبان‌های برنامه نویسی
ایزو ۸۸۰۵ مربوط به زبان برنامه نویسی سه بعدی برای هسته‌های گرافیکی - زبان برنامه نویسی سی ( C)
ایزو ۴-۸۸۰۶ مربوط به زبان برنامه نویسی سه بعدی برای هسته‌های گرافیکی
ایزو ۸۸۰۷ مربوط به زبان‌های برنامه نویسی سفارش موقتی - اوتوس Lotos
ایزو ۸۸۲۴ مربوط به استاندارهای انتزاعی حاشیه برداری ASN.۱ - کامپیوتر
ایزو ۸۸۲۵ مربوط به رمزگذاری ASN.۱
ایزو ۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکتر‌های ۸ بیت ای
ایزو ۲-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکتر‌های ۸ بیت ای - لاتین ۲
ایزو ۳-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکتر‌های ۸ بیت ای - اروپای جنوبی
ایزو ۴-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکتر‌های ۸ بیت ای - اروپای شمالی
ایزو ۵-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکتر‌های ۸ بیت ای - روسی و بلغاری
ایزو ۶-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکتر‌های ۸ بیت ای - عربی
ایزو ۷-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکتر‌های ۸ بیت ای - یونانی
ایزو ۸-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکتر‌های ۸ بیت ای - عبری
ایزو ۹-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکتر‌های ۸ بیت ای- لاتین ۵
ایزو ۱۰-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکتر‌های ۸ بیت ای - لاتین ۶ - سازماندهی دوباره لاتین ۵
ایزو ۱۱-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکتر‌های ۸ بیت ای - تایلندی
ایزو ۱۳-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکتر‌های ۸ بیت ای - لاتین ۷ - بالتیک
ایزو ۱۴-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکتر‌های ۸ بیت ای - لاتین ۸ - سلتیک
ایزو ۱۵-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکتر‌های ۸ بیت ای - لاتین ۹ - تجدید نظر در لاتین ۱
ایزو ۱۶-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکتر‌های ۸ بیت ای - لاتین ۱۰ - جنوب غربی اروپا
ایزو ۸۸۷۹ مربوط به استانداردهای زبان برنامه نویسی اینترنت اس.جی.ام.ال SGML
ایزو ۹۰۰۰ مربوط به استاندارهای مدیریت کیفیت جامع در تولید محیطی
ایزو ۹۰۰۱ مربوط به استانداردهای مدیریت کیفیت
ایزو ۹۰۶۹ مربوط به امکانات پشتبانی کننده از زبان برنامه نویسی اس.جی.ام.ال
ایزو ۹۰۷۵ مربوط به استانداردهای پرس و جو در برنامه نویسی دیتا بیس DATA BASE- پایگاه داده‌ها
ایزو ۹۱۲۶ مربوط به نرم افزار‌های مدل سازی کیفیت
ایزو ۹۱۴۱ مربوط به استانداردهای اتصال داخلی شبکه در سیستم‌های حمل و نقل
ایزو ۲-۹۱۴۱ مربوط به استانداردهای OBD II
ایزو ۹۲۴۱ مربوط به استانداردها و وسائل رفاه کار انسانی (آرگونومی) در سازمان‌ها
ایزو ۹۳۶۲ مربوط به کد‌های هویت ای بانک‌ها - BIC کدها
ایزو ۹۴۰۷ مربوط به اندازه کفش
ایزو ۹۵۴۱ مربوط به فنآوری اطلاعات - مبادلات و استانداردهای فونت
ایزو ۱-۹۵۴۱ مربوط به فنآوری اطلاعات - مبادلات و استانداردهای فونت قسمت اول
ایزو ۲-۹۵۴۱ مربوط به فنآوری اطلاعات - مبادلات و استانداردهای فونت قسمت دوم
ایزو ۳-۹۵۴۱ مربوط به فنآوری اطلاعات - مبادلات و استانداردهای فونت قسمت سوم- شکلک‌ها
ایزو ۹۵۶۴ مربوط به بانک داری - شماره شناسایی فردی یا پین کد در دستگاه‌های خودپرداز
ایزو ۹۵۷۹ مربوط به فنآوری اطلاعات - پایگاه اطلاعاتی برای اس.کیو.ال SQL
ایزو ۹۵۹۲ و ۹۵۹۳ مربوط به عملیات گرافیکی جهت کنترل، تعریف، اصلاح و ذخیره و نمایش داده‌های گرافیکی سلسله مراتبی
ایزو ۹۶۶۰ مربوط به کامپیوتر - فایل‌های سیستمی دستگاه سی.دی رام CD-Rom
ایزو ۹۸۶۹ مربوط به استانداردهای عایق بندی گرمایی
ایزو ۹۸۹۹ مربوط به زبان برنامه نویسی سی
ایزو ۹۹۴۵ مربوط به سیستم‌های قابل حمل و نقل Portabl
ایزو ۹۹۸۴ مربوط به نبدیل کاراکترهای گرجستانی به رومن
ایزو ۹۹۸۵ مربوط به تبدیل کاراکترهای ارمنستانی به رومن
ایزو ۹۹۹۲:1999 مربوط به کارتهای تجاری - کارتهای مدار مجتمع
ایزو ۹۹۹۹ مربوط به کمک‌های فنی به افراد ناتوان و معلول
ایزو ۱۰۰۰۶ مربوط به مدیریت کیفیت - راهنما کیفیت در مدیریت پروژه
ایزو ۱۰۰۰۷ مربوط به مدیریت کیفیت - راهنمای کیفیت در مدیریت اقتضایی
ایزو ۱۰۰۱۲ مربوط به مدیریت سیستمی - لوازم اندازه گیری روند‌ها
ایزو ۱۰۰۲۱ مربوط به سیستم تبادل متنی جهت دار MOTIS
ایزو ۱۰۰۲۶ مربوط به سیستم‌های داخلی باز
ایزو ۱۰۰۷۷ مربوط به پنجره‌های دو جداره - عایق‌های حرارتی
ایزو ۱۰۰۸۹ مربوط به فنآوری اطلاعات - دیسک‌های اپتیکال ۱۳۰ میلی متری
ایزو ۱۰۱۶۰ مربوط به سیستم‌های کتابداری
ایزو ۱۰۱۶۱ مربوط به استانداردهای سیستم‌های کتابداری
ایزو ۱۰۱۷۹:۱۹۹۶ مربوط به شیوه‌های معنی شناسی سند‌ها
ایزو ۱۰۲۰۲:۱۹۹۱ مربوط به کارت‌های تجاری - ساخت دهی امنیتی به اقتصاد
ایزو ۱۰۲۰۶ مربوط به زبان برنامه نویسی پاسکال - بسط داده شده
ایزو ۱۰۲۱۱ مربوط به استانداردهای گرمایی پل‌ها
ایزو ۱۰۲۷۹ مربوط به زبان برنامه نویسی بیسیک
ایزو ۱۰۳۰۳ مربوط به سیستم‌های صنعتی یکچارچه و خودکار
ایزو ۱۰۳۸۳ مربوط به وسائل امنیتی اقتصادی - کدهای مبادلاتی و بازاریابی MIC
ایزو ۱۰۴۸۷ مربوط به استانداردهای سامانه‌های اتصال مسافران ماشین
ایزو ۱۰۶۲۸ مربوط به نمودار جریان کار برای روال‌های ماشین
ایزو ۱۰۶۴۶ مربوط به مجموعه کاراکترهای جهانی
ایزو ۱۰۶۶۴ مربوط به شیوه‌های شش وجهی داخلی اتوموبیل
ایزو ۱۰۹۵۷ مربوط به اطلاعات و اسناد - شماره‌های بین المللی موسیقی ISMN
ایزو ۱۰۹۶۲ مربوط به امنیت وسائل اقتصادی و مالی - کد‌های
ایزو ۱۱۰۶۴ مربوط به طراحی آرگونومیک
ایزو ۱-۱۱۰۶۲ مریوط به اصول طراحی مراکز کنترل
ایزو ۲-۱۱۰۶۲ مربوط به اصول سازماندهی قسمت‌های کنترل
ایزو ۳-۱۱۰۶۲ مربوط به طرح بندی اتاق‌های کنترل
ایزو ۳-۱۱۰۶۲:۲۰۰۴ مربوط به طرح بندی ایستگاه‌های کامپیوتری
ایزو ۳-۱۱۰۶۲:۲۰۰۵ مربوط به وسائل و امکانات محیطی مورد نیاز در مراکز کنترل
ایزو 11172 مربوط به ساختمان فایل های تصویری - MPEG1
ایزو 11170:2003 مربوط به قدرت ماده سیال در وسائل هیدرولیک
ایزو 11179 مربوط به فنآوری اطلاعات - ریجستری های فراداده
ایزو 1-11179:2004 مربوط به چهارچوب بندی ریجستری های فراداده
ایزو 2-11179:2005 مربوط به طبقه بندی ریجستری های فراداده
ایزو 3-11179:2003 مربوط به فرا ریجستری و ساختار پایه ی آن
ایزو 4-11179:2004 مربوط به ساختمان تعریف داده ها
ایزو 5-11179:2005 مربوط به اصول نامگذاری و شناسایی
ایزو 6-11179:2005 مربوط به ثبت و اصلاح
ایزو 11180 مربوط به نشانی یابی پستی
ایزو 11404 مربوط به داده های وابسته زبانی - کامپیوتر
ایزو 11578:19956 مربوط به فنآوری اطلاعات - تبادل اطلاعات و سازگاری بین سیستم های متفاوت با استانداردهای متفاوت OSI
ایزو 11783 مربوط به پروتکل ها و قوانین کشاورزی صنعتی
ایزو 11801 مربوط به فنآوری اطلاعات - اساس عمومی کابل کشی برای مشتریان
ایزو 11898 مربوط به وسایل حمل و نقل جاده ای - شبکه کنترل کننده CAN
ایزو 12006 مریوط به ساختمان های اطلاعاتی
ایزو 13239 مربوط به کنترل سطح بالای پیوند های داده ای HDLC
ایزو 13239 مربوط به اس.کیو.ال چند رسانه ای
ایزو 13250 مربوط به سرفصل نقشه ها
ایزو 13346 مربوط به سرعت و ساختمان داده ها برای رایت
ایزو 13370 مربوط به خصوصیات گرمایشی ساختمان - انتقال گرما از طریق زمین
ایزو 13406 مربوط به وسائل آرگونومی برای کار
ایزو 1-13406:1999 مربوط به وسائل آرگونومی - مقدمه و معرفی
ایزو 2-13406:1002 مربوط به وسائل آرگونومی - پانل های تخت
ایزو 13407:1999 مربوط به طراحی مراکز انسانی برای سیستم متعامل
ایزو 13450 مربوط به فرمت فیلم های 110 میلیمتری
ایزو 13485:2003 مربوط به مدیریت جامع سیستم ها برای طراحی و تولید ابزار پزشکی
ایزو 13490 مربوط به فنآوری اطلاعات - برای دیسک ها و فایل یکبار خوانشی و یکبار بازنویسی
ایزو 1-13567 مربوط به فنون مستندسازی محصولات
ایزو 13568:2002 مربوط به فنآوری اطلاعات - فرمت زی Z
ایزو 13616 شمارگذاری حساب های بانکی IBAN
ایزو 1-13849 اصول عمومی طراحی سیستم های کنترل برای تشکیلات امن و سالم
ایزو 13818 مربوط به فرمت فایل های تصویری - MPEG2
ایزو 14000 مربوط به استانداردهای مدیریت محیطی
ایزو 14001 مربوط به مدیریت محیطی
ایزو 14064 مربوط به گاز های گلخانه ای
ایزو 14230 مربوط به وسائل حمل و نقل جاده ای - سیستم تشخیصی
ایزو 1-14230 لایه های فیزیکی
ایزو 2-14230 مربوط به لایه های پیوند داده ها
ایزو 3-14230 مربوط به استعمال لایه ها و طبقه بندی
ایزو 4-14230 مربوط به لوازم خروج مایع - سیستم به هم پیوسته
ایزو 14443 مربوط به کارت های شناسایی - کارتهای تماسی و مجاورتی
ایزو 14496 مربوط به فرمت فایل های تصویری - MPEG4
ایزو 14644 مربوط به استاندارد های نظارت محیطی - سیستم های تهویه مطبوع
ایزو 1-14644 مربوط به طبقه بندی دستگاه های تهویه مطبوع
ایزو 2-14644 مربوط به آزمایش و نمایش دادن درستی کار
ایزو 3-14644 مربوط به مقیاس ها و میزان های جهانی
ایزو 4-14666 مربوط به میزان های طراحی، ساختمان و شروع کار
ایزو 5-14644 مربوط به عملیات
ایزو 6-14644 مربوط به لغات تخصصی
ایزو 7-14644 مربوط به دستگاه های جداکننده
ایزو 8-14644 مربوط به طبقه بندی ذرات مولکولی ناپاک معلق در هوا
ایزو 9-14644 مربوط به استانداردهای صافی های تمیز کننده
ایزو 14651 مربوط به فنآوری اطلاعات - واخواست رشته ای جهانی
ایزو 1-14698 مربوط به کنترلر های Bio-contamination
ایزو 2-14698 مربوط به سنجش و تفسیر Bio-contamination
ایزو 14850 مربوط به فنآوری اطلاعات - پردازش توزیع باز
ایزو 14755 مربوط به رمز گشایی داده ای ورودی
ایزو 14882 مربوط به زبان برنامه نویسی ++C
ایزو 14915 مربوط به نرم افزار آرگونومیک برای پایانه های چند رسانه ای کاربرها
ایزو 1-14915 مربوط به اصول کلی طراحی
ایزو 2-14915 مربوط به ابزار ناوبری چند رسانه ای
ایزو 1-14915:2002 مربوط به اصول کلی
ایزو 2-14915:2003 مربوط به ابزار ناوبری چند رسانه ای
ایزو 3-14915:2002 مربوط به رجحان رسانه ای و ترکیب
ایزو 14971 مربوط به وسائل پزشکی و دارویی - مدیریت ریسک برای اقلام دارویی و پزشکی
ایزو 14977 مربوط به بسط سیستم بکوس (سامانهي براي توصيف ترکيب يک زبان و قابل استفاده براي عرضه قالبهاي داده اي و زبانهاي رايانه اي)
ایزو 15000 مربوط به زبان های برنامه نویسی اینترنت ای - ebXML نوع ساده شده ی زبان برنامه نویسی اس.جی.اک.ال SGML
ایزو 1-15000 مربوط به پروتکل های هماهنگی
ایزو 2-15000 مربوط به مشخصات خدمات پیغام رسان
ایزو 3-15000 مربوط به ساختار اطلاعاتی ریجیستری
ایزو 4-15000 مربوط به مشخصات خدمات ثبت کردن
ایزو 5-15000 مربوط به مشخصات و امکانات تکنیکی هسته های ebXML
ایزو 15033 مربوط به رویه های مورد نیاز برای پیغام رسانی
ایزو 15099 مربوط به خصوصیات گرمایشی پنجره ها و در ها
ایزو 15189 مربوط به آزمایشگاه های پزشکی - شرایط خاص برای کیفیت و کفایت
ایزو 15288 مربوط به مهندسی سیستم ها - روند گردونه ی حیات سیستم
ایزو 15289 مربوط به مهندسی سیستم و نرم افزار - شامل خود سیستم و گردونه ی حیات نرم افزار ها
ایزو 15291 مربوط به فنآوری اطلاعات - زبان های برنامه نویسی
ایزو 15408 مربوط به معیار های عمومی و معمول - معیار های عمومی برای فنآوری اطلاعات
ایزو 15434 مربوط به بارکد های نوع ماتریسی
ایزو 15444 مربوط به فرمت فایل های تصویری - JPEG 2000
ایزو 15445 مربوط به استانداردهای برنامه نویسی تحت وب - اچ.تی.ام.ال HTML
ایزو 15504 مربوط به نرم افزار فریم ورک (Framework) برای ارزیابی چگونه کارکردن نرم افزارهای سیستم عامل
ایزو 13-15614:2002 مربوط به استانداردها و خصوصیات جوشکاری
ایزو 15686 مربوط به برنامه ریزی خدمات حیاتی در ده بخش
ایزو 15693 مربوط به دستگاه های گیرنده و فرستنده یا ترنسپوندر ها - دستگاه گيرنده يا اداري که به محض دريافت پیغام مخابره ای، به طور خودکار آن را جواب مي دهد
ایزو 15706 مربوط به استانداردهای بین المللی شماره دستگاه های دوگانه صوتی و تصویری
ایزو 15707 مربوط به استانداردهای بین المللی کدگذاری Musical Work
ایزو 15836 مربوط به مجموعه خواص هسته های فرا داده دوبلین ای
ایزو 15897 مربوط به استانداردهای ریجیستر کردن در سیستم عامل یونیکس
ایزو 15924 مربوط به کدهای مورد استفاده در نامگذاری اسکریپت ها
ایزو 15930 مربوط به فرمت فایل های خوانشی - پی.دی.اف PDF
ایزو 15948:2003 مربوط به فرمت فایل های تصویری - پی.ان.جی PNG
ایزو 16500 مربوط به استانداردهای عمومی دستگاه های دیجیتال صوتی و تصویری
ایزو 16071:2003 مربوط به آگونومی در تعامل با سیستم های انسانی
ایزو 16262 مربوط به اسکریپت های شرکت های کامپیوتری اروپا
ایزو 16750 مربوط به وسائل حمل و نقل جاده ای - شرایط محیطی و سازگاری وسائل الکترونیکی
ایزو 16949 مربوط به سیستم مدیریت کیفیت - الزامات مخصوص
ایزو 16982:2002 مربوط به آرگونومی در تعامل با محیط های انسانی
ایزو 17024:2003 مربوط به امکانات و شرایط لازم برای حفظ ایمنی در محیط های کاری
ایزو 17025 مربوط به استانداردهای عمومی برای کفایت در آزمایش - آزمایشگاه ها
ایزو 17776 مربوط به استانداردهای صنایع تولید کننده ی نفت خام
ایزو 17799 مربوط به فنآوری اطلاعات - رمزهای تمرینی برای مدیریت امنیت اطلاعات
ایزو 17894 مربوط به استانداردهای کشتی ها و زیر دریایی ها - لازمه های الکترونیک و رایانه ای
ایزو 7-18000 مربوط به استانداردهای رادیو های و مکانیاب های بی سیم
ایزو 18004 مربوط به استاندارد سازی کدهای کیو.آر QR
ایزو 18009 مربوط به فنآوری اطلاعات - زبان های برنامه نویسی
ایزو 18152:2003 مربوط به آرگونومی و تعامل با سیستم های انسانی - ارزیابی
ایزو 18185 مربوط به استانداردهای بی سیم دریایی برای رادیو ها و مکانیاب های بی سیم
ایزو 18245 مربوط به استانداردهای انتسابی به کدهای بازرگانی - MCC برای عمدتا" خرده فروشی ها
ایزو 18529:2000 مربوط به آرگونومی در تعملات سیستم انسانی - گردونه حیات مراکز انسانی
ایزو 18629 مربوط به استانداردهای زبان برنامه نویسی PSL
ایزو 18629 مربوط به استانداردهای فایل های خوانشی - PDF
ایزو 19011 مربوط به استانداردهای فراهم کننده حسابرسی بر مدیریت محیطی و کیفیت
ایزو 1-19092 مربوط به سیستم های اقتصادی - امنیتی - قالب شیوه امنیتی
ایزو 2-19092 مربوط به سیستم های اقتصادی - امنیتی - هم خوانی پیغام ها و امکانات نهفته
ایزو 19101 مربوط به اطلاعات جغرافیایی - الگو های مرجع
ایزو 19105 مربوط به اطلاعات جغرافیایی - متابعت و پیروی و آزمایش
ایزو 19107 مربوط به اطلاعات جغرافیایی - روش های فاصله ای و فضایی
ایزو 19108 مربوط به اطلاعات جغرافیایی - روش های گرمایی
ایزو 19109 مربوط به اطلاعات جغرافیایی - قوانین برای روش های به کارگیری
ایزو 19110 مربوط به اطلاعات جغرافیایی - اسلوب شناسی خصیصه های فهرست بندی شده
ایزو 1-19111 مربوط به اطلاعات جغرافیایی - مختصات فضایی
ایزو 2-19111 مربوط به اطلاعات جغرافیایی - منابع فضایی به وسیله تشخیص دهنده ها
ایزو 19113 مربوط به اطلاعات جغرافیایی - اصول کیفیتی
ایزو 19114 مربوط به اطلاعات جغرافیایی - روند های ارزشیابی کیفیت
ایزو 19115 مربوط به اطلاعات جغرافیایی - فرا داده ها
ایزو 19123 مربوط به اطلاعات جغرافیایی - اصول پوششی
ایزو 19128 مربوط به اطلاعات جغرافیایی - سرویس های وب مپ - خدمات نقشه های منتشر شده از طریق اینترنت و یا شبکه های بی سیم
ایزو 19131 مربوط به اطلاعات جغرافیایی - مشخصات اطلاعات تولیدی
ایزو 19136 مربوط به اطلاعات جغرافیایی - سیسنم کدگذاری جغرافیایی برای کامپیوتر
ایزو 19501 مربوط به زبان برنامه نویسی یو.ام.ال UML
ایزو 19502 مربوط به ام.ا.اف
ایزو 19503 مربوط به فراداده های مبادلاتی در زبان برنامه نویسی ایکس.اک.ال - XMI
ایزو 19757 مربوط به زبان برنامه نویسی دی.اس.دی.ال DSDL
ایزو 2-19757 مربوط به زبان های برنامه نویسی - ارزیابی دستور زبانی
ایزو 3-19757 مربوط به زبان های برنامه نویسی - ارزیابی روالی
ایزو 19770 مربوط به فنآوری اطلاعات - مدیریت دارایی نرم افزار
ایزو 19790 مربوط به امکانات امنیتی برای مدل های نهفته - FIPS
ایزو 19794 مربوط به فنآوری اطلاعات - تعیین ویژگی های بیولوژیک و زیستی با فرمت انتقال داده های بیولوژیک برای تشخیص هویت
ایزو 1-19794:2006 مربوط به قالب کار
ایزو 2-19794:2005 مربوط به ( FMD ( Finger minutiae data - انگشت نگاری
ایزو 3-19794:2006 مربوط به اطلاعات طیفی انگشت نگاری
ایزو 4-19794:2005 مربوط به اطلاعات انگشت نگاری
ایزو 5-19794:2005 مربوط به اطلاعات صورت اشخاص
ایزو 6-19794:2005 مربوط به اطلاعات عنبیه افراد
ایزو 7-19794:2007 مربوط به اطلاعات سری های زمانی دست خط و امضا
ایزو 8-19794:2006 مربوط به اطلاعات الگوی استخوانی انگشت
ایزو 9-19794:2007 مربوط به اطلاعات آوند ی
ایزو 10-19794:2007 مربوط به اطلاعات هندسی نقاشی سیاه دست
ایزو 20000:2005 مربوط به مدیریت آی.تی
ایزو 20022 مربوط به سرویس های اقتصادی - صنایع اقتصادی جهانی
ایزو 20943 مربوط به فنآوری اطلاعات - روند دستبابی به ریجیسترهای فراداده
ایزو 1-20943:2003 مربوط به عناصیر داده ای
3-20943:2004 مربوط به ارزش و خاصیت های دامنه اینترنتی
ایزو 22000 مربوط به صنایع غذایی - ویژگی های عمومی برای تمام صنایع مرتبت در زنجیره صنایع غذایی
ایزو 22003 مربوط به مدیریت سلامت غذایی - ویژگی ها برای بدن انسان
ایزو 22250 مربوط به زبان معیار توصیفی برای ایکس.ام.ال
ایزو 1-22250:2002 مربوط به معیارهای توصیفی برای هسته های ریلکس RELAX
ایزو 22399:2007 مربوط به امنیت اجتماعی - راهنما برای آمادگی و اجرا
ایزو 23270:2003 مربوط به برنامه نویسی #C
ایزو 23360 مربوط به استانداردهای سیستم لینوکس
ایزو 1-23360 مربوط به ویژگی های عمومی
ایزو 2-23360 مربوط به ساختارمندی IA32 بیت
ایزو 3-23360 مربوط به ساختارمندی IA64 بیت
ایزو 4-23360 مربوط به ساختارمندی AMD64 بیت
ایزو 5-23360 مربوط به ساختارمندی PPC32 بیت
ایزو 6-23360 مربوط به ساختارمندی PPC64 بیت
ایزو 7-23360 مربوط به ساخنارمندی S390
ایزو 8-23360 مربوط به ساختارمندی S390
ایزو 23950 مربوط به استانداردهای کتابخانه ای - قوانین برای جستجو و بازیافت اطلاعات
ایزو 24727 مربوط به کارت های شناسایی - کارت های مدار مجتمع
ایزو 1-24727 مربوط به طراحی و قالب بندی
ایزو 2-24727 مربوط به کارت های اینترفیس عمومی
ایزو 3-24727 مربوط به امکانات و شرایط وصل شدن
ایزو 4-24727 مربوط به مدیریت کننده ی سیستم آی.پی.آی (سیستم های متعامل درونی سیستم عامل)
ایزو 5-24727 مربوط به آزمایش
ایزو 6-24727 مربوط به روند اختیار ثبت برای تصدیق
ایزو 24762:2008 مربوط به فنآوری اطلاعات - فنون امنیتی - راهنما برای مبادلات اطلاعاتی
ایزو 25961 مربوط به تمرینات توصیه شده برای طراحی و شرح نرم افزار
ایزو 26000 مربوط به راهنما هایی درباره مسئولیت های اجتماعی
ایزو 26300 مربوط به فرمت ا.دی.اف - odf.
ایزو 27001 مربوط به فنآوری اطلاعات - فنون امنیتی - سیستم مدیریت امنیت اطلاعات

سامانه‌هاي مديريت كيفيت، سري استانداردهاي ISO 9000

در سال 1987 كميته فني 176 سازمان ايزو (ISOTC/176) ‌سري استانداردهاي ISO 9000 را به جهانيان ارائه نمود.
هدف از تدوين اين سري استاندارد، به وجود آوردن الگويي بين‌المللي براي پياده‌سازي و استقرار سامانه‌هاي مديريت و تضمين كيفيت بوده است كه مورد استقبال فراوان در سطح دنيا قرار گرفت.
سامانه‌هاي مديريت كيفيت به منظور حفظ سطح كيفيت تعريف شده و بهبود كيفيت از طريق اصلاح فرايندها، در سازمان پياده‌سازي مي‌شود. امروزه واحدهاي خدماتي نيز مانند واحدهاي صنعتي، علاقه زيادي به استقرار سامانه كيفيت نشان مي‌دهند.

فوايد استقرار سامانه مديريت كيفي

-سامانه‌هاي مديريت كيفيت به عنوان وسيله‌اي براي به وجود آوردن محصولات منطبق با آنچه از سوي سازمان به مشتري تعهد شده است با توجه به فوايد زير، در سازمان استقرار مي‌يابد. -بررسي مجدد فعاليت‌هاي سازمان بر اساس اهداف سازمان و رفع كاستي‌ها -شفافيت فرايندها و شاخص‌ها در سازمان -جلوگيري از دوباره‌كاري‌ها به واسطه تعريف فعاليت‌هاي برنامه‌ريزي شده و سامانهاتيك -كاهش هزينه‌ها -ايجاد اطمينان و اعتماد در درون سازمان (رده‌هاي مديريتي و كاركنان) -ايجاد اطمينان و اعتماد در برون سازمان (مشتري) و بالطبع قابليت عرض اندام در فضاهاي مختلف تجاري -افزايش توان رقابت در عرصه بين‌الملل
سامانه‌هاي مديريت كيفيت، سري استانداردهاي ISO 9000
در سال 1987 كميته فني 176 سازمان ايزو (ISOTC/176) ‌سري استانداردهاي ISO 9000 را به جهانيان ارائه نمود.
هدف از تدوين اين سري استاندارد، به وجود آوردن الگويي بين‌المللي براي پياده‌سازي و استقرار سامانه‌هاي مديريت و تضمين كيفيت بوده است كه مورد استقبال فراوان در سطح دنيا قرار گرفت.
سامانه‌هاي مديريت كيفيت به منظور حفظ سطح كيفيت تعريف شده و بهبود كيفيت از طريق اصلاح فرايندها، در سازمان پياده‌سازي مي‌شود. امروزه واحدهاي خدماتي نيز مانند واحدهاي صنعتي، علاقه زيادي به استقرار سامانه كيفيت نشان مي‌دهند.
فوايد استقرار سامانه مديريت كيفي
-سامانه‌هاي مديريت كيفيت به عنوان وسيله‌اي براي به وجود آوردن محصولات منطبق با آنچه از سوي سازمان به مشتري تعهد شده است با توجه به فوايد زير، در سازمان استقرار مي‌يابد. -بررسي مجدد فعاليت‌هاي سازمان بر اساس اهداف سازمان و رفع كاستي‌ها -شفافيت فرايندها و شاخص‌ها در سازمان -جلوگيري از دوباره‌كاري‌ها به واسطه تعريف فعاليت‌هاي برنامه‌ريزي شده و سامانهاتيك -كاهش هزينه‌ها -ايجاد اطمينان و اعتماد در درون سازمان (رده‌هاي مديريتي و كاركنان) -ايجاد اطمينان و اعتماد در برون سازمان (مشتري) و بالطبع قابليت عرض اندام در فضاهاي مختلف تجاري -افزايش توان رقابت در عرصه بين‌الملل
سامانه‌هاي مديريت زيست محيطي، سري استانداردهاي ISO 14000
استانداردهاي خانواده ISO 14000 شامل استانداردهاي بين‌المللي در رابطه با سامانه‌هاي زيست محيطي مي‌باشد. اين استانداردها در سال 1996 ميلادي توسط كميته فني 207 سازمان ايزو به وجود آمدند. يك سامانه مديريت زيست محيطي مي‌تواند به عنوان بخشي از سامانه‌هاي جامع مديريت به حساب آيد. اين سامانه‌ها شامل ساختار سازماني، فعاليتهاي طرح‌ريزي، تعريف مسئوليت‌ها، تعيين روش‌ها و فرآيندها و همچنين در اختيارگيري منابع لازم براي تهيه، اجرا، بازنگري و حفظ خط مشي زيست محيطي سازمان است.
سامانه مديريت زيست بر مبناي ISO 14001 به عنوان يك الگوي اجرايي توسط مرجع صدور گواهينامه (CB) مورد ارزيابي قرار مي‌گيرد.
فوايد استقرار سامانه مديريت محيط زيست -اهميت دادن به جنبه‌هاي زيست محيطي در توليد و يا ارائه خدمات -يكپارچه كردن سامانه‌هاي مديريتي و بهبمود روش‌هاي مديريت -به حداقل رساندن موانع غير تعرفه‌اي تجاري و تسهيل تجارت بين‌الملل با توجه به بها دادن بيشتر به محيط زيست در سازمان‌ها -جلب مشتريان بيشتر و افزايش سهم بازار در سطح بين‌المللي -استفاده بهينه از منابع طبيعي -رعايت قوانين ملي زيست محيطي -حفاظت از محيط زيست و توجه به علائق جامعه در اين ارتباط

فرآیند ماشینکاری با جت آب و مواد ساینده (AWJM)

فرآیند ماشینکاری با جت آب و مواد ساینده (AWJM)

فهرست

مقدمه
تعریف ماشين‌كاري با جت آب و ذرات ساينده
اساس و روش کار
محدوديت‌هاي موجود در مورد نازل‌هاي مربوط به جت مواد ساينده
برخی از مزاياي ماشين‌كاري با جت مواد ساينده
عمر نازل برش‌كار
تلرانس‌ها و دقت‌هاي قابل دستيابي
ضخامت قطعه كار
 دقت ميزكار
استحكام و پايداري ميزكار
كنترل جت مواد ساينده
عقب‌افتادگي lag
عکس برخی از قطعاتی که با AWJM تولید شده اند و دستگاه آن
منابع

مقدمه

سال‌هاست كه از استفاده از تكنولوژي جت مواد ساينده و جت آب مي‌گذرد و ليكن اخيراً اين دو فرآيند در زمينه بازار ماشین ابزار جايگاه مناسبي پيدا كرده است. اين موضوع مهم و قابل توجه است و تعدادي از نوآوران قديمي با استفاده از جايگزيني و تكميل فرآيندهاي معمولي ماشين‌كاري خود با استفاده از اين دو فرآيند (ماشين‌كاري با جت‌آب و جت مواد ساينده) سود فراواني برده‌اند.
در ضمن باید توجه داشت که فناوری های جت آب و جت ذرات ساینده و ((جت آب و ذارت ساینده)) با هم تفاوت دارند. مثلا در در جت آب از آب با فشار بالا و در جت ذرات ساینده از ذراتی که توسط سیال هوا شتاب گرفته اند استفاده میشود ولی در جت آب و ذرات ساینده از ترکیب دو مورد قبل استفاده میشود. که در این مقاله به مورد آخر بیشتر خواهیم پرداخت

تعریف ماشين‌كاری با جت آب و ذرات ساينده :

در اين فرآيند جت آب همراه ذرات ساینده است كه با m/s900 سرعت(حدود 3 ماخ)‌ حركت مي‌كند و به هنگام برخورد اين جريان به سطح قطعه‌كار  ماده بر اثر برخورد ذرات شتاب گرفته با سیال آب به سرعت برداشته مي‌شود.آب از یک نازل خارج میشود که باید در فاصله خاصی از قطعه باشد. يك پمپ هيدروليك كه از يك موتور الكتريكي معمولاً تغذيه مي‌شود روغن را براي راه‌اندازي يك پمپ پيستوني رفت و برگشتي كه تشديد كننده ناميده مي‌شودبه فشار 117bar مي‌رساند. و آب با فشار بالا از نوك نازل خارج مي‌شود.

برای دانلود مقاله اموزشی فرآیند ماشینکاری با جت آب و مواد ساینده (AWJM) به لینک زیر مراجعه فرمایید:

دانلود کنید.

استانداردهای نامگذاری فولادها

استانداردهای نامگذاری فولادها

Steel Numbering Systems

معرفی برخی از متداولترین استانداردهای نامگذاری فولادها

فولادها به روشهاي مختلفی تقسیم بندي می شوند که تقسیم بندي آنها می تواند بر اساس موارد زیر باشد:

بر اساس ترکیب شیمیایی، مانند فولاد کربنی، فولاد کم آلیاژ ، فولاد زنگ نزن و ...
بر اساس روش تولید مانند روش کوره الکتریکی و ...
بر اساس روش ساخت، مانند نورد گرم، نورد سرد و ...
بر اساس شکل محصول مانند ورق، لوله، میله، صفحه و ...
بر اساس روش اکسیژن زدایی مانند فولاد آرام، نیمه آرام، جوشان و ...
بر اساس ریز ساختار مانند فریتی، پرلیتی، مارتنزیتی
بر اساس استحکام مورد نیاز
بر اساس عملیات حرارتی مانند بازپختی، کوئنچ و تمپر و...
بر اساس کیفیت محصول مانند فولاد با کیفیت آهنگري، کیفیت تجاري و ...
بر اساس کاربرد مانند فولاد فنر، فولاد ساختمانی، فولاد ابزار و ....

تقسیم بندی بر اساس ترکیب شیمیایی

انواع فولادها

1- فولادهای ساده کربنی (Fe-C)
2-  فولادهای آلیاژی (Fe-C + Alloy Elements)

تقسیم بندی انواع فولادهای ساده کربنی:

1- فولادهای کم کربن (Low Carbon Steel):
 %C<0.25-0.3
2- فولادهای کربن متوسط (Medium Carbon Steel):
0.25-0.3<%C<0.65-0.7
3- فولادهای با کربن بالا (High Carbon Steel):
0.65-0.7<%C

برای دانلود جزوه اشنایی با استانداردهای نامگذاری فولادها به لینک زیر مراجعه فرمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.mechanicspa.mihanblog.com

انگیزش

مفاهيم اساسی انگيزش

انگيزش را به عنوان فرايندی تعريف مي كنيم كه شدت جهت گيري و تداوم تلاش افراد به منظور رسيدن به يک هدف را محاسبه مي كند.در حالي كه انگيزش تداوم تلاش در مقابل هر نوع هدف تعريف شده است و آن را به اهداف سازمانی در جهت منعكس كردن تمايل خود در رفتار مرتبط با كار مي شكنيم
*(درجه انگيزش در بين افراد در شرايط متفاوت،مختلف است)

سه عنصر كليدی در تعريف انگيزش

شدت (به ميزان تلاش فرد مربوط است)
جهت (تلاش در جهت اهداف سازمان هدايت و كنترل شده)
تداوم (افراد با انگیزه آنقدر در يک وظيفه باقی می مانند تا به اهدافشان دست يابند)

اولين تئوريهای انگيزش

سه تئوری خاص در دهه 1950:
تئوری سلسله ی نیازها
تئوری X و تئوری Y
تئوری دو-عاملی

متن کامل فایل اموزشی انگیزش را به صورت اسلایدهای پاورپوینت از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

کاربردهای لیزر

دانلود ارائه سمینار اشنایی با کاربردهای لیزر

کاربردهای لیزر

تاریخچه
واژه لیزر، راس کلمه‌های عبارت
LASER:
Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation
به معنی «تقویت نور به روش گسیل القایی تابش» است.
مبانی نظری لیزر را آلبرت اینشتین در سال 1916 میلادی طی مقاله‌ای مطرح کرد، ولی سال‌های نسبتاً زیادی طول کشید تا صنعت و فناوری امکان ساخت اولین لیزر را فراهم کند.
در سال 1953چارلز تاونز، میزر(تقویت کننده ی موج میکروویو) را اختراع کرد.
تاونز، نام میزر را که ازابتدای نام حروف
MASER:
Microwave Amplification by Stimulated Emission of Radiation
تشکیل شده بود برای آن برگزید.
اولین میزر با استفاده از گذار میکروویو در مولکول های آمونیاک ساخته  شد. تاونز می‌خواست آزمایشات خود را حول جایگزینی نور مرئی به جای مادون قرمز ادامه دهد و هم‌ زمان این امر بین آزمایشگاه‌های مختلف در سراسر جهان به عنوان رقابتی جدی در نظر گرفته شد.
عبارت لیزر در همان زمان در مقاله‌ای از گوردون هولد، دانشجوی دکترای دانشگاه کلمبیا، پیشنهاد شد و در سال 1960 اولین لیزر(که لیزر پالسی یاقوت بود) و با موفقیت کار کرد توسط تئودور میمن ساخته شد.
اولین لیزرگازی(هلیوم- نئون که لیزری پیوسته کار بود) در سال 1961 توسط علی جوان ساخته شد.

کاربردهای صنعتی

کاربرد لیزر در جداسازی ایزوتوپ ها
ایجاد گداخت هسته ای بوسیله ی لیزر
فلزکاری با لیزر
جوشکاری با لیزر
سخت سازی
برش با لیزر
سوراخ کاری
و مصارف  دیگر

برای دانلود فایل پاورپوینت کاربردهای لیزر به لینک زیر مراجعه فرمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.spowpowerplant.blogfa.com

فولادهای ميكروآلیاژی Micro alloy steels

فولادهای ميكروآلیاژی

Micro alloy steels

مقدمه

تقريبا از دهه 50 ميلادي بود كه محققين پي بردند اضافه كردن عناصري خاص مانند واناديم- نايوبيم و تيتانيم در مقدارجزيي ميتواند تاثيري كاملا چشمگير در استحكام فولاد داشته باشد. در اين سالها و سالهاي قبل براي بدست آوردن خواص مكانيكي مورد نظر از عناصري آلياژي مانند نيكل- كروم -تيتانيم و... در مقياس بالا استفاده ميشد.
در دهه هاي 50 تا 70 محققين در كشورهاي مختلف خصوصا در كشور ژاپن هر چه بيشتر با مزاياي افزودن عناصري مانند واناديم نايو بيم تيتانيم و... در مقياس كم به فولادهاي ساده آشنا شدند. با سختگيرانه شدن استاندارد هاي محيط زيست و اجباري شدن آنها و نيز خاصيت بسيار جالب توجه فولادهاي جديد (ميكروآلياژها) استفاده از آنها در دستور كار قرار گرفت. گسترش صنعت و به خصوص صنعت اتومبيل سازي و افزايش رقابت در زمينه هاي كيفيت و قيمت محصول تمام شده باعث افزايش توجه و استفاده از فولادهاي ميكروآلياژي شده است.

معرفي

در يک نگاه کلي به فولادها، ميکروآلياژها در زير مجموعه فولادهاي HSLA قرار مي گيرند. فولاد HSLA فولادي است که با دارا بودن درصدهاي پايين از دو عنصر کربن و منگنز به جهت داشتن عناصري مانند کروم- نيکل- موليبدن، مس، نيتروژن، واناديم، نيوبيم، تيتانيم و زيرکونيم؛ در مقادير بسيار کم جهت مصارف صنعتي با قابليت هاي بهينه سازي شده طراحي شده اند.

تقسيم بندي فولادهاي HSLA

فولادهاي ضد سايش
ميكروآلياژهاي فريت-پرليتي
فولادهاي پرليتي مخصوص شكل دهي
فولادهاي فريت سوزني
فولادهاي دو فازي
فولادهاي با قابليت كنترل شكل ناخالصيها

بررسي تفکيکي نقش عناصر بر استحکام ميکروآلياژ

فولاد واناديوم دار

 عنصر واناديوم بيشتر در فولادهاي ضد سايش حائز اهميت است

 بهبود خواص در هنگام انجام کار گرم اهميت آنرا دوچندان کرده است.

وجود آن خصوصا تا wt % 0.1 جهت کنترل شرايط نرماليزينگ، کوئينچ و تمپر موثر است

فولاد نيتروژن واناديم دار

ماده حاصل از ترکيب واناديم و نيتروژن استحکام زيادي دارد.
 کاهش چقرمگي ناشي از افزايش استحکام را مي توان با کاهش ميزان کربن برطرف کرد.

 ترکيبات واناديم- نيتروژن تا دماهاي بالا پايداري زيادي از خود نشان مي دهند.

 ذرات سخت گفته شده مي توانند اثر تاخيري بر رشد ترکها داشته باشند.
 قابليت جوش پذيري اين ترکيب پايين است.

فولاد واناديم- نيوبيم دار


داراي خواص بسيار مطلوب به علت اثر توامان ايجاد دانه بندي ريزتر در آستنيت (نيوبيم) و تشکيل رسوبات سخت و استحکام زا (واناديم)

 افزايش تافنس، شکل پذيري و قابليت جوشکاري به علت پايين بودن مقدار کربن

فولاد نيوبيم دار

نيوبيم استحکام را به روش رسوب سختي بسته به ميزان و اندازه کاربيدهاي نيوبيم افزايش مي دهد.

فولادهاي نيوبيم- موليبدن دار

اضافه شدن موليبدن باعث:

 افزايش استحکام کششي مي شود

 باعث کاهش ميزان انحلال کربن در آستنیت شده و از آنجا استحکام آلياژ بالا مي رود.

فولادهاي تيتانيوم دار

با مکانيزم رسوب سختي استحکام فولاد را افزايش مي دهد.
تقريبا تمام آن به صورت رسوبات خشن نيتريد تيتانيوم نامحلول در مي آيند.

با توجه به افزايش استحکام زياد در اين حالت که تاثير منفي بر تافنس دارد، افزايش تيتانيم بايد تحت کنترل باشد.

فولادهاي تيتانيم- نيوبيم دار

با وجود محدوديت در اضافه کردن تيتانيم به دليل افت تافنس افزودن نيوبيم به ميکروآلياژهاي تيتانيم دار کم کربن داراي تاثيرات چشم گيري است.

 افزايش استحکام با به وجود آمدن نيتريد تيتانيم

خواص مطلوب فولادهاي ميکروآلياژ: (فرايند پذيري)

استفاده کم از عناصر آلياژي که باعث کم شدن قيمت تمام شده و نيز پايدار ماندن منابع طبيعي مي شود.
 قابليت فرم پذيري خصوصا در دماهاي بالا در حد بسيار مطلوب
 قابليت جوش پذيري در حد بسيار خوب به واسطه استفاده کم از عناصر آلياژي
 داشتن سيکل عمليات حرارتي ساده و حذف مراحل مختلف عمليات حرارتي و از آنجا صرفه جويي در زمان و هزينه و نيز حفظ محيط زيست.

استحکام بخشي ميکروآلياژها

مکانيزم رسوب سختي از روشهاي اصلي استحکام بخشي در فولادهاي ميکروآلياژهاي حاوي عناصر نيتروژن، تيتانيم و نيوبيم مي باشد.

اين عناصر تمايل بسيار زيادي به ترکيب باکربن ونيتروژن موجود در فولاد دارند و باعث تشکيل ذرات ريز کاربيد٬ نيتريد و کربونيتريد در حين فرايند تمپرينگ مي گردند و به طور موثري استحکام را افزايش مي دهند.

تاثير عناصر ميكروآلياژي روي ميكرو ساختار آستنيت

فولادهاي ميكروآلياژي تيتانيم دار TV يك ساختار آستنيتي  با دانه هاي ريزتر در دماهاي بالا نسبت به فولادهاي واناديم دار VN داشتند ولي فولادهاي ميكروآلياژي تيتانيم دار يك ميكرو ساختار تقريبا ريزتري حتي پس از تبلور مجدد داشتندبنابراين تيتانيم تاثير مثبتي روي كنترل اندازه دانه در خلال گرمادهي مجدد دارد. البته بايد توجه داشت كه جهت رسيدن به يك ساختار بهينه بايد توزيع مناسبي از اين عنصر ميكروآلياژي (Ti ) در زمينه به وجود آورد.نكته مهم اينكه آستنيتهاي اوليه دانه ريزتر فرايند تبلور مجدد را افزايش ميدهند واين ممكن است دليلي باشد براي توقف دماي تبلور مجدد در فولادهاي ريز دانه TVوT2V  در مقايسه با فولادهايN V .

کاربردهاي فولادي ميکروآلياژي و علل آن

  فولادهاي ميکروآلياژ ريختگي به علت استحکام بالا- هزينه کم- چقرمگي خوب و جوش پذيري عالي

 فولادهاي ميکروآلياژ فريتي _ پرليتي به علت دارا بودن خواص مکانيکي مطلوب و قابليت آهنگري مناسب.

  فولادهاي نيکل- کروم- موليبدن واناديومي به علت برخوردار بودن از سختي­پذيري بالا و چقرمگي و استحکام بالاي ساختار مارتنزيت باز پخت شده آنها.
اين فولادها محدوده اي از فولادهاي آهنگري آبداده و بازپخت شده استحکام بالا هستند که جهت ساخت لوله ها و بويلرهاي تحت فشار و سايش و همچنين اجزاء تحت سايش بارهاي ديناميکي و ضربه اي از قبيل شفتها، گردانه ها، توربين ها و اجزاء مشابه ديگر به کار مي روند. که ساخت اين لوله ها با توجه به اهميت و حساسيت کاربردشان فرايندهاي پرهزينه اي را پشت سر مي گذارند.

 کاربرد در صنايع خودروسازي و به ويژه در اجزاء ديناميک خودروها به علت استحکام و چقرمگي مطلوب و قابليت تحمل بارهاي تناوبي.
فولادهاي حاوي ريزساختارهاي فريت سوزني در ساخت ورق هاي فولادي مورد استفاده در خطوط انتقال نفت و گاز به علت ساختار درهم قفل شده خود که باعث استحکام- چقرمگي و جوش پذيري بهينه مي گردد

مقايسه خواص و ويژگي ها گروههاي هم خانواده

با انتخاب دقيق ترکيب شيميايي و پروسه توليد، مي توان اين خانواده از فولادهاي کم کربن با استحکام بالاتر در مواردي جايگزين فولادهاي کربن متوسط آلياژي (گروه 8000، AISI 4000) کرد که مقادير بيشتري از عناصر گران قيمت مثل Ni-Cr, Mo استفاده مي کنند و از لحاظ اقتصادي و خواصي مثل جوشکاري قابل مقايسه با فولادهاي ميکروآلياژ کم کربن نيستند.

 اضافه نمودن مقدار بور در حد PPM  12 به فولادهاي کم آلياژي کم کربن (% 0.2) سبب افزايش سختي پذيري فولاد مي گردد که قابل رقابت با  فولادهاي آلياژي با سختي پذيري مشابه مي باشد.
فولادهای میکروالیاژ هواسرد با حذف عملیات حرارتی بعد از فرایندهای کارگرم از جمله اهنگری دارای ساختار ظریف فریتی پرلیتی بوده ودر مقایسه با فولاد کوئینچ و تمپرشده از خواص مکانیکی مشابه یا بالاتری برخوردار میباشند.

نتيجه گيري

نتيجه گيري
فولادهاي ميکروآلياژ بدون شک يکي از مهمترين پيشرفتهاي متالوژيکي نيم قرن اخير بوده است اين فولادها يک ترکيب عالي از استحکام انعطاف پذيري، چقرمگي، شکل پذيري و جوش پذيري را با هزينه نسبتا کم ارايه مي دهند.
و از مزاياي آنها مي توان به موارد زير اشاره کرد:

 حذف فرايند عمليات حرارتي
 کاهش هزينه هاي ماشين کاري
 بهبود خواص خستگي

حذف مرحله تابگيري

حذف ترک هاي ناشي از مرحله سخت کاري

 بهبود خواص جوشکاري

با توجه به کاربرد وسيع ميکروآلياژها در صنايع مختلف بهينه سازي خواص آنها همواره مورد توجه محققين بوده است.

ماشین های اندازه گیری عددی CMM

ماشین های اندازه گیری عددی CMM

مقدمه

ماشين هاي اندازه گيري مختصات(CMM) از وسايل مترولوژيکي بسيار قوي هستند.
با استفاده  از اين ماشين ها مي توانيد مختصات سه بعدي کامل يک قطعه را به دست آوريد.
وقتي که يک کامپيوتر به ماشين CMM وصل شود مي توانيد به طور اتوماتيک اندازه گيري هاي پيچيده را انجام داده و آن را با مشخصه هايمورد انتظار از قطعه کار مقايسه کنيد .

به جاي انجام اندازه گيري با وسايل اندازه گيري تک محوره (ميکرومترها، کوليس هاي ارتفاع سنج و...) که وقت زيادي را هم مي گيرند مي توانيد با استفاده از ماشين هاي CMM قطعه کارهاي پيچيده را با دقت و سرعت اندازه بگيريد.همچنين براي آناليزها يا مقايسه هاي بعدي مي توانيد داده هاي بدست آمده را ذخيره بکنيد

پيشرفت هاي ماشين هاي اندازه گيري مختصات

در سال 1960 ماشين هاي CMM به عنوان ابزارهاي قوي مطرح شدند با ظهور ميکروپروسسورها سازندگان به قدرت واقعي ماشين هاي CMM پي بردند.
 ترکيب CMM و توانايي کامپيوتر در پردازش داده ها باعث مي شود که بتوان از اين سيستم ها در موارد مختلف به صورت مناسب و مؤثر استفاده کرد.

نقش CMM

علت اينکه سازندگان علاقه زيادي به ماشين هاي CMM نشان مي دهند. کاهش زمان بازرسي در حدود 80 تا 90 درصد مي باشد بعضي ها پيش بيني مي کنند که ماشين هاي CMM جايگزين ديگر روشهاي بازرسي در صنعت خواهند شد ولي اين بازرسي ها در حالت هاي خاصي خواهند بود .اکثر کاربردهاي CMM محدود به کابردهاي خاصي از روشهاي اندازه گيري در خط توليد باقي خواهند ماند. 

متن کامل تحقیق در زمینه ماشین های اندازه گیری عددی CMM را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.mechanicspa.mihanblog.com

در همین زمینه میتوانید مطالب زیر را نیز مطالعه بفرمایید:

دستگاه های اندازه گيری مختصات (CMM)

دانلود چندمقاله اموزشی درمورد CMM یا دستگاههای اندازه گیری سه بعدی

اندازه گيری سه بعدی CMM

حکمت شادان بخش ششم

حکمت شادان

یکی از خطرناک ترین ایده های فلسفی، عجبا، این است که ما با سر یا در سر فکر می کنیم. فکر کردن را فرآیندی در سر یعنی فضایی کاملا بسته تلقی کردن مرموزیتی بدان می بخشد. آیا فکر کردن به تعبیری فرآیند اندامی خاص ذهن است؟

لودویگ ویتگنشتاین- برگه ها

مردی از آلمان شرقی به سیبریا فرستاده شد تا آن جا کار کند. این مرد می دانست که سانسورچی ها نامه هایش را می خوانند. به همین خاطر با دوستانش قراری گذاشت. گفت که اگر نامه ای که از من می گیرید با جوهر آبی نوشته شده باشد یعنی آن چه که من در نامه نوشته ام درست است. اگر با جوهر قرمز نوشته باشم نادرست. بعد از یک ماه، دوستانش اولین نامه را از طرف وی دریافت کردند. همه ی متن با جوهر آبی نوشته شده بود. در نامه آمده بود: «این جا همه چیز عالی است. مغازه ها پر از غذاهای خوشمزه است. سینماها فیلم های خوب غربی پخش می کند. آپارتمان ها بزرگ و مجلل است. اما تنها چیزی که این جا نمی توان خرید، جوهر قرمز است.» خب این شیوه ی زندگی ماست. ما از همه آزادی هایی که می خواهیم برخورداریم. اما آن چه نداریم جوهر قرمز است. یعنی زبانی نداریم که که با آن بتوانیم عدمِ آزادی مان را بیان کنیم.

اسلاوی ژیژک

دکتر سینگر در حالی که در خیابون شماره 5نیویورک قدم میزنه که یکی از با کلاس ترین مناطق امریکاست، به یه کفش فروشی میرسه. پشت ویترین تعدادی کفش میبینه که قیمت هرکدومشون از مبلغ اجاره خونه یک فرد عادی امریکایی بیشتره.
دکتر سینگر میگه : 30 سال پیش یه مقاله نوشتم که در اون مقاله یه سوال ساده مطرح کرده بودم. تصور کنین دارین از کنار یک برکه رد میشین و عمق آب برکه تا زانو یا کمر شماست. در همین حین متوجه میشید که بچه ای در آب برکه در حال دست و پا زدن و غرق شدنه. هیچ کس دیگه ای اونجا حضور نداره و فقط شما میتونین جون اون بچه رو نجات بدید. اما مشکل اینجاست که با نجات اون بچه یک جفت کفش بسیار با ارزش رو یعنی همونایی که بهشون اشاره شد رو از دست میدید...
سینگر این طور تعریف میکنه که اگر این مثال رو برای هر کس بزنم بلافاصله میگن که اینجا دیگه کفش ها مهم نیستن. وظیفه هرکسی هست که این بچه رو نجات بده. و سینگر در جواب میگه بسیار خوب. با شما موافقم. بیاین یک لحظه بیشتر فکر کنیم. در دنیای امروز میدونین که اگر به قیمت این کفش ها به سازمان های جهانی حمایت از فقرا کمک کنین و حتی خودتون پول رو به دست یک کودک فقیر برسونین میتونین جون یک یا چند بچه رو نجات بدین. به جای خریدن این کفش شما میتونین جون یک بچه رو نجات بدین

و دکتر سینگر ادامه میده که : و به همین دلیل من دوست دارم در خیابون شماره 5 نیویورک قدم بزنم و در مورد فلسفه اخلاق فکر کنم...

تفاوت میان خودپسندی و غرور در این است که غرور، اعتقاد راسخ به ارزش فوق العاده ی خویش در زمینه ای خاص است، اما خودپسندی، خواستِ ایجاد چنین اعتقادی در دیگران است و معمولا با این آرزوی نهان همراه است که در نهایت، خود نیز بتوانیم به همان اعتقاد برسیم. بنابراین، غرور از درون انسان نشأت می گیرد و در نتیجه، قدردانی مستقیم از خویشتن است، اما خودپسندی کوششی است برای جلب قدردانی از بیرون،یعنی دستیابی غیر مستقیم به قدردانی است. از این رو خودپسندی،آدمی را پر گو و غرور کم گو می کند.

در باب حکمت زندگی / آرتور شوپنهاور

دیسپاچینگ

سمینار درسی اشنایی عمومی با دیسپاچینگ توزیع

اهداف و استراتژیهای تشکیل شرکتهای توزیع نیروی برق

1- ارائه سرویس مطلوب و مناسب به مردم
2- افزایش کارایی بخش توزیع
3- کاهش بار خدماتی
4- اعمال سیستم قیمت گذاری مناسب و معقولانه در جهت کاهش یارانه ها
5- افزایش نظارت و کنترل بر کیفیت خدمات توسط دولت
6- غیر دولتی بودن (کاهش بدنه دولت درراستای کاهش هزینه ها)
7- عدم تمرکز
8- آموزش

دیسپاچینگ   SCADA            Supervisory control And Data Acquisition

دیسپاچینگ ملی ایران                                scc  =System control center

دیسپاچینگ منطقه ای                                Aoc=Area operating center

دیسپاچینگ فوق توزیع

دیسپاچینگ توزیع

وظایف دیسپاچینگ

عامل مهم در بهره برداری از یک سیستم ، تمایل به حفظ قابلیت اطمینان سیستم است قابلیت اطمینان ، شامل مراحلی است که در زمان وقفه اجزائی از سیستم باید به منظور حفظ بهره برداری از سیستم اعمال گردد . از آنجائیکه پیش بینی وقفه اجزاء سیستم غیر ممکن است ، سیستم در تمام مواقع باید به گونه ای بهره برداری شود که در صورت وقوع حادثه ، در وضعیت خطرناکی قرار نگیرد.

برای دانلود فایل اشنایی با دیسپاچینگ به لینک زیر مراجعه فرمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.spowpowerplant.blogfa.com

قوانين ومقررات حاكم برمحيط كسب وكار

مفادی از قانون کار که هرکارگری باید از انها اطلاع داشته باشد:

قوانين ومقررات حاكم برمحيط كسب وكار

 قانون كار
 قانون تامين اجتماعي
 قانون ماليات هاي مستقيم

قانون كار جمهوري اسلامي ايران

تعريف قرارداد: عبارتست از تفاهم بين كارفرما وكارگر بصورت شفاهي ويا كتبي براي انجام كاري معين براي مدت محدود ويا نامحدود.
تعريف كارگر: كسي كه در مقابل در يافت مبلغ معيني پول انجام كاري را براي كارفرما به عهده گرفته است.
تعريف كارفرما: شخصي حقيقي ويا حقوقي كه بر اساس عقد قرارداد وانجام كار مشخصي توسط كارگر به وي دستمزد پرداخت مي كند.
تعريف حق السعي : عبارتست از كليه پرداختي هاي كارفرما در وجه كارگر شامل حقوق ، دستمزد ، پاداش و...

ميزان ساعات كاري

ميزان ساعات كاري كارگران باتوجه به نوع كار ( عادي ، سخت وزيان آور) بصورت زير مي باشد:
در كارهاي عادي تعداد ساعات كاري 44 ساعت در هفته
در كارهاي سخت وزيان آور تعداد ساعات كاري 36 ساعت در هفته

مرخصي ها

بر اساس قانون كار جمهوري اسلامي ايران ميزان استفاده از مرخصي بشرح ذيل مي باشد:
1- در كارهاي عادي ساليانه 30 روز با احتساب 4 روز جمعه
2- در كارهاي سخت وزيان آور ساليانه 45 روز
** مرخصي استعلاجي با ارائه گواهي پزشكي منفك از مرخصي استعلاجي مي باشد.
** مرخصي بدون حقوق با تفاهم كارفرما وكارگر صورت مي گيرد.

انواع نوبت هاي كاري

نوبت كاري صبح وعصر
نوبت كاري صبح وعصر وشب
نوبت كاري عصر وشب يا شب وصبح
** در خصوص پرداخت حقوق كارگران شيفتي ، بر اساس قانون كار فوق العاده نوبت كاري پرداخت ميگردد.

نحوه پرداخت فوق العاده نوبت كاري

نوبت كاري صبح وعصر : در اين حالت علاوه بر پرداخت دستمزد عادي 10% تحت عنوان فوق العاده نوبت كاري پرداخت ميگردد.
نوبت كاري صبح وعصر وشب : در اين حالت علاوه بر پرداخت دستمزد عادي 15% تحت عنوان فوق العاده نوبت كاري پرداخت مي شود.
نوبت كاري عصر وشب ويا شب وصبح : در اين حالت 22.5% تحت عنوان فوق العاده نوبت كاري علاوه بر دستمزد عادي پرداخت ميگردد.

فوق العاده اضافه كاري

درصورتي كه كارگر در انجام فعاليتهاي خود بيش از ميزان ساعات كاري بر اساس قانون كار در هفته ( 44 ساعت) كاركند كارفرما مكلف است بميزان كاركرد اضافي به وي فوق العاده اضافه كاري پرداخت نمايد.
ارجاع كار اضافي به كارگر به صورت اجباري ممنوع مي باشد.
تنها زماني كار اضافي در غير ساعات كاري به كارگر ارجاع ميگرددكه رضايت كارگر جلب شده باشد.

نحوه پرداخت فوق العاده اضافه كاري

در صورتي كه كارگر جهت انجام كار اضافي بكارگيري گرددفوق العاده مذكور بصورت زير قابل پرداخا ميباشد:
علاوه بر پرداخت ميزان دستمزد عادي ساعتي ، 40% تحت عنوان فوق العاده اضافه كاري بايستي به كارگر پرداخت گردد.
** در صورتي كه كار اضافي به كارگر در روزهاي تعطيل ويا جمعه واقع گردد ميزان فوق العاده مذكور 35% خواهد بود.

مثال

دستمزد عادي ساعتي كارگري در يك كارگاه توليدي 20000 ريال مي باشد . در طول هفته اخير ميزان ساعات كار عادي كارگر مذكور 44 ساعت وميزان اضافه كاري نامبرده تعداد 20 ساعت مي باشد . مطلوبست محاسبه دستمزد روزانه وفوق العاده اضافه كاري براي هفته اخير جهت پرداخت .
ميزان دستمزد عادي = 880000=20000*44
ميزان فوق العاده اضافه كاري =560000=140%*20000*20

برخي جرائم ومجازاتهاي تخلف از قانون كار

 ماده 117- در صورتي كه تخلف از انجام تكاليف قانوني سبب وقوع حادثه اي گردد كه منجر به عوارضي مانند نقص عضو ويا فوت كارگر گردد ، دادگاه مكلف است نسبت به اين موارد طبق قانون تعيين تكليف نمايد.
ماده 6 – كار اجباري به هر شكل ممنوع است ومتخلف علاوه بر پرداخت اجرت المثل كار انجام يافته وجبران خسارت ، باتوجه به شرائط وامكانات خاطي به حبس از 91 روز تا يك سال ويا جريمه نقدي معادل 50 تا 200 برابر حداقل مزد روزانه محكوم خواهد شد.
ماده 179 – كارفرمايان يا كساني كه مانع ورود وانجام وظيفه بازرسان كار وماموران بهداشت كار به كارگاههاي مشمول اين قانون گردند يا از دادن اطلاعات ومدارك لازم به ايشان خودداري كنند به پرداخت جريمه نقدي از 100 تا 300 برابر حداقل مزد روزانه و در صورت تكرار به حبس از 91 روز تا 120 روز محكوم خواهند گرديد.
ماده 181- كارفرماياني كه اتباع بيگانه راكه فاقد پروانه كار هستندويا مدت اعتبار پروانه كارشان منقضي شده است بكار گمارند ويااتباع بيگانه را در كاري غير از آنچه در پروانه كار آنها قيد شده است بپذيرندويا در مواردي كه رابطه استخدامي تبعه بيگانه با كارفرما قطع مي گرددمراتب را به وزارت كار وامور اجتماعي اعلام ننمايند باتوجه به شرايط وامكانات خاطي ومراتب جرم به مجازات حبس از 91 روز تا 180 روز محكوم خواهند شد.

دانلود گزارش کاراموزی مهندسی برق مخابرات

دانلود گزارش کاراموزی تحقیقی مهندسی برق گرایش مخابرات در زمینه شبکه های مخابراتی IN

فهرست:

عنوان
مقدمه
تاریخچه مخابرات ایران
تاریخچه مخابرات کاشمر

سیر تکاملی شبکه ها 
دلایل پیدایش IN
سرویسهای IN
NGN
نتيجه گيري


شبکه هوشمند IN  ازلحاظ ساختار به گونه ای است که لایه ای بالاتر از شبکه های معمول مخابرات (تلفن،همراه،دیتا) قرار می گیردومشترکین می توانند از ا نواع خدمات آن، به آسا نی وبا سرعت  استفاده کنند.این شبکه از گروهای سخت ا فزاری و نرم ا فزار تشکیل شده تا با استفاده از پروتکل های خاص ا مکان ارائه سرویسهای ویژه را برای مشترکین تلفن ثا بت وهمراه فراهم شود.
 به کار گیری پایگاه های اطلاعاتی در شبکه وفراهم نمودن امکان دسترسی برای مشترکین واپراتورهای خصوصی،ا فزایش درآمد برای اپرا تورها، با بردن تعداد مکالمات موفق،استفاده مؤثر از منا بع شبکه،  مدیریت قا بل ا نتفال بر روی سرویس ها  و امکان کنترل پارامتر های ارائه سرویس توسط مشترک از جمله مزایای پیاده سازی شبکه هوشمند است.

 شبكه هوشمند تجهیزاتی سخت‌ا فزاری، نرم‌ا فزاری است كه مشترك می‌تواند با استفاده از ساده‌ترین و قدیمی‌ترین امكانات كه عبارت از یك گوشی تلفن است، از سرویس‌های این شبكه بهره‌ برداری كند. این شبكه قادر است انواع مختلفی از سرویس‌های جدید و فرا تر از آنچه تاكنون مخابرات ارائه داده، در حداقل زمان عرضه كند. ایجاد ارتباط بهتر و سریعتر، از مهمترین ویژگی‌های سرویس‌های این شبكه است.

متن کامل گزارش کاراموزی 30 صفحه ای شبکه های مخابراتی را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

بررسی رابطه بين كيفيت زندگی كاری و كنترل شغلی و استرس شغلی با تعداد، شدت و فراوانی بيماريهای جسمی کا

دانلود مقاله مدیریت با عنوان :

بررسی رابطه بين كيفيت زندگی كاری و كنترل شغلی و استرس شغلی با تعداد، شدت و فراوانی بيماريهای جسمی کارکنان

چکیده

  هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطه بین کیفیت زندگی کاری و کنترل شغل و استرس شغلی با تعداد، شدت و فراوانی بیماری های جسمی در صنایع شیمیایی فارس بوده است. جامعه ی آماری این پژوهش تمامی کارکنان صنایع شیمیایی فارس بوده اند ، روش نمونه گیری به صورت تصادفی ساده بوده و برای تعیین حجم نمونه  از جدول کرجسی و مورگان (1970) استفاده شد که حجم نمونه 160 نفر به دست آمد. جهت جمع آوری داده ها در این پژوهش از پرسشنامه کیفیت زندگی کاری ، پرسشنامه کنترل شغل ، پرسشنامه استرس شغلی استاینمتز و مقیاس درجه بندی شدت بیماری های جسمی استفاده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده های بدست آمده  از روش آماری همبستگی پیرسون استفاده شد که نتایج زیر بدست آمد:
1-    ابعاد کیفیت زندگی کاری ، روابط انسانی در محیط کاری، امنیت شغلی، رعایت حقوق و منزلت انسانی، پیشرفت شغلی، مشارکت، توازن بین کار زندگی، تعهد کاری در تعیین ابعاد کنترل شغل، کنترل زمان، کنترل روش، درخواست نظارت، درخواست حل مسئله، مسئولیت تولید رابطه معناداری وجود دارد .
2- بین ابعاد کیفیت زندگی کاری و استرس شغلی رابطه معناداری وجود دارد.
3- بین ابعاد کنترل شغل و استرس شغلی رابطه معناداری وجود دارد .
4- بین ابعاد کیفیت زندگی کاری و تعداد، شدت و فراوانی بیماریهای جسمی رابطه معناداری وجود دارد.
5- بین ابعاد  کنترل شغل و تعداد، شدت و فراوانی بیماریهای جسمی رابطه معناداری وجود دارد.
6- بین استرس شغلی و تعداد، شدت و فراوانی بیماریهای جسمی رابطه معناداری وجود دارد.


مقدمه

کیفیت زندگی کاری به عنوان بخش مهمی از تجربیات کارکنان در محیط کار از سال 1970 وارد ادبیات شد و در طول چند دهه ای که از پیدایش آن می گذرد از آن به عنوان یک متغیر که بتواند رضایت مندی کارکنان را تأمین کند یاد شدهاست (لاولر ، 1983). در طی سالهای اخیر برنامههای کیفیت زندگی کاری نقش اساسی و مهمی در افزایش بهره وری نیروی انسانی و در نتیجه کارایی و اثربخشی سازمانها و شرکتهای بزرگ بر عهده داشته است. برنامههای استراتژیک ارتقای کیفیت زندگی کاری منابع انسانی در سازمانها یک رویکرد درونگر و گسترده می‌باشد این بدین معنی است که نیروی انسانی کارآمد نقش محوری در تحول سازمان ایفا میکند. در گذشته صرفا زندگی غیر کاری مدنظر و تأکید بوده ولی در جامعه امروزی بهبود کیفیت زندگی کاری یک برنامه جامع ووسیعی است که به منظور جلب رضایت و توجه کارکنان، کمک به آنان جهت مدیریت تغییرات و حفظ کارکنان در سازمان طراحی میشود. نارضایتی از کیفیت زندگی کاری یک مشکل اساسی است که بدون توجه به پست و موقعیت، می تواند کنترل شغلی همه کارکنان را بطور منفی تحت تأثیر قرار دهد. (قدیری بنات، 1388). از جمله کنترل شغلی متغیرهای سازمانی مهمی است که اخیرا مورد توجه روانشناسان صنعتی و سازمانی قرار گرفته است. کنترل شغلی اشاره به باور افراد در مورد اثرگذاری بر محیط کار دارد و لذا ادراکات افراد از محیط کار تأثیر قابل توجهی بر کنترل شغلی اعمال می نمایند و واکنشهای آنها به محیط کار را تحت تأثیر قرار میدهد (اسپکتور ، 1986). همچنین در دهه اخیر موضوع استرس و آثار آن در سازمانها مورد توجه بسیار واقع گردیده است اگر چه در علم پزشکی مساله فشار عصبی و علل و عوارض آن مدتهاست مورد بررسی و تحقیق قرار دارد اما باب این بحث در رفتار سازمانی تازه گشوده شدهاست. استرس اثرات فراوانی بر عملکرد و فعالیتهای اعضای سازمان دارد. مدیران، کارکنان و ارباب رجوع سازمان تحت تاثیر فشارهای عصبی دچار حالات روانی خاصی می شوند و دست به اعمالی می زنند که مستقیما در باز دهی سازمان منعکس می گردد. فشارهای عصبی دارای آثار جسمانی نیز هست و از این طریق به سازمان لطمعات شدیدی می آورد. (الوانی، 1388). همچنین تحقیقات نشان دادهاست که فشار روانی می تواند کارآیی سیستم ایمنی را کم کرده، وبدین سان آمادگی موجود زنده جهت ابتلا به بیماریهای مختلف را افزایش دهد (میلر، راجرز، دبی، ریچ ، 1979).

متن کامل مقاله را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

سيستم اتوماسيون توزيع

سيستم اتوماسيون توزيع

بررسي خصوصيات نرم افزارهاي اتوماسيون در شبكه هاي توزيع

تعريف IEEE از سيستم اتوماسيون توزيع :

سيستم اتوماسيون توزيع سيستمي است كه يك شركت توزيع را به نظارت از راه دور – هماهنگ نمودن و اعمال فرمان روي تجهيزات توزيع در زمان حقيقي در مسافتها دور قادر ميسازد .
انواع سيستمهاي اتوماسيون
سيستم مونيتورينگ شبكه توزيع (TM)
سيستم جمع آوري و كنترل نظارتي (SCADA)
سيستم جمع آوري و كنترل خودكار (DAS)
سيستم اتوماسيون هوشمند (DMS)

اهداف كلي اتوماسيون شبكه توزيع

كاهش هزينه هاي بهره برداري ، تعميرات و نگهداري
به تعويض انداختن سرمايه گذاري جهت ساخت تاسيسات جديد
بهبود راندمان سيستم توزيع
افزايش قابليت اطمينان شبكه
ارائه خدمات بهتر و سريعتر به مصرف كنندگان و افزايش رضايت آنان

مزاياي يك سيستم ديسپاچينگ بر مبناي اتوماسيون

الف) كاهش چشمگير زمان رفع خاموشي و انرژي توزيع نشده از طريق :
1) اطلاع سريع از وقوع خطا و حذف زمانهاي اطلاع
2) تشخيص سريع محل خطا
3) انجام سريع مانور و بهبود زمان بازيابي
ب) كسب اطلاعات و آمار بهتر و دقيقتر از شبكه و مصرف كنندگان .
ج) پيش بيني و جلوگيري از وقوع خطا
د) استفاده از سيستمهاي هوشمند جهت بازيابي سرويس بدون دخالت اپراتور .

تجهيزات سيستم اتوماسيون

1- تجهيزات مركز كنترلMaster Terminal Unit (MTU)-1
2- تجهيزات مخابراتي Communication-2
3- پايانه هاي دوردستRemote Terminal Unit (RTU) -3
4- سيستم واسط بين پست و پايانه Transducer-4
5- نرم افزار Software-5
وظايف مركز كنترل در يك سيستم SCADA
ايجاد ارتباط با پايانه ي IEDها و جمع آوري اطلاعات
– پردازش و ذخيره سازي آنها در پايگاه زمان حقيقي
پشتيباني از پروتكلهاي مختلف
جمع آوري و ذخيره سازي و پردازش اطلاعات با ترتيب زماني و آرشيوگيري و دسته بندي آنها
نمايش شماتيكي اطلاعات شبكه توزيع از طريق محيط گرافيكي استاندارد
پردازش ، ثبت و اعلام مناسب كليه آلارمها ، رويدادها بر روي صفحات نمايشگر ، فايلها و چاپگر
دريافت فرمانهاي كنترلي از اپراتورها و ارسال آنها به پايانه ها و نقاط متناظر
ايجاد گزارشها و فرمهاي اطلاعاتي مطابق با نياز شبكه توزيع
ترسيم منحني نمايش تغييرات پارامترهاي سيستم
ايجاد توابع محاسباتي
ارتباط با بانكهاي اطلاعاتي استاندارد بخصوص براي استفاده از GIS و MIS اجراي برنامه هاي خاص كاربردي مانند DMS

معيارهاي كلي طراحي پيكره بندي سخت افزار و نرم افزار مركز ديسپاچينگ توزيع

الف – سيستم باز (Open System)
ب- معماري توزيع شده
ج – قابليت دسترسي و افزودگي
د – قابليت تعمير
ه – مطابقت با استانداردها
الف – سيستم باز(Open System)
سيستم بايستي سهولت مبادله اطلاعات بين بخشهاي مختلف سيستم و عدم وابستگي به سخت افزارهاي يك سازنده خاص و امكان جايگزيني سخت افزار را داشته باشد . همچنين بايستي خصوصيات ذيل را پشتيباني نمايد :
قابليت حمل Portability
كاركرد سازگار Interoperability
مقياس پذيري Scalability
قابليت اتصال Connectivity
قابليت اطمينان Reliability
ب – معماري توزيع شده
پيكره بندي تجهيزات مركز و ساختار نرم افزارهاي مربوطه بايد به صورت توزيعي بوده تا بتوان براساس حجم اطلاعات مورد نياز در سيستم ، پيچيدگي محاسبات موجود و قابليت اطمينان مورد نظر ، برنامه هاي سيستم را بر روي سخت افزارهاي مختلف نصب نمود . اساس معماري توزيع شده در يك سيستم بر اين است كه عمليات اصلي كه توسط اين سيستم بايد انجام گيرد ، به چند بخش عمده و مجزا تقسيم ميشود و هر كدام از اين بخشها توسط يك كامپيوتر اجرا ميگردد. ارتباط بين اين كامپيوترها از طريق يك شبكه ارتباطي با سرعت زياد برقرار ميگردد .
ج – قابليت دسترسي و افزودگي
توانائي يك سيستم در انجام وظيفه محوله در هر لحظه از زمان را قابليت دسترسي آن سيستم گويند . راه افزايش اين قابليت ايجاد قابليت افزودگي است كه عبارت است از :
در صورت بروز اشكال در يك كامپيوتر ، كامپيوتر ديگري بتواند بدون وقفه وظايف محوله به كامپيوتر معيوب را انجام دهد و با توجه به قابليت اطمينان مورد نياز مركز كنترل توزيع ، به ازاء هر چند كامپيوتر يك كامپيوتر پشتيباني كافي ميباشد . ( SHARED )

د – قابليت تعمير
توانائي يك سيستم يا يك تجهيز تحت شرايط كار معين ، پس از تشخيص خرابي، جهت برگرداندن آن به شرايط كار عادي خود ، را گويند و بايستي داراي امكانات ذيل باشد :
نرم افزار تشخيص خطاي عيب يابي
ثبت خطاهاي نرم افزاري در فايل
پايداري مدولهاي نرم افزاري
ه – مطابقت با استانداردها
مشخصات فني سيستم عامل و محيط محاسباتي و شبكه هاي ارتباطي محلي و شبكه هاي ارتباطي گسترده و نحوه ارتباط مركز با پايانه دوردست و ارتباط بين مراكز بايستي استانداردهاي بين المللي را پشتيباني نمايد .
IEEE
IEC/POSIX
ISO/OSI
TOD/ID

ويژگيهاي خاص مركز كنترل ديسپاچينگ توزيع

تعداد زياد ايستگاههاي تحت پوشش
تنوع و تعداد زياد تجهيزات منصوبه
تغييرات زياد در پيكره بندي شبكه توزيع
تطابق تقريبي پيكره بندي شبكه توزيع براساس جغرافياي محل
مجاورت پست توزيع با مشتركين و ايجاد مشكلات خاص اجتماعي در هنگام بروز خاموشي
درصد بسيار زياد حوادث در شبكه توزيع
محدوديتهاي مالي و در نتيجه محدوديت در بخشهاي تحت نظارت و كنترل از راه دور
مواردي كه در طراحي مركز ديسپاچينگ توزيع مي بايستي مدنظر قرار گيرد
پردازش حجم بالاي اطلاعات
دريافت ، پردازش و ارسال سريع اطلاعات و فرامين
ظرفيت بالاي پايگاه دادهها
تنوع در مدل اطلاعاتي
تنوع در پروتكلهاي موجود و قابليت اضافه كردن پروتكلهاي جديد
ارتباط با ساير سيستمهاي خارجي (External System)
قابليتهاي بيشتر واسط گرافيكي (MMI)

نرم افزارهاي مركز كنترل

اولويت اول
الف – نرم افزارهاي اصلي و پايه : هسته اصلي اين نرم افزار ، سيستم عامل ميباشد
ب – نرم افزارهاي مربوط به سيستم اسكادا
ج – واسط بهره برداران به سيستم
د – سيستم ورود اطلاعات ، نگهداري و انتقال آنها

 
اولويت دوم
الف – محاسبات آناليز شبكه پخش بار و نحوه تقسيم بندي بار بين فيدرها
ب - نرم افزارهاي مربوط به كاهش تلفات در شبكه
اولويت سوم
الف – مديريت انرژي
ب – سيستمهاي خبره
قابليتهاي سيستم عامل مركز كنترل
امكان اجراي همزمان چند برنامه
امكان استفاده همزمان چند بهره بردار
پشتيباني از عمليات بلادرنگ
قابليت كنترل شبكه كامپيوتر
قابليتهاي گرافيكي
پشتيباني براي راه اندازي نرم افزارهاي استاندارد
قابليت انتقال
عدم وابستگي به سخت افزار خاص
قابليتهاي نرم افزار مربوط به سيستم (SCADA)
جمع آوري اطلاعات از ايستگاهها
نگهداري مدل اطلاعاتي مربوط به وضعيت جاري و حالت نرمال شبكه
پردازش مقادير اندازه گيري شده
مكانيزم تغيير رنگ پويا در دياگرام شبكه متناسب با تغيير وضعيتها
تعيين محيط هاي كنترلي شبكه (سطوح دسترسي)
پردازش آلارمها و وقايع (با امكانات ذخيره – نمايش و چاپ اطلاعات همراه با ابزارهائي مانند Sorting و Filtering
ثبت زمان عملكرد كليدها و تعداد عمليات كليدزني
توابع محاسباتي
توابع آرشيوگيري و ذخيره ساز اطلاعات
ايجاد Log فايلها ، گزارشها و صفحات نمايشي
قابليتهاي مورد نياز در نرم افزار واسطه بهره برداري با سيستم 1
پشتيباني از صفحه نمايش رنگي و بزرگ در صورت نياز
پشتيباني از چاپگرها و وسايل جانبي كامپيوتر
نمايش وقايع با اعلام خطر روي صفحه نمايش
قابليتهاي بزرگ نمائي و نمايش همزمان چند صفحه
حركت بر روي يك صفحه (Panning Scrolling)
تغيير سطح صفحه نمايش داده شده (Decluttering)
وجود صفحه اي براي هدايت و مسيريابي اپراتورها (Window Navigation)
امكان استفاده از دفترچه هاي يادداشت كامپيوتري
امكان گذاشتن يادداشت روي المانها و گزارش گيري از آن (Putting Comment)
قابليت بزرگ نمائي (Zooming)
امكان نمايش همزمان چند صفحه (Multi Widowing)
قابليت راهنمائي چند مرحلهاي براي انتخاب تصاوير (Multi Stage Guidance)
قابليتهاي مورد نياز در نرم افزار واسطه بهره برداري با سيستم 2
راهنماي On-Line
هدايت و مسيريابي اپراتورها (Navigation Window)
حفظ امنيت عمليات آن يا Security با استفاده از اسم كاربران و Password آنها به منظور كنترل و دستيابي و مشخص نمودن فعاليت بهره برداران .
ذخيره سازي و بازيابي desktop با كمك اين امكان ميتوان گروهي از دياگرامهاي مربوط به روالهاي كليد زني را به صورت سريع فرا خواند .
با توجه به ظهور نسلهاي جديد صفحه نمايشگر بزرگ كه معمولاً در اين مراكز مورد استفاده قرار مي گيرند لزوم همسازي و هماهنگي نرم افزار و انجام مانورهاي مختلف نمايشي بايستي در نرم افزار مدنظر قرار گيرد .
پايگاه دادهها
از آنجا كه انجام عمليات كنترل و نظارت مركز ديسپاچينگ براساس پردازش مجموعه اطلاعات دريافتي از شبكه استوار است انتخاب و استفاده از يك پايگاه دادههاي توزيع و زمان حقيقي امري لازم ميباشد . اين پايگاه دادهها بايد در حافظه اصلي ماندگار باشد و ساختار آن به صورت مناسبي تعريف شده باشد تا زمان دسترسي به اطلاعات در حداقل زمان ممكن باشد . همچنين اين پايگاه دادهها بايد براساس SQL(SQL-Based)طراحي شده باشد تا امكان استفاده از آن براي ساير قسمتها و يا كامپيوتر ديگر (Office PC) فراهم باشد .
سيستم مديريت توزيع
محاسبات آناليز شبكه
محاسبات مربوط به كاهش تلفات شبكه
محاسبات پخش بار براي شبكه توزيع
تغيير نقاط مانور شبكه
تجزيه و تحليل اتفاقات با استفاده از سيستمهاي خبره 

آلاینده های هوا

آلاینده های هوا
 
اكسيدهاي نيتروژن

از ميان هفت اکسيد نيتروژن شناخته شده موجود در هواي محيط، اکسيد نيتريک (NO ) و دي اکسيد نيتروژن (NO2) از آلوده کننده هاي مهم هوا به شمار مي روند. دي اکسيد نيتروژن گازي است مرئي با رنگ قهوه اي مايل به زرد يا قهوه اي مايل به قرمز که طي فرايندهاي پيچيده اتمسفر به ذرات معلق نيترات (NO3) تبديل مي شود. به علاوه دي اکسيد نيتروژن نيز همچون اکسيد نيتريک يکي از آلاينده هاي اصلي مه دود است. اين گاز در شهرها به علت فعاليتهاي انساني از غلظت بالايي برخوردار است. احتراق سوختها در دماي بالا سبب توليد اين آلاينده مي شود .

اين دو گاز اثر مستقيم بر آلودگي هوا ندارند بلکه درصورتيکه با هوای مرطوب تر کيب شوند ، اين گازها با هواي مرطوب توليد اسيد سيتريک مي نمايند که در اين حالت موجب پوسيدگي شديد فلزات مي شوند. از طرفی چنانچه غلظت NO2 و حدود 25/0 ppm برسد قابليت ديد را به ميزان قابل توجهي کاهش خواهد داد. اگر گياهان به مدت 10 الي 12 روز در معرض هواي محتوي ppm 5/0 NO2 قرار بگيرند رشد آنها بسيار کاهش مي يابد
از ميان هفت اکسيد نيتروژن شناخته شده موجود در هواي محيط، اکسيد نيتريک (NO ) و دي اکسيد نيتروژن (NO2) از آلوده کننده هاي مهم هوا به شمار مي روند.

دی اكسيد سولفور

اکسيد گوگردگاز بي رنگ، غيرآتش زا و بي بو است که در سطح کره زمين در تراکمهاي پايين وجود دارد. هنگامي که غلظت آن بين ppm 1-3/0 در اتمسفر باشد بر حس چشايي اثر خواهد گذاشت و در مقادير بالاتر از ppm 3 بوي بدي به همراه خواهد داشت. وقتي SO2در اتسفر منتشر شود در جريان واکنش هاي پيچيده به صورت ذرات معلق سولفات( SO4) درمي آيد
برخي از سوختهاي فسيلي مانند زغال سنگ و مواد نفتي سنگين (نفت کوره و گازوييل) حاوي مقادير زيادي گوگرد مي باشند که اين گوگرد در اثر احتراق به شکل گاز دي اکسيد گوگرد در فضا پخش مي شود. خودروهاي ديزلي با وجود سهم اندک در ترافيک عامل انتشار تقريبا تمامي دي اکسيد گوگرد از منابع متحرک مي باشند.
طبق برآورد سازمان بهداشت جهاني به طور تقريبي 294 ميليون تن از اين گاز در سطح جهان توليد مي شود که حدود نيمي از اين مقدار از منابع طبيعي (فعاليت آتش فشان) توليد مي شود و نيم ديگر آن توسط فعاليتهاي انساني به وجود مي آيد که اساسا در اثر احتراق سوختهاي فسيلي است
دي اکسيد گوگرد معمولا در اتمسفر تبديل به تري اکسيد گوگرد و تري اکسيد گوگرد تبديل به اسيد سولفوريک مي شود. اکسيدهاي گوگرد در صورتيکه در هوايي قرار نگيرند که ذرات معلق در آن وجود داشته باشند و رطوبت نسبي نيز نسبتا بالا باشد شديدترين اثر نامطلوب را بر آلوده نمودن محيط زيست خواهند داشت

منواكسيد كربن

منوکسيد کربن گازي است بي رنگ و بي بو که حتي در تراکم هاي بسيار کم نيز براي انسان و ساير جانوران خطرناک است. اين گاز بيشتر در اثر احتراق ناقص سئختهاي فسيلي توليد مي شود. هنگامي که در فرايند سوخت مواد آلي ، اکسيژن حاضر جهت احتراق کم باشد، منوکسيد کربن تشکيل مي شود. منبع نشت CO در مناطق شهري وسايل نقليه موتوري هستند به طوري که ميزان منوکسيد کربن با افزايش تعداد وسايل نقليه در مناطق مختلف شهر افزايش مي يابد. طبق برآورد سازمان بهداشت جهاني مقدار توليد منوکسيدکربن در جهان به طور تقريبي 2600 ميليون تن در سال برآورد گرديده است که 60% اين مقدار توسط فعاليتهاي انساني توليد مي شود
مواد موجود در خاک مي تواند مقداري از اين CO را جذب نموده و مقداري نيز در اثر فعل و انفعالات به CO2 تبديل مي شود. در صورتيکه ميزان CO از ppm 750 تجاوز نمايد سبب مرگ خواهد شد
در مناطق شهري غلظت گاز منوکسيدکربن به بار ترافيکي وابسته بوده و با شرايط آب و هوايي مختلف نيز تغيير مي کند. از منابع غير شهري توليد کننده اين گاز مي توان سوزاندن پسمانده کشاورزي و آتش سوزي جنگل ها را نام برد.

سرب

سرب از جمله فلزاتی است که موارد استعمال بسيار دارد. سرب چه به صورت غبار و چه به صورت نمک های مختلف ، از طريق دودکش کارخانه های مختلف وارد هوا می گردد. با همه اين احوال خطرناکترين و وسيعترين مرکز پخش اين ماده سمی از محيط زيست ، اتومبيل است. در بنزين با ترکيبات تتراتيل سرب 4(C2H5)Pb و تترامتيل سرب (CH3)Pb يافت می شود. در اثر سوختن بنزين از اتومبيل، سرب تبديل به اکسيد سرب شده و به اين صورت از لوله اگزوز خارج و به همين صورت نيز بوسيله هوای مورد تنفس وارد بدن انسان می شود. در آلمان غربی سالانه بين 7000 تا 8000 تن سرب وارد هوا می گردد. در تمام دنيا مقدار سرب توليد شده بوسيله اتومبيل ها و کارخانه های صنعتی به سالانه حدود 000/500 تن می رسد.
انسانها ، حيوانات و گياهان سرب را به صورت مختلف به بدن خود راه می دهند. سرب می تواند از طريق آبهای آلوده وارد نتايج آبهای نوشيدنی گشته ، از طريق اگزوز اتومبيل ها وارد هوا و بالاخره وارد ريه گردد و از طريق دودکش کارخانه ها وارد هوا و بعد وارد مواد غذائی می شود. با اين حال هوای آلوده به سرب مهمترين عامل گسترش اين آلودگی است.
سرب وارد شده در هوا به سختی می توان تحت کنترل درآورد. آنچه سبب نگرانی است تأثير طويل المدت سرب بر روی محيط زيست می باشد. بعنوان مثال زمين های مجاور خيابانها و اتوبانها با ترافيک شديد ، همه با فاصله حدود 5/0 يا 1 کيلومتری خيابان آلوده به سرب می باشند. همچنين در مورد موقعيت اقيانوسها در رابطه با آلودگی بوسيله سرب بايد گفت که به مقدار سرب موجود در اقيانوسها امروزه حدود 50 برابر مقدار طبيعی خود می باشد.
علائم بيماريهای حاصل از سرب کاملاً متفاوت و در وهله اول غيرقابل تشخيص می باشد. در مراحل اوليه بی حوصلگی، بی اشتهايی و کمبود تحرک را می توان نام برد.
کم شدن وزن وخون علائم ديگری از مسموميت در اثر سرب می باشد. در بين بانوان عادات ماهانه صورت نمی گيرد و يا به تعويق می افتد. تغييرات کلی نيز در شکل خون بوجود می آيد. گلبولهای قرمز خون تغيير شکل می دهند. در اثر رسوب سرب در دهان ، لثه و دندانها به رنگ خاکستری در می آيند. اين رنگ خاکستری می تواند حتی بعد از رفع مسموميت نيز مدتی پابرجا بماند.
اثرات مسموميت ناشی از سرب می تواند دامنه گسترده تری پيدا کند و به مشکلات و نارسائيهای زير مبتنی گردد
-         کاهش ضربان نبض
-         ازدياد فشار خون
-         چروک خوردن کليه
-         پارگی يا درد شديد عضلات (پارگی عضلات در اثر از دست دادن خاصيت کششی)
-         بيماريهای مغزی همراه با سردردهای شديد
-         صرع
علاوه بر بيماريهای نامبرده ، تاکنون در اثر مسموميت سرب ، بيماريهای عصبی ، فلج ، بيماريهای مفصل و کم خونی نيز مشاهده شده است. همچنين در اثر وجود سرب در بدن احتمال تغييرات ژنتيک و يا بطور کلی دگرگونی عوامل ارثی نيز موجود است.
مسموميت های شديد در اثر سرب معمولاً بين انسانهايی رايج است که تماس مداوم با سرب دارند. از آن جمله کارگران کارخانه هايی که به نحوی با سرب در تماس هستند را می توان نام برد .
در اينجا لازم به ذکر است که وضع سلامتی پليس های راهنمايی ، که اکثر در خيابان های پر رفت و آمد خدمت می کنند بايد در رابطه بامسموميت سرب مورد بررسی قرار گيرد. زيرا هوای مورد استنشاق اين اشخاص - علاوه بر آلوده بودن به ساير مواد مولد آلودگی - همواره آغشته به سرب می باشد و حفظ سلامتی اين افراد وظيفه تمام افراد جامعه است.
 

تاثیر جیوه بر سلامت

جیوه یک فلز سنگین است که به شکلهای مختلف در محیط وجود دارد . که از طریق بلعیدن ، استشمام و جذب پوستی و تماس چشمی وارد بدن شده و باعث آسیب به کبد ، مغز و سیستم تنفسی ، پوست ، چشمها ، سیستم اعصاب مرکزی و غیره میشود . مسموم شدن با این عنصر به میزان تجمع و انباشت و پخش آن بستگی دارد . فرم غبار و فرم گازی آن نسبت به مایع آن سمیت بیشتری دارد . ترکیبات دو ظرفیتی جیوه از ترکیبات یک ظرفیتی آن سمی ترند . همچنین ترکیبات جیوه به شکل آلی سمی تر از فرم غیر آلی آن میباشد . جیوه بعنوان سم عمومی سلول عمل میکند یعنی با سولفو هیدرید پروتئین ها پیوند شیمیایی برقرار کرده و با آسیب به غشاء و کاهش میزان RNA سبب از کار افتادن سیستم های آنزیمی میشود . کلیه ها و سیستم عصبی در برابر این ترکیبات بسیار آسیب پذیر ترند . سمیت جیوه و ترکیبات آن بستگی به میزان انحلال هر یک دارد که بر جذب سطحی و پخش آن در ارگانیسم های بدن تاثیر گذار است . جیوه به شش ها آسیب حاد زده و به سیستم عصبی مرکزی آسیب مزمن وارد میسازد . مسمومیت تنفسی حاد بسیار خطرناک است . کلرید جیوه (II ) یکی از سم های قوی با قابلیت خورندگی است . در صورت کاهش دما کلرید جیوه ( II ) به کلرید جیوه (I ) تبدیل میشود که حالت رسوب داشته و به کمک کربن فعال میتوان آنرا جذب نمود . در محیط های صنعتی مسمومیت با بخار جیوه کم و بیش وجود دارد .

جیوه در شکلهای مختلف :

-فرم فلزی جیوه :
در ترمومتر ، باطریها و بعضی از رنگ های پلاستیکی و لامپ های فلورسنت   وجود دارد . جیوه تنها فلزی است که در فرم عنصر در دمای اتاق مایع است و به راحتی تبخیر میشود ، و استنشاق آن سبب مسمومیت می گردد . فرم فلزی در چربی محلول بوده ، پس از استنشاق به راحتی از طریق آلوئولها وارد جریان خون می شود .
   -فرم غیر آلی جیوه :
در حشره کشها ، آفت کشها ، مواد ضد عفونی کننده و باطریهای خشک و غیره وجود دارد که بلع این نوع ظرف چند ساعت سبب ناراحتی های گوارشی و غیره خواهد شد .
   - فرم آلی جیوه :
ترکیبات آلی جیوه در چربی محلول هستند ، برخی از آنها به راحتی تبخیر میشود و وارد فاز گازی میشود . این ترکیبات سبب مسمومیت و التهاب پوست میشوند ، و در چربی انحلال یافته و به سیستم عصبی مرکزی به شدت آسیب میرسانند . ترکیبات پایدار آلکیل مرکوری برای سیستم عصبی و جنین سمی میباشند . جیوه جهش زا بوده و سبب ناقص الخلقه شدن جنین می شود به ویژه اگر به صورت آلکیل مرکوری باشد . ترکیبات جیوه در محیط به وسیله میکرو ارگانیسم های آب و خاک تبدیل به متیل مرکوری شده و میتواند وارد بدن ماهی و سایر آبزیبان شده و نهایتاً توسط انسان مصرف شود . متیل مرکوری وارد شده از طریق گوارش خصوصاً به سیستم عصبی مرکزی و کلیه ها آسیب میرساند .
- جیوه بین آب و خاک و هوا در حال گردش میباشد . در محدوده مناطق معدنی بیش از سایر مناطق است . و میتوان گفت گازهای ناشی از باطله های معدنی و مواد معدنی کارشده یکی از راههای انتشار این فلز به هواست . از نکات جالب توجه این است که جیوه تمایل زیادی به شرکت در اجزای گوگرد دار قارچ را دارد و به همین دلیل قارچ های غنی از جیوه را بدون در نظر گرفتن این مطلب که جیوه در خاک وجود دارد یا نه ، در همه جا میتوان یافت . و در جاهایی که آلودگی اتمسفر به این عنصر بالا باشد میزان جیوه قارچ به میزان چشمگیری افزایش می یابد . همچنین جیوه فابلیت تبخیر از خاک را دارد و تا اندازه ای در گیاخاک و هوموس باقی میماند . در اثر بسیاری از فرآیند های اشتعال جیوه وارد فاز گازی می شود که باید به نحوی آنرا از محیط زدود .

ذرات معلق

به هر ماده به جز آب خالص که به صورت مايع يا جامد در اتمسفر تحت شرايط نرمال در اندازه ميکروسکوپي يا زيرميکروسکوپي اما بزرگتر از ابعاد مولکولي باشد، ذرات معلق مي گويند. اندازه اين ذرات متفاوت است . در صورتيکه اندازه ذرات معلق از يک مولکول بيشتر (قطر يک مولکول معمولا 0002/0 ميکرون است) و از 500 ميکرون کمتر باشد اين ذرات مي توانند بين چند ثانيه تا چند ماه در هوا معلق بمانند. ذراتي که اندازه آنها کمتز از 1/0 ميکرون باشد به صورت تصادفي حرکت نموده و باذرات و مولکولهاي ديگر تصادف مي نمايند. ذراتي که قطر آنها بين 01/0 تا 1 ميکرون است داراي سرعت متوسطي هستند که در مقايسه با سرعت باد اندک است. ذراتي که بزگتر از يک و کوچکتر از 20 ميکرون هستند نيز داراي سرعت اندک بوده ولي قابليت رسوب يا خارج شدن از هوا را دارا هستند و ذرات بزرگتر از 20 ميکرون معمولا به واسطه نيروي جاذبه سريعا از هوا خارج مي شوند. اين گونه ذرات معمولا باعث تيره رنگ شدن هواي شهر شده و هرچه مقدار اين ذرات بيشتر باشد هواي شهر آلوده تر به نظر مي رسد

ذرات معلق در اثر فرايندهاي احتراق يا گرمايش ايجاد شده و گرد و غبار ناشي از عمليات توليد، نقل و انتقال و فرايندهاي بکارگيري مواد پودر شده را نيز شامل مي شوند. بخش اعظم ذرات معلق موجود در هوا منابع طبيعي شامل زمين، اقيانوس ها و آتش فشان ها هستند. منابع مصنوعي ذرات معلق در مناطق شهري شامل صنايع مختلف از قبيل سيمان، ذغال سنگ، ذوب آهن، کارخانجات گچ پزي و کارگاههاي بزرگ تراشکاري مي باشد.

ازن

مردم ازن را با لايه محافظ اتمسفر که ما را از پرتوهاي مضر خورشيد حفظ مي نمايد ، و يا بعنوان يک آلاينده در سطح زمين مي شناسند. در واقع ازون در مه دود فتوشيميايي ناشي از آلودگي هوا وجود دارد زيرا برخي از روند هايي که آلودگي ايجاد ميکنند ، ازون هم توليد ميکنند . همچنين ، تابش آفتاب برروي آلاينده هاي صنعتي و اتومبيلها سبب خارج شدن اتمهاي اکسيژن از ملکولهاي آلاينده هايي مانند اکسيدهاي نيتروژن ، اسيد نيتريک ، دي اکسيد سولفور و کربن مونواکسايد ميشود .
در همين حال اتمهاي آزاد اکسيژن با اکسيژن آزاد موجود در هوا ازون تشکيل ميدهد . ازون فعال به نوبه خود با همان آلاينده ها مجددا ترکيب شده و آنها را با شکستن به آب ، دي اکسيد کربن ، نيتروژن ، گوگرد و اکسيژن خنثي ميکند . در نتيجه آلودگي زياد منجر به غلظت هاي بالاي ازون مي شود اما ازون اختصاصا مقصر اصلي نيست . از آنجايي که غلظت ازون داراي ارتباط مستقيم با غلظت آلاينده هاي شيميايي موجود در مه دود فتوشيميايي است ، به عنوان ضريبي براي کنترل آلودگي فضاي خارج از ساختمان بکار مي رود . اين دليل سؤ تفاهمي است که در رابطه با ازون وجود دارد . ازوني که از طريق واکنشهاي فتوشيميايي تشکيل شده و با ترکيبات شيميايي مه دود مخلوط شده است ، معجوني خطرناک از سموم است و نبايد تنفس شود . از طرف ديگر ، توليد غلظت هاي پايين ازون براي استفاده به عنوان تصفيه هوا و آب فوايد بسياري را به انسانها ارائه نموده است .
ازن يکي از قوي ترين مواد گندزدا و بوبر طبيعي است که به دانش بشري شناسانده شده است . ازون ( اکسيژن فعال( تنها بوها و مواد خطرناک را نمي پوشاند بلکه آنها را در سطح ملکولي از بين مي برد
١- ازن
ازون (O3 ) آلوتروپ سه اتمي اکسيژن يا " اکسيژن فعال " يا " اکسيژن سه ظرفيتي " يکي از اجزاي طبيعي هوايي است که ما هر روزه تنفس ميکنيم .
ازون زماني تشکيل مي گردد که ملکولهاي اکسيژن (O2 ) توسط پرتودهي فرابنفش خورشيد ، رعد و برق و قوس الکتريکي به دواتم تفکيک مي شود . اتمهاي آزاد در گروه هاي سه اتمي ترکيب مجدد شده و ازون را پديد مي آورند .
٢- غلظت مجاز ازن
غلظت هاي متوسط ازن بيرون از ساختمان در يک منطقه يبن p  pm ٥./. - ٣./. ميباشد. بيشترين سطوح طبيعي موجود در کنار ساحل درياها ، جنگلها و مناطق کوهستاني ، مکانهايي که مردم براي صرف تعطيلات و رفع خستگي به آنها ميروند ، يافت مي شود . هواي تازه و نيرو بخش پس از يک طوفان به همراه رعد و برق بهاري بخاطر توليد طبيعي ازون مي باشد. همينطور بوي خشک کن لباسشويي بهمين دليل است .
٣- ازن چگونه عمل ميکند‌؟
متاسفانه ازن در محيطهاي درون ساختمان مدرن ما از بين رفته است . اما آلاينده ها به قوت خود باقي اند . ازون با سرچشمه بوها و مواد شيميايي نامطبوع و خطرناک واکنش مي دهد . منابع آلاينده هاي شيميايي که حدود 99درصد آنها از ملکولهاي سير نشده تشکيل شده اند ، مي توانند با ملکولهاي اضافي مانند ازون واکنش دهند ( دود سيگار با بيش از 3600ترکيب شيميايي ، يک نمونه از آلايندههاست .) ملکول فعال ازون آلاينده ها را سريعا به ملکولهاي پايه اوليه مي شکندو در نتيجه آنها را خنثي مي کند . ملکول ازن با دادن اتم اکسيژن سوم غير مزدوج خود در روند شيميايي ، خود به اکسيژن معمولي تبديل ميشود

براي مثال فرمالدهيد ، که در تخته سه لا ، کابينتها ، مبلمان ، دود سيگار ، پتوهاي نو ، پرده هاي نو ، کاغذهاي ديواري ، قابها و ذرات چوب يافت مي شود بصورت زير با ازون واکنش ميدهد :
فرماهيد + ازن > دي اکسيد کربن + آب + اکسيژن                                      
HCHO + 2O3> CO2 + 2O2
باکتريها ، کپکها و قارچها که توليد بوهاي نامطبوع کرده و واکنشهاي حساسيتي و گاهي بيماري ايجاد مي کنند ، در واکنش با ازون از بين ميروند. غشا يا پوسته خارجي اين ميکروارگانيسم ها گيرنده هايي دارند که مانند آلاينده هاي شيميايي مي توانند ازون را جذب کرده و منجر به نابودي آنها شود. باکتري ، کپک يا قارچ بدون غشا يا پوسته محافظ از بين مي رود . ويروسها نيز توسط ازون از بين مي روند .
٤- آيا ازن ايمن و بي خطر است ؟
تقريبا مانند هر چيز ديگر ، حتي اکسيژن ، چنانچه در معرض مقادير زياد ازون براي مدت زمان زيادي قراربگيريد ميتواند خطرناک باشد. همانطور که اشاره شد ، غلظتهاي طبيعي ازون خارج از ساختمان در محيطهاي پاک بين ppm  0.05 - 0.03 متغير است . اداره غذا و دارويي آمريکا تنفس ppm 0.05 ، ٢٤ ساعته در روز را ايمن و بي خطر مي داند .اين يک استاندارد محتاطانه است زيرا غلظت هاي طبيعي ازون اغلب به ppm  0.065 ،يعني 25 درصد از محدوده عنوان شده توسط اداره غذا و دارو ، ميرسد
ARA

تاثیر آلودگی هوا بر انسان ها

مساله آلودگی هوا اگر یکی از حادترین مسائل ناشی از تمدن صنعتی نباشد ، بدون شک از بغرنج ترین آنهاست .
اگرچه در حالت عادی تنها به اثرات سوء وارد به انسان توجه می شود اما این تعریف آلودگی را تنها به این اثرات محدود نمی نماید . مواد نامطلوب می توانند برانسان ، گیاه ، مواد و اشیاء یا محیط زیست جهانی تاثیر گذاشته ویا با مه آلود کردن هوا و ایجاد بوهای نامطلوب جلوه های نامناسب ایجاد نمایند .
روز ۲۹ دی ماه ششمین سالی است که روز هوای پاک را تجربه می کنیم . بدون استفاده از ابزارهای پایش هوا نمی توان تصور کرد که روزانه چه مقدار آلاینده از طریق نفس کشیدن وارد دستگاه تنفسی و بدن می شود . سال گذشته وضعیت آلودگی هوای شهری مثل تهران تنها در هفت دهم روزهای سال پاک بوده و در ۵۶٪ روزها در شرایط ناسالم و در ۳۱٪ روزها در شرایط بسیار ناسالم قرار داشت .
آلوده کنندهای مختلفی که ممکن است از منابع طبیعی و یا مصنوعی وارد اتمسفر گردد عبارتند از :

دی اکسید گوگرد :

 SO2 حتی در غلظت های بسیار کم موجب ایجاد واکنش هایی در مغز ، تحریک غشاء مخاطی دستگاه تنفس ، افزایش مقاومت ریه به جریان هوا ، درد در ناحیه سینه ، گاهی ریزش خون از بینی ، اثر بر سیستم گوارش ، تحریک چشم ، تنگی نفس ، افزایش ضربان قلب ، افزایش سرعت حرکات تنفسی ، توسعه بیماریهای مزمن ریوی بخصوص برونشیت ، سرفه و کاهش ظرفیت تنفسی می گردد همچنین خون افرادی که در معرض این گاز قرار گرفته اند نشان می دهد که این گاز سنتز DNA(عامل انتقال وراثت ) را مختل می کند و ازرشد برخی از گلبولهای سفید خون (لنفوسیتها) جلوگیری می کند که در نتیجه سیستم دفاعی بدن کاهش می یابد .

اکسیدهای ازت :

اکسیدهای ازت به دو طریق مستقیم و غیر مستقیم بر سلامت انسان اثر می گذارند . اثر مستقیم آنها بستگی به نوع اکسید دارد زیرا NO2 نزدیک به چهار برابر بیشتر از NO سمی است و در غلظت های مساوی با CO از آن زیان آورتر است . اثرات ثابت شده NO2 بر روی انسانها کاملا به اثر تنفسی محدود می شود که باعث پیامدهائی نظیر اختلال در بویائی ، بیحالی ، خستگی ، ناراحتی های حفره بینی ، اشکالات تنفسی ، تحریک گلو ، چشم ، ناراحتی های اعصاب ، گشادی مردمک چشم ، افزایش برونشیت حاد و تولید نیتروزامین .

هیدروکربنها :

 عمومأ مدرکی دال بر اثرات نامطلوب هیدورکربن ها در غلظت جاری هوا بر روی انسان وجود ندارد بلکه اثر مضر آنها اغلب از طریق واکنشهای فتوشیمیایی که مواد ثانوی آلوده ساز تولید می کنند می باشد .

اکسیدان های فتو شیمیایی : علائمی از قبیل سرفه ، کوتاه شدن تنفس ، انقباض مجاری هوایی ، سردرد ،‌تنگی نفس ،‌اختلالات تنفسی ، تغییر گلبولهای قرمز خون ، التهاب حلق و گلو ، تحریک چشم و آبریزش چشم می تواند نتیجه تماس با این آلاینده باشد .

منواکسید کربن :

 میل ترکیبی هموگلوبین (Hb) خون که عامل انتقال اکسیژن به بافتهای بدن است با منو اکسید کربن تقریبا۲۰۰ برابر بیشتر از میل ترکیبی آن با اکسیژن است. از این رو وجود CO در هوای تنفسی قادر است مقادیر زیادی از هموگلوبین خون را به کربوکسی هموگلووبین ( COHB) که یک ترکیب پایدار است تبدیل کند و از مقدار هموگلوبین که اکسیژن را به بافتها می رساند بکاهد و باعث اختلالات جزئی در برخی اعمال بدن ، اثر بر سیستم اعصاب مرکزی ، اختلال در تشخیص زمان ، اشکالات بینایی ، تغییر در اعمال قلب ، تنفس ، خستگی ، خواب آلودگی ، حالت کما و مرگ گردد .

ذرات :

 ذرات استنشاق شده ممکن است در مجاری تنفسی فوقانی اثر تحریکی داشته و یا در داخل شش ها نفوذ نماید وایجاد عوارضی در ششها نماید که منجر به اختلالاتی در اعمال تنفسی گردد . از جمله ذرات معلق در هوا عنصر سرب است که بیشتر از طریق تنفس وارد بدن می شود و قابلیت حمل اکسیژن در خون را کم می کند ، لذا اکسیژن کافی به مغز نمی رسد . این نارسائی در کودکان می تواند منجر به عقب ماندگی ذهنی شود و یا سرب می تواند بر روی دستگاه خون ساز کلیه و مجاری ادراری اثر گذارد . اثرات مزمن ممکن است نظیر سردرد ، ضعف ، سستی یبوست ، خط آبی یا بورتون در سرتا سر لثه ها ، بی اشتهایی و کم خونی باشد . از اثرات نامطلوب دیگر کاهش میدان دید است . بر اثر این کاهش حمل و نقل زمینی و هوایی با اشکالاتی روبرو گردید . بعلاوه اثرات روانی کاهش میدان دید در یک منطقه که ساکنان آن از تماشای زیبایی های طبیعی محروم می شوند قابل ملاحظه است .


مواد رادیو اکتیو:

مخفی ترین و وحشتناک ترین منبع آلودگی هوا مواد رادیو اکتیو هستند که اثرات جسمانی و ژنتیکی را در انسان بوجود خواهد آورد .

دی اکسین ها

اصطلاح دی اکسین به گروهی از ترکیبات آلی کلره اطلاق می شود که اغلب آنها در پروسه سوزاندن تولید می شوند. اساس مولکولی دی اکسین دو حلقه بنزن با ۲ پل اکسیژن می باشد که تحت عنوان Polychlorinated –dibenzo-para-dioxine شناخته می شوند.
ترکیبات دی اکسین از سمی ترین آلاینده های زیست محیطی به شمار می روند و دارای ۷۳ ایزومر می باشند. در میان ایزومرهای دی اکسین سمی ترین آنها TCDD می باشد با فرمول C۱۲H۴CL۴O۲ و شامل ۲۲ ایزومر است . وزن مولکولی آن ۳۲۲ و نقطه ذوب آن ۵۷۷ فارنهایت می باشد.
ترکیبات PCDD تا حرارت ۱۳۰۰ درجه فارنهایت پایدار می باشند و فشار جزئی آنها در شرایط طبیعی یک میلیونیم میلیمتر جیوه است،بنابراین قابلیت فرار از سطوح را در حرارت محیط ندارند.این خواص فیزیکی همراه با پایداری حرارت و انحلال کم آن در آب ۳ خاصیت عمده دی اکسین در محیط زیست می باشد.
اثر دی اکسین ها بر روی موجودات زنده ۱۰۰۰۰ برابر قوی تر از سیانور می باشد و این ترکیبات اثرات سرطان زایی بسیار بالایی دارند.
سوزاندن زباله به ویژه به صورت غیر بهداشتی مهمترین عامل انتشار این ترکیب در محیط زیست میباشد.دی اکسین یک محصول فرعی در تولیدات کشاورزی و مواد شیمیایی نیز به شمار می رود.
از عوارض عمده دی اکسین بر انسان آسیب کبدی وناراحتی های شدید پوستی می باشد.

نحوه انتشار این ماده را می توان به صورت زیر خلاصه کرد:

۱) سوزاندن زباله به ویژه مواد پلاستیکی
۲) پروسه تولید ترکیبات PCB
۳) در صنایع سلولزی
در صنایع سلولزی حضور کلر در پروسه های تولید خمیر کاغذ سبب حمله کلر به ساختمان هیدرو کربنهای موجود در لیگنین شده و زمینه تشکیل PCDD را فراهم می سازد. اصولا در هر پروسه ای که ترکیبات فنله و کلره تواما حاضر شوند احتمال خطر تشکیل PCDD مهیا می گردد.
مواد زائد حاوی PVC که دارای درصد نسبتا زیادیس HCL می باشند می تواند منجر به تشکیل مقادیر نسبتا بالای PCDD گردد.
سوزاندن بیشتر کاغذ در اروپا نسبت به آمریکا PCDD بیشتر در اتمسفر اروپا به وجود آورده است.
آنچه در رابطه با PCDD برای ما از اهمیت ویژه برخوردار است موارد ذیل می باشد .
۱) این ترکیب سمی ترین و خطرناکترین آلاینده شناخته شده زیست محیطی می باشد.
۲) ترکیب ۲,۳,۷,۸ TCDD در میان ترکیبات سمی PCDD از همه خطرناک تر است.
۳) در جهت کاهش PCDD در طبیعت باید اکیدا از سوخت ناقص زباله در حرارت کمتر از ۱۳۰۰ درجه فارنهایت جلوگیری کرد. 

آلاینده های شیمیائی هوا

آلاینده‌ها بر حسب ترکیب شیمیایی‌شان ، به دو گروه آلی و معدنی تقسیم می‌شوند.

ترکیبات آلی حاوی کربن و هیدروژن هستند. برخی از ذرات آلی که بیش از سایر ذرات آلی در اتمسفر یافت می‌شوند، عبارتند از: فنلها ، اسیدهای آلی و الکلها.
معروفترین ذرات معدنی موجود در اتمسفر عبارتند از نیتراتها ، سولفاتها و فلزاتی مانند آهن ، سرب ، روی و وانادیم.
 
منابع آلاینده‌ها هوا دارای آلاینده‌های طبیعی نظیر هاگهای قارچها ، تخم گیاهان ، ذرات معلق نمک و دود و ذرات غبار حاصل از آتش جنگلها و فوران آتشفشانهاست. همچنین هوا حاوی گاز منوکسید کربن تولید شده به شکل طبیعی (CO) حاصل از تجزیه متان (CH4) و هیدروکربنها به شکل ترپنهای ناشی از درختان کاج ، سولفید هیدروژن (H2S) و متان (CH4) حاصل از تجزیه بی‌هوازی مواد آلی می‌باشد.
منابع آلاینده‌ها را بطور کلی می‌توان در چهار گروه اصلی طبقه بندی کرد: شامل وسائط نقلیه موتوری ، وسائط نقلیه هوایی ، ترنها ، کشتی‌ها و هر نوع استفاده و یا تبخیر بنزین ، در بر گیرنده تامین انرژی و حرارت لازم برای مقاصد مسکونی ، تجاری و صنعتی ، نیروگاههای مولد برق که با نیروی بخار کار می‌کنند، مانند صنایع شیمیایی ، متالوژی ، تولید کاغذ و پالایشگاههای تصفیه نفت ، شامل زایدات ناشی از مصارف خانگی و تجاری ، زایدات زغال سنگ و خاکستر باقیمانده از سوزاندن بقایای کشاورزی.

هیدروکربنها

ترکیبات آلی که تنها دارای هیدروژن و کربن هستند، به نام هیدروکربن نام می‌گیرند که بطور کلی به دو گروه آلیفاتیک و آروماتیک تقسیم می‌شوند.

هیدروکربنهای آلیفاتیک

گروه هیدروکربنهای آلیفاتیک شامل آلکانها ، آلکنها و آلکینها هستند. آلکانها عبارتند از: هیدروکربنهای اشباع شده که در واکنشهای فتوشیمیایی اتمسفر نقش ندارند. آلکنها که معمولا به نام اولفین‌ها خوانده می‌شوند، اشباع نشده هستند و در اتمسفر از لحاظ فتوشیمیایی تا حدودی فعال‌اند. این گروه در حضور نور خورشید با اکسید نیتروژن در غلظتهای زیاد واکنش نشان می‌دهند و آلاینده‌های ثانوی مانند پراکسی استیل نیترات (PAN) و ازن (O3) را بوجود می‌آورند. هیدروکربنهای آلیفاتیک تولید شده تا حدود (326mg/m3) برای سلامت انسان و جانوران خطرساز نیست.

هیدروکربنهای آروماتیک

 هیدروکربنهای آروماتیک که از لحاظ بیوشیمیایی و بیولوژیکی فعال و برخی از آنها بالقوه سرطانزا هستند، یا از بنزن مشتق شده‌اند و یا به آن مربوط می‌شوند. افزایش میزان ابتلا به سرطان ریه در نواحی شهری به هیدروکربنهای چند هسته‌ای خارج شده از اگزوز اتومبیل‌ها نسبت داده شده است. بنزوپیرین ، سرطانزاترین هیدروکربنهاست. بنزاسفنانتریلین ، بنزوانتراسین و کریزین هم مواد سرطانزای ضعیف‌اند.

منابع هیدروکربنها

میل‌لنگها و کاربراتورها ، بیشترین درصد آزادسازی هیدروکربنها را به خود اختصاص داده‌اند. تجهیزات سوزاننده مکمل که با کاتالیست کار می‌کنند، هیدروکربنها را آزاد کرده و منوکسید کربن را سوزانده و تولید CO2 و آب می‌نمایند.
تکنولوژی کنترل هیدروکربنهای متصاعد شده از منابع ساکن تکنولوژی کنترل هیدروکربنهای متصاعد شده از منابع ساکن عبارتند از: خاکستر سازی ، جذب ، تراکم و جایگزین نمودن سایر مواد.
فرآیند خاکسترسازی با دستگاههای سوزاننده مکمل و دستگاههای سوزاننده مکمل کاتالیستی صورت می‌گیرد. جذب سطحی توسط کربن فعال صورت می‌گیرد و جذب هیدروکربنها بوسیله یک محلول شوینده در برجهای سینی‌دار ، شوینده‌های جت و برجهای آکنه ، برجهای پاشنده و شوینده‌های ونتوری صورت می‌گیرد.
 

منوکسید کربن

گاز منوکسید کربن ، بیرنگ ، بی‌مزه و بی‌بو است و در شرایط عادی از لحاظ شیمیایی بی‌اثر و طول عمر متوسط آن در اتمسفر حدود 2.5 ماه است. در حال حاضر مقدار منو اکسید کربن در اتمسفر بر روی اموال انسانی ، گیاهان و اشیا بی‌اثر یا کم‌اثر است. در غلظتهای زیاد منو کسید کربن ، به علت تمایل زیاد به جذب هموگلوبین می‌تواند در متابولیسم تنفسی انسان بطور جدی اختلال ایجاد نما‌ید.

غلظت منوکسید کربن در نواحی متراکم شهری که ترافیک سنگین و حرکت خودروها کند است، به میزان قابل توجهی افزایش می‌یابد. منابع کربن ، منوکسید کربن طبیعی و انسانی هستند. طبق گزارش آزمایشگاه ملی آرگون ، در اثر اکسیداسیون گاز متان حاصل از مرگ گیاهان سالانه 13.2 میلیون تن CO وارد طبیعت می‌شود. منبع دیگر تولید این ماده ، متابولیسم انسانی است بازدم شخصی که در حال استراحت است بطور تقریبی حاوی CO ، 1ppm است.

استانداردهای کنترل منوکسید کربن

آنگاه که مقدار منوکسید کربن در مدت زمان کوتاهی به حد مرگبار می‌رسد و شرایط اضطراری می‌شود، برای مقابله با چنین شرایطی که مقدار CO بطور متوسط در مدت زمان 8 ساعت به (46mg/m3 (40ppm می‌رسد،عملیات شدید کنترلی انجام می‌شوند که عبارتند از: متوقف ساختن کارخانه‌های صنعتی و مسدود نمودن جاده‌هایی که در آنها معمولا ترافیک سنیگن وجود دارد. جذب سطحی ، جذب ، میعان و احتراق روشهای فنی کنترل CO هستند.

اکسیدهای گوگرد

این اکسیدها شامل 6 ترکیب مختلف گازی هستند: منوکسید سولفور (SO) ، دی‌‌اکسید سولفور (SO2) ، تری‌اکسید سولفور (SO) تترا اکسید سولفور (SO4) ، سکو اکسید سولفور (SO2) و هپتو اکسید سولفور (S2O7). در مطالعه آلودگی هوا ، دی‌اکسید سولفور و تری‌اکسید سولفور حائز بیشترین اهمیت است. با توجه به پایداری نسبی SO2 در اتمسفر این کار می‌تواند به عنوان یک عامل اکسید کننده و یا احیا کننده وارد عمل شود.
SO2 که با سایر اجزای موجود در اتمسفر به شکل فتوشیمیایی یا کاتالیستی وارد واکنش می‌شود، می‌تواند قطرات اسید سولفوریک (H2SO4) و نمکهای اسید سولفوریک را تولید بکند.2 SO با آب وارد واکنش شده ، تولید سولفورو اسید می‌نماید. این اسید ضعیف با بیش از 80% 2SO آزاد شده در اتمسفر ناشی از فعالیتهای انسانی به سوزاندن سوختهای جامد و فسیلی مربوط می‌شود.
استانداردهای کنترل اکسیدهای ‌سولفور روشهای گسترده جهت کنترل اکسید سولفور عبارتند از: بکارگیری سوختهای دارای گوگرد کمتر ، جداسازی گوگرد از سوخت ، جایگزین ساختن منابع انرژی‌زای دیگر ، تبدیل زغال سنگ به مایع یا گاز ، پاکسازی محصولات حاصل از احتراق.


اکسیدهای نیتروژن

شامل منوکسید نیتروژن (NO) ، دی‌اکسید نیتروژن (NO2) ، نیترو اکسید (N2O) نیتروژن سیسکواکسید (N2O3) ، نیتروژن تترااکسید (N2O4) و نیتروژن پنتواکسید (N2O5) هستند.

دو گاز مهمی در معادلات آلودگی هوا مهم‌اند عبارتند از: اکسید نیتریک (NO) و دی‌اکسید نیتروژن ، دی‌اکسید نیتروژن که از هوا سنگینتر و در آب محلول است، در آب تشکیل اسید نیتریک و یا اسید نیترو و یا اکسید نیتریک (NO) می‌دهد. اسید نیتریک و اسید نیترو در اثر بارندگی به سطح زمین سقوط کرده ، یا با آمونیاک موجود در اتمسفر (NH3) ترکیب شده آمونیم نیترات (3NH4NO) بوجود می‌آورد.
در این مواقع 2NO از اجزای غذایی گیاهان را تشکیل می‌دهد. 2NO یکی از اجزای غذایی گیاهان را تشکیل می‌دهد. 2NO که در دامنه تشعشع فوق‌بنفش جاذب خوب انرژی به شمار می‌رود، در تولید آلاینده‌های ثانوی هوا از قبیل ازن O3 نقش مهمی دارد مقدار NO آزاد شده در اتمسفر به مراتب بیش از مقدار2 NO آزاد شده است. NO در فرآیندهای احتراقی با دمای زیاد و در اثر ترکیب نیتروژن و اکسیژن بوجود می‌آید.

منابع اکسیدهای نیتروژن

برخی از اکسیدهای نیتروژن به صورت طبیعی و برخی به صورت انسانی ایجاد می‌شوند. در اثر آتش‌سوزی جنگل مقدار اندکی NO2 ایجاد می‌شود. تجزیه باکتریایی مواد آلی نیز سبب آزاد شدن NO2 در اتمسفر می‌شود. در واقع منابع تولید کننده NO2 بطور طبیعی تقریبا 10 برابر منابع انسانی که در نواحی شهری دارای تراکم و غلظت هستند می‌باشد. بخش عمده NO2 تولید شده از منابع انسانی مربوط به احتراق سوخت در منابع ساکن و حرکت وسائط نقلیه می‌باشد.


استانداردهای کنترل اکسیدهای نیتروژن

بطور کلی اغلب اندازه گیریهای کنترلی برای NO2 آزاد شده در راستای محدود ساختن شرایط احتراق و کاهش تولید NO2 و همچنین استفاده از تجهیزات متنوع برای حذف NO2 از جریان گازهای خروجی انجام می‌شوند.

اکسید کننده‌های فتوشیمیایی

 اکسید ‌کننده‌ها یا اکسید کننده‌های کامل دو عبارتی هستند که برای توصیف مقادیر اکسید ‌‌کننده‌های فتوشیمیایی بکار می‌روند و معمولا نشان‌دهنده قدرت اکسید کنندگی هوای اتمسفر می‌باشند. ازن (O3) که اکسید‌ کننده فتوشیمیایی اصلی است، در حدود 90 درصد از اکسید کننده‌ها را بخود اختصاص می‌دهد. سایر اکسید کننده‌های فتوشیمیایی مهم در کنترل آلودگی هوا عبارتند از: اکسیژن نوزاد (O) ، اکسیژن مولکولی برانگیخته (O2) ، پروکسی آسیل نیترات (PAN) ، پروکسی پروپانول نیترات (PPN) ، پروکسی بوتیل نیترات (PBN) ، دی اکسید نیتروژن (NO2) ، پراکسید هیدروژن (H2O2) و الکیل نیتراتها.

 
اثرات اکسید‌کننده‌ها

اثرات اکسید‌کننده‌ها بر سلامتی انسان می‌تواند موجب سرفه ، کوتاهی نفس ، گرفتگی راه عبور هوا ، گرفنگی و درد قفسه سینه ، عملکرد نامناسب ششها ، تغییر سلولهای قرمز خون ، آماس خشک و سوزش چشم ، بینی و گلو شوند. اکسید ‌کننده‌های اصلی که به گیاهان آسیب می‌رسانند، عبارتند از PAN , O3 که از خلال روزنه‌های موجود در برگ وارد گیاه شده و در متابولیسم سلول گیاهی دخالت می‌کنند. علائم بوجود آمده از تماس گیاه با PAN عبارتند از: برونزه شدن ، براق شدن و نقره‌ای شده سطح زیرین برگها.

تماس متناوب اکسید ‌کننده‌ها با گیاهان موجب کاهش محصولات می‌شود. اکسید‌ کننده‌ها به سرعت با رنگها ، الاستومرها (اکسید ‌کننده‌ها) الیاف پارچه‌ای و رنگهای نساجی واکنش نشان داده ، آنها را اکسید می‌کند.

استانداردهای کنترل اکسید ‌کننده‌ها

این نکته روشن شده است که حتی اگر هیچ هیدروکربنی در اتمسفر وجود نداشته باشد، تا زمانی که CO و NO2 حضور دارند، مقادیر قابل ملاحظه‌ای از ازن می‌تواند تولید شود. در حال حاضر علیرغم کوششهای منظم بر روی کنترل CO ، هیدروکربنها و NO2 مقادیری از این آلاینده‌ها که برای ایجاد ازن فتوشیمیایی کافی هستند، همچنان در اتمسفر وجود دارد

تاثیر فاضلاب بر افزایش گازهای گلخانه ای

تاثیر فاضلاب بر افزایش گازهای گلخانه ای

● مقدمه

▪ گرم شدن زمین

این پدیده عبارتست از تغییر زمین در اثر فعالیتهای بشری که با تغییرات طبیعی آن متفاوت است در طول ۱۰۰ سال گذشته کره زمین بطور غیر طبیعی ۴/۰ درجه سانتیگراد گرمتر شده است.

که البته با توجه به افزایش ۵/۱۲% تولید co۲ ارتباط مستقیمی بین این دو مقوله احساس می شود.با توجه به این امر و حساسیت موضوع،کاهش تولید این گونه گازها طی برنامه ای تحت عنوان تسهیلات جهانی زیست محیطیGEF (Global Envaironmental Facilities) در سازمان ملل متحد مد نظر قرار گرفت.

▪ گازهای گلخانه ای:

تولید و انتشار گازهای گلخانه ای در اتمسفر کره زمین از پیامدهای نامطلوب فعالیتهای بشر در قرن بیستم است.
به مجموعه ای از گازها که مقداری از انرژی خورشید را در جو نگه می دارد و باعث گرم شدن جو زمین می شوند گازهای گلخانه ای گویند.
بخار آب(H۲O)،دی اکسیدکربن(CO۲)،دی اکسید نیتروژن(N۲O)و متان(CH۴) از جمله مهمترین گازهای گلخانه ای هستند.اگر این گازها در جو نبود انرژی گرمائی خورشید دوباره به جو بر می گشت و به این ترتیب هوای زمین ۳۳ درجه سانتیگراد می شد.

▪ تاثیر انسان بر تولید گازهای گلخانه ای

پس ازانقلاب صنعتی و اختراع انواع ماشین آلات صنعتی انسانها با فعالیت ها یشان چهره زمین را تغییر دادند غلظت گازهای گلخانه ای از ۲۷۰ واحد به ۳۶۷ واحد در ۲۰ سال اخیر افزایش یافته است.

● تاثیر گازهای گلخانه ای بر انسان:

طبق آمار ارائه شده از سازمان ملل متحد هر ساله ۳ میلیون نفر بر اثر بیماری هایی همچون سرطان پوست و آب مروارید که ناشی از آلودگی هوا است می میرند که این آمار ۵% از کل مرگ و میر سالانه مردم دنیاست.بنابر آمار سازمان ملل ۵۰ هزار گونه از موجودات زنده در حال نابودی هستند که بیش از ۱۰۰۰ برابر نرخ نابودی است.
خشکی مفرط،فرسایش،تخریب خاک،نابودی زمین کشاورزی،تغییر کامل در الگوی سنتی کشت و بالاخره پیشروی آب اقیانوس ها و دریا ها در خشکی و وقوع طوفان های مهیب تاثیرات مهمی است که بیشترین تخریب را در کشورهای جهان سوم بر جا می گذارد.
غلب این تاثیرات در نتیجه فعالیتهای صنایعی نظیر کارخانجات روغن نباتی،مواد پاک کننده،کنسرو سازی و... است.

از میان انواع گازهای گلخانه ای2 CO بالاترین و بخار آب به جهت درصد بالایی که بخود اختصاص می دهند.یعنی حدود ۳۰% از کل گازهای گلخانه ای مهمتر از بقیه هستند.

▪ دی اکسید کربن(Co2):

یک نیروگاه ۱۰۰۰ مگاواتی با سوخت مایع در فرآیند احتراق بطور متوسط ۱۵ تن گاز Co۲ در ساعت و معدل ۲/۲ تن اکسید ازت(Nox) و حدود ۱۰۵ کیلوگرم هیدروکربن های نیم سوخته وارد اتمسفر می کند.

▪ بخار آب(H2o):

در جو فوقانی بخار آب به واسطه تحریک در تشکیل ابرهای قطبی که عامل کمک به آلاینده هایی نظیر اکسیدهای نیتروژن و هالو کربن ها در تخریب لایه ازون می باشند.برای این لایه مضر است.

برخی از دانشمندان معتقدند بخار آب در جو میانی (ترپوسفر ۱۶-۲ کیلومتری سطح)عامل اثر گاز گلخانه ای است.و برخی دیگر بخار آب در جو تحتانی را عامل این اثر می دانند.ولی اعتقاد عموم بر این است که بخار آب کمترین تاثیر را نسبت به تاثیر گازهای گلخانه ای حاصل از احتراق سوخت ها دارد.

▪ متان(CH4):

متان حاصل فرآیند پوسیدگی است،علیرغم درصد کم آن در مقایسه با دی اکسید کربن۱۰-۵ بربر مستعدتر از این گاز در جذب حرارت می باشد.متان در اتمسفر بطور سالانه ۱% افزایش می یابد.که برابر ۲برابر درصد افزایش دی اکسید کربن است.پتانسیل افزایش حرارت کره زمین توسط متان ۲۵-۳۵ برابر Co۲ است.گاز متان نتیجه فعالیتهای شالیکاری،دفع زباله،سوختهای بیومس،دامداری،تخلیه گازهای طبیعی در هنگام استخراج و حمل و نقل و استخراج ذغال سنگ و احتراق ناقص تولید می شود و نشانه نا کارآمد بودن شرایط سوختن است.

۹۰%متان موجود در جو تحتانی در فعل و انفعالات شیمیائی با Hydroxyl radicals نابود می شود.اگر چه میزان این ماده در جو بسیار کم است.ولیکن اصلی ترین عامل از بین برنده متان است.این ماده در اثر تجزیه بخار آب و واکنش شیمیائی بین بخار آب و سایر گازهای موجود در جو تولید می شود.کارآمد بودن شرایط احتراق در کاربردهای صنعتی سرعت این انتشار را بسیار پایین می آورد.

در منابع احتراق کوچکتر سرعت انتشارمعمولاًبالاتر می رود.بالاترین سرعت انتشار CH4 ناشی از سوختن سوخت در مصارف خانگی است.

انتشار متان از منابع متحرک هم بسیار بالاست در خودروهایی که کنترل کننده انتشار متان ندارد.متان در مقدار زیاد اما با سرعت آرام منتشر می شود.

▪ دی اکسید نیتروژن(N2o):

از انواع موثر و غیر مستقیم گازهای گلخانه ای است که ۱۵۰ سال تا ۱۸۰ سال در جو باقی می ماند.و بطور طبیعی تا جو فوقانی بالا رفته و باعث تخریب لایه ازون می شود.درصد افزایش آن در سال ۲/۰ تا ۳/۰ درصد است و بیشتر در مناطق حاره تولید می شود ولی بطور متوسط ۲% آن در اثر کودها و محصولات شیمیایی و احتراق سوخت های فسیلی است.استفاده از کاتالیست ها برای کنترل انتشار این گاز نقش موثر تری یافته.(استفاده از کودها برای برای رشد بهتر ذرت در تولید سوخت اتانول یکی از عمده ترین عوامل انتشار اکسیدهای نیتروژن است.N۲o ناقص هم تولید می شود.این گاز به گاز خنده مشهور است.

▪ کلروفلوروکربن(CFC):

محصول فرآیند خنک سازی هوا برای وسایل مختلف است.این گازها در سال ۵/۰ درصد افزایش مییابد.و بین ۷۵ تا ۱۸۰ سال در اتمسفر باقی می ماند.همچنین ۲۰۰۰۰ برابر مستعد تر از دی اکسید کربن در جذب گرما هستند.ترکیبات CFC هر چند در محدوده تروپسفر بی اثرند ولی با ورود به استراتوسفر فعال شده و در نتیجه قادرند لایه ازون را نابود کنند.

● احتراق:

الف)منابع و فعالیت ها:

سیستم های تولید انرژی به شدت توسعه می یابد و به یکی از اجزای گسترده اقتصاد ملی تبدیل می شود.تهیه مجموعه ای از اطلاعات کامل در مورد کمیت های مصرف شده از هر نوع سوخت در فعالیتهای خاص از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

گازهای گلخانه ای به واسطه تولید یک محصول خاص یا تغییر و تحول و جابجایی مواد اولیه و مصرف سوخت به محیط منتشر می شود.

▪ منابع احتراق ثابت:

صنعت انرژی شامل فعالیت هایی مثل تولید الکتریسیته،پالایش نفت،استخراج انرژی به اشکال مختلف انتشار انرژی کارخانجاتی مثل کارخانجات شیمیایی،خمیر کاغذ و مواد چوبی،کارخانجات تهیه مواد غذایی،آشامیدنی و دخانیات.فرآیند های تهیه محصولات آهن دار،استخراج فولاد وسایر فلزات

▪ منابع احتراق سیار:

هواپیمای شخصی یا شهری،حمل و نقل جاده ای(ماشین)،کامیون های سبک . سنگین،اتوبوس ها،موتور سیکلت ها،خطوط ناوبری،خطوط آهن و سایر فعالیتهای حمل و نقل مثل خطوط انتقال گاز انبارهای بین المللی سوخت که شامل کشتیرانی ،هواپیمائی

ب)مراحل مختلف انتشار

▪ انتشار2 Co:

ناشی از اکسیداسیون کربن در طی فرآیند احتراق سوخت هاست(در واقع طی شرایط احتراق حجم کربن در مجموع سوخت به Co2 تبدیل می شود.البته احتراق ناقص باعث ایجاد Co۲ می شود.کسر کوچکی از کربن به Co2تبدیل می شود و بخش اعظم به 4CHو Co تبدیل می شود.

کربن در مولکولهایی به جزء 2Co بطور اعم ۲برابر می شود چون نهایتاً بصورت مولکول2 Co تغییر می یابد.بخش هایی از کربن نیز بصورت دوده و خاکستر به جا می ماند.

در گازهای طبیعی بطور کلی کمتر از ۱% از کربن بصورت غیر قابل احتراق باقی می ماند که این بخش بصورت دوده در کوره ها و دودکش ها باقی می ماند.

نفت در حدود ۵/۱ % از این سوخت بدون اینکه اکسید شود می سوزد.

ذغال سنگ مقداری از کربن های غیر اکسید شده که در ابتدا بصورت خاکستر توسط تکنولوژی های مختلف احتراق با کارایی بالا تولید می شود.

انرژی گرما سازی بصورت بالقوه درون سوخت ها وجود دارد و وابسته به ترکیب شیمیایی سوخت است.همینطور ارزش گرمازائی وابسته به حجم کربن موجود در سوخت است.

▪ سایر ترکیبات کربن دار:

به دلیل احتراق ناقص ترکیبات هیدروکربنی نسبت کوچکی از کربن بصورتCo ،CH۴ در می آید.همه این اکسیدها سرانجام بصورت Co۲ ،CH۴ در می آید.همه این اکسیدها سرانجام بصورت Co۲ وارد جو می شوند.به علاوه احتراق باعث انتشار و N۲o و Nox موثر است.برخلاف Co۲ ارزیابی انتشار CH۴ ، N۲o ، Nox ،Co نیازمند اطلاعت دقیق مراحل مختلف است.

ـ ترکیبات فرار غیر متان:

مثل آلفین،آلدهید و...محصولاتی از احتراق ناقص اند که از طریق منبع متحرک و مناطق مسکونی تولید می شود.

● کشاورزی:

ترکیبات متان تولید شده توسط علف خواران بصورت یک محصول فرعی از تخمیر روده ای آنها تولید می شود.فرآیند گوارشی آنها بصورت زیر است که کربوهیدرات ها به وسیله میکروارگانیسم بصورت مولکول ساده شکسته می شود.البته این فرآیند برای جذب شدن و وارد شدن به گردش خون رخ می دهد.این فرآیند هم در حیوانات نشخوار کننده و غیر نشخوار کننده که CH۴ تولید می کنند اتفاق می افتد.

حیوانات گزارش شده شامل گونه های زیر است: بز،شتر،اسب،قاطر،خر،ماکیان

CH4 ،N2o از تجزیه کودهای شیمیایی تحت اکسیژن کم با شرایط بی هوازی تولید می شود.این شرایط معمولاً زمانی رخ می دهد که تعداد زیادی از حیوانات در یک فضای محدود نگهداری شود.

مثل مزرعه ای که محصولات لبنی تولید می کند.یا کشتارگاههای گاوهای گو.شتی و یا مزرعه پرورش ماکیان که کودهایی که بطور نمونه به آنها داده می شود بصورت تالاب های بزرگی تبدیل می شود.

تجزیه بی هوازی مواد آلی در زمان جاری شدن سیل در زمین های شالیکاری متان تولید می کند و به جو می فرستد و این انتشار بصورت حباب از سطح آب خارج می شود.


عوامل اصلاح کننده خاک مثل کودهای آلی باید بصورت کاربردی و در صورت نیاز مصرف شود.هرگونه انتشار N2O از طریق استفاده از کودهای نیتروژن دار در زمین های شالیکاری باید کنترل شود.کودهای شیمیایی چه در کشورهای بسیار پیشرفته و صنعتی و چه در کشورهای در حال توسعه استفاده می شود.و در این تردیدی نیست که مصرف کود شیمیایی در کشورهای جهان سوم است.

انتشار 4CH،N2O یا جابجایی آنها از زمین و خاکهای کشاورزی به دلیل برداشت محصول است.انتشار N2O ممکن است هم به دلیل استفاده از کودهای آلی و هم از کودهای غیر آلی باشد.یا فعالیت تثبیت نیتروژن و یا بازگشت تفاله محصول به زمین.

انتشار گازهای گلخانه ای که حاوی2Co نیستند از سوزاندن محصول و بخشهای دیگر فاضلاب کشاورزی بدست می آید.باقیمانده محصولات چوبی(باقیمانده محصولات غلات،برنج،گندم،ساقه ذرت)و باقیمانده محصولات سبز(بادام زمینی و سویا)احتراق فاضلاب کشاورزی برای کسب انرژی در این بخش محاسبه نمی شود و زیر مجموعه ای از بخش احتراق است.

● تغییرات کاربری و جنگل داری(LUCF):

کاربری یعنی فعالیتهایی که روی زمین های معمولی مثل جنگ،زمین های درو شده و علفزار انجام می شود.

IPPC هیات دولتی بین المللی در تغییرات آب و هوائی

IPCC در راهنمای ۱۹۹۶ به منابع تولید گازهای گلخانه ای هم در بخش انتشار و هم در بخش جابجایی اشاره دارد:

۱) تغییر کاربری سرزمین (پاکتراشی جنگل ها برای کشاورزی،تسطیح جنگل ها برای کشاورزی)

۲) میزان بیومس موجود بر کل بیومس تاثیر می گذارد البته فقط در یک منطقه خاص (جنگل ها،درختان روستا)و میزان کربن انباشته شده در خاک.


▪ کاربری زمین،تغییر کاربری زمین و جنگل داری(LULUCF)

این بخش شامل انتشار و جابجایی گازهای گلخانه ای در نتیجه کاربری های سرزمین است(شامل تغییر کاربریهایی مثل جنگل های طبیعی،جایگزین شده با جنگل های مصنوعی)و تغییرات کاربری های زمین شامل (تبدیل علفزار به جنگل یا تبدیل جنگل به جای زمین زراعی)

▪ منابع تولید کننده

هر فرآیند یا فعالیتی که گازهای گلخانه ای مثلCO۲ و CH۴ به داخل اتمسفر آزاد کند و یا تعریف دیگری داریم:

یک منبع کربنی منبعی است که کربن را به جو وارد می کند.اگر مقدار کربن روان شده به درون منبع مشخص باشدنتیجتاًهمان مقدار کم هم دوباره از منبع خارج و به محیط وارد می شود.

● نشت کردن به درون محیط:

هر فرآیند یا مکانیسمی که گازهای گلخانه ای را در محیط و اتمسفر جابجا کند.یک منبع معین می تواند کربن جوی را ته نشین کنداگر در زمان معین و کوتاه جریان کربن بیشتری به درون آن وارد شود و در نتیجه به خارج آن منبع روان می شود.

● فعالیت آماری

اطلاعات در مورد فعالیت انسانی برای انتشار و جابجایی گازهای گلخانه ای در یک دوره زمانی معین جمع آوری می شود.

● عوامل جابجایی

سرعت جابجایی گازهای گلخانه ای که از جو باز پس گرفته و یا وارد آن می شود توسط سیستم های زمینی و تفکیک کننده که در بیومس به ویژه در خاک کار گذاشته می شود.اندازه گیری می شود.

▪ نقش بخش LUCF در افزایش گازهای گلخانه ای:

تغییرات در کاربری سرزمین ها و مدیریت آنها بر مقدار کربن در بیومس گیاهی و خاک تاثیر میگذارد.سهم بخشIUCF در انتشار کربن در جهان در حدود GTC ۶/۱ ارزیابی شده است(سالیانه).در دهه ۱۹۹۰ قطع درختان منبع اصلی تلقی می شود برای انتشار CO۲.

▪ فاضلاب(جامدو مایع)

سیکل کربن و نیتروژن جهانی در بخش زایدات:

ـ سیکل کربن کربن بصورت بخشی از ترکیبات آلی و غیر آلی مثل گازهای گلخانه ای CO۲

ـ 4CH

بصورت چرخه ای در اتمسفر اقیانوس ها و بخش قابل زیست کره زمین وجود دارد.

بزرگترین تبادل طبیعی بین اتمسفر و بخش قابل زیست کره زمین رخ می دهد اما تاثیر و نفوذ انسان باعث افزایش آن می شود.مخصوصاً بعد از تحولات صنعتی گیاهان 2CO را از اتمسفر به واسطه مکانیسم فتوسنتز جذب می کنند.

دی اکسید کربن به وسیله تنفس مخلوقات به اتمسفر بازگردانده می شود.2CO به وسیله سوختن سوختهای فسیلی و تغییرات کاربری زمین نیز به محیط وارد می شود.

می توان گفت نقش فاضلاب در انتشار دی اکسید کربن به واسطه سوزاندن زایدات محاسبه می شود.فاضلاب گاهی2 COرا بصورت یک محصول فرعی وارد محیط می کند و یا از تجزیه هوازی از فاضلاب های انباشته شده در زمین تولید ی کند.

عملکرد فاضلاب های مایع شاید مسبب ۱۰% انتشار متان به جو می باشد.

تقریباً ۱۰-۲۳% از متان آزاد شده به اتمسفر به دلیل فرآیند هایی تکاملی انسان و بر خورد آن با طبیعت است.آزاد شدن متان در طبیعت بصورت یک محصول فرعی از سوی فاضلاب های انباشته شده در زمین است.

فاضلاب صنایعی مثل خمیر کاغذ سازی،صنعت نوشابه سازی و ... مسئولیت تولید مقدار زیادی ازCH۴را به عهده دارد.

▪ چرخه نیتروژن

نیتروژن بصورت فراورده های آلی و غیر آلی مثل گازهای گلخانه ای N۲O است و سیکل آن بین اتمسفر اقیانوسها و بیوسفر می باشد.

بیشترین تبادل نیتروژن بین اتمسفر و بیوسفر است.رفتارهای انسان تولید نیتروژن را افزایش می دهد(استفاده از سوختهای فسیلی مخصوصاً موتورها یا فعالیتهای کشاورزی)انتشار N۲O از فاضلاب های انسانی یا سوزاندن زباله ها خیلی مهم تلقی نشده اند.

برای بخش های ذکر شده در بالا کمتر از ۱% سهم انتشار در نظر گرفته شده است.

▪ نقش فاضلاب(زایدات و زباله ها)

تغییرات ناشی از مدیریت ضایعات و فاضلاب اساساً بطور عمده بر انتشار CH۴ تاثیر مستقین دارد.سهم بخش فاضلاب در انتشار جهانی CH۴ در حدود ۹۰ میلیون تن در طول سال ارزیابی شده است.

در طول سال ۱۹۹۰ مدیریت فاضلاب و زباله های جامد یک منبع مهم برای جلوگیری از انتشار CH۴ است.سهم سایر گازها در مجموع کوچکتر است که این گازها شامل:CO۲،N۲۰و ترکیبات آلی فرار غیر متانی است.

بخش فاضلاب اثر قابل توجهی بر انتشار CH۴ در سطح جهانی دارد البته به ویژه در کشورهای در حال توسعه همینطور گازN۲O از این دسته مستثنی نیست.

بر اساس راهنمای ارائه شده توسط IPCC سه اصل مهم در تعیین نقش فاضلاب گاز گلخانه ای وجود دارد.

۱) مقدار جریان یافته CH۴ به اتمسفر بطور تقریبی برابر مجموع انتشار از بخش زایدات جامد،فاضلاب و فرآورده حاصل از سوزاندن زباله هاست.

۲) مقدار جریان یافتهN2O به اتمسفر بطور تقریبی برابر مجموع انتشار گاز از فاضلاب و بخش سوزانده شده آن است.

۳) میزان CO2 می تواند از روی تصفیه اولیه ارزیابی شود.

انتشار 4CH از همه بخش های فاضلاب (جامد،مایع)وقتی سوزاندن زایدات جامد تولید می شود.

N2O بیشتر از بخش زایدات انسانی تولید می شود و بخشی از آن هم از سوزانیدن زایدات CO2فقط از سوزاندن زایدات تولید می شود.

● انباشت زباله به روش فوکوکا

از آنجا که مراکز دفن زایدات جامد یکی از مهمترین منابع تولید گازهای گلخانه ای می بشند.به منظور کاهش تولید این گازها از چیزی پیش طرحی تحت عنوان انباشت زباله به روش فوکوکا در جنوب غرب تهران به اجرا در آمده است.این روش بر خلاف روشهای سنتی و معمول دفع زباله که روشهای بی هوازی هستند یک روش نیمه هوازی است که بمدت ۱۰ سال در شهرهای مختلف ژاپن اجرا شده است.

از مزایای این طرح می توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱) کاهش تولید و انتشار گاز متان به میزان ۴۵%در مقایسه با روش بی هوازی به علت حضور اکسیژن

۲) کاهش حجم شیرابه

۳) اصلاح کیفی شیرابه تولیدی

۴) بالا رفتن سرعت هضم بیولوژیکی به دلیل وجود جریان هوا

۵) بهره دهی بالای اقتصادی

▪ اساس روش فوکوکا

بررسی ها و تحقیقات در این مورد از اوایل دهه ۱۹۶۰ نقش میکروارگانیسم ها در خود پالایی لایه های دفن را روشن نموده است.هنگامی که لایه های دفن را روشن نموده است،هنگامی که زباله های جامد محتوی ترکیبات فساد پذیری (آلی)فرصت مناسبی جهت انحام فرآیند بیولوژیکی پیدا کنند،نتایج زیر حاصل می گردد:

۱) مقدار زیادی حرارت در داخل لایه های زباله ایجاد می شود(اختلاف دما لایه ها به ۱۰۰ درجه سانتیگراد می رسد).

۲) مجموعه ای از گازها از جمله دی اکسید کربن و متان به عنوان گاز عمده تولید می شود.

۳) یک پساب آلوده(شیرابه) تولید می شود.

تجمع و تراکم گاز متان باعث انفجارات ناگهانی و آتش سوزی می گردد.مقادیر بیش از حد این گاز نیز بسیار خطرناک می باشد.از آنجا که پتانسیل افزایش حرارت کره زمین توسط گاز متان ۲۵تا۳۵ برابر گاز دی اکسید کربن باید در مراکز عمده تولید اینگونه گازها تمهیداتی جهت کاهش تولید و انتشار این گاز انجام پذیرد.همچنین شیرابه تولید شده در جایگاههای دفن زباله در صورتیکه در محیط زها شود،با نفوذ به داخل خاک و آبهای زیرزمینی و سطحی باعث آلودگی منابع آب شده بعضاً خسارت جبران ناپذیری را ببار می آورد که شاید بارزترین مورد آن نفوذ شیرابه به رودخانه جاجرود در جاده آبعلی که باعث کشته شدن تعداد زیادی ماهی شد و تعادل زیست محیطی منطقه را به خطر انداخت.

روش فوکوکا بر پایه همرفت بنا شده است به این معنی که بخاطر ایجاد گرما در داخل لایه های زباله و وجود اکسیژن پدیده همرفت ایجاد می شود و تماس اکسیژن با زباله ها و جابجایی آن باعث کاهش تولید گاز متان و در عوض تولید بیشتر CO۲ و همچنین بهبود کیفیت شیرابه می گردد.برای این کار از شبکه لوله های عمودی و افقی استفاده می شود.روش فوکوکا یک روش دفعی سطحی است و با استفاده از این روش محل دفن از عمق به ارتفاع کشیده می شود.

● آماده سازی محل دفن:

۱) تسطیح و شیب بندی

جهت آماده سازی زمین عمل تسطیح بندی انجام می شود و برای ایجاد گرادیان هیدرولیکی مناسب جهت جریان یافتن شیرابه و آبهای سطحی رها شده،شیب ۱% در دو جهت عمود بر هم ایجاد می گردد.

۲) لایه بندی زمین

برای کاهش نفوذ پذیری خاک و ایجاد حائل برای جلوگیری از نفوذ شیرابه به عمق زمین یک لایه ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتری از رس با دانه بندی ریز بر روی کف زمین ایجاد می گردد.

۳) ایجاد زهکش آبهای سطحی و حوضچه ویژه جمع آوری شیرابه

در ۴ ضلع زمین کانال هایی حفر می شود،تا ضمن جلوگیری از نفوذ آبهای سطحی به جایگاه ویژه دفن ،شیرابه را به حوضچه ای که در پایین دست شیب اصلی و در امتداد محور مرکزی زمین ایجاد شده است هدایت کند.

۴) دیواره سازی

عملیات نهایی ساخت دیواره در حواشی زمین استواین دیواره بمنظور استحکام و ثبات و با توجه به نوع خاک دارای شیبی ۱:۱ تا۳:۱ می باشد.فشرده سازی لایه های خاک به کار برده شده در ساخت این دیواره بسیار مهم است.بهتر است برای کاهش هزینه های حمل و نقل خاک جهت دیواره سازی،از خاک مازاد حاصل از عملیات تسطیح و حفاری کانال های زهکشی کناری استفاده شود.نقش عمده این دیوار،ایجاد محدوده بسته برای تخلیه زایدات و جلوگیری از پخش زایدات به محیط اطراف است.

● پایش زیست محیطی

برای کنترل صحیح و بهداشتی مراکز دفن لازم است سیستم از نقطه نظر کمیت و کیفیت مواد زائد،شیرابه تولیدی،کیفیت آبهای زیرزمینی و سطحی،گازهای منتشره مورد کنترل و پایش مداوم قرار گیرد.

این پایش ها عمدتاًجهت تعیین میزان اثر سیستم دفن زباله در محیط زیست اطراف و تعیین استانداردی که سیستم بر اساس آن اجراء شده است،انجام می پذیرد.این کنترل ها عمدتاًمتناوب بوده و در کلیه سیستم های دفن مشابه است.

خودروی هیبریدی

خودروی هیبریدی

در دنيای امروز ، موضوع مصرف سوخت وانرژی ، يكی از موضوعات مهم و بحث های داغ است . سالهاست که مصرف سوخت های جايگزين به جای سوخت های فسيلی در انواع وسايل و مصرف کننده های انرژی مورد بررسی قرار گرفته است . اتومبيل ها نيز به عنوان يکی از مصرف کننده های عمده سوخت و انرژی از اين موضوع ، مستثنی نيستند. در چند سال اخير خودروهايی ساخته شده اند که از انرژی های جايگزين مانند انرژی خورشيدی ، CNG  و گاز طبيعی    انرژی الکتريکی ، هيدروژن ، گاز مايع به جای بنزين استفاده می کنند.  همچنين خودروهايی توليد شده اند که از ترکيب دو نوع از اين انرژی ها استفاده می کنند ؛ به اين خودروها ، خودروی هيبريدی می گويند .  برتري تكنولوژی هيبريدي عبارت است از ، ساخت راحت تر نسبت به سلول سوختي ، برد بيشتر و وزن كمتر نسبت به موتور الكتريكي و مصرف سوخت و آلايندگي كمتر نسبت به موتور احتراقي .
    بطورکلی به خودرویی که دو یا چند منبع تولید قدرت داشته باشد ، هیبریدی گفته می شود . ولی با توجه به اینکه نوعی از هیبرید که در آن یک موتور احتراق داخلی با سوخت بنزین یا گازوئیل همراه با یک موتور الکتریکی ، ترکیب شده اند ، بیشتر در خودروهای امروزی به کار می روند ، معمولاً در هر جا که صحبت از خودروی هیبریدی به میان می آید ، منظور این نوع خودرو است . به این نوع خودرو ، خودروی هیبرید الکتریکی ( HEV ) گفته می شود ( در این گزارش نیز ، هر جا که کلمه " خودروی هیبریدی " استفاده شده است ، منظور " خودروی هیبرید الکتریکی" است . ) .


تارخچه خودروی هیبرید

بطور شگفت آور، مفهوم خودرو الكتريكي هيبريد از عمر اتومبيل هاي موجود بنزيني قديمي تر است. هدف اوليه، اگر چه، چندان سوخت مصرفي را كاهش نداد، اما منجربه كمك به  موتور احتراق داخلي براي رسيدن به سطح بازدهي بالا تر و قابل قبولي شد.
اولين خودروی هيبريد گزارش شده در پاريس در سال  1899 می باشد كه توسط Vendovlli و Priestly Electric Carriage ساخته شد . خودروی ساخته شده در Pieper يك خودروي هيبريد موازي با يك موتور بنزيني خنك شونده با هواي كوچك بود كه توسط يك موتور الكتريكي با باتري هاي سرب - اسيدي كمك مي شد . گزارش شده است كه باتري ها بوسيله  موتور بيزيني شارژ مي شده اند ، وقتي که خودرو در سرازيري است و يا بدون حركت است. هنگاميكه توان حركتي مورد نياز بيشتر از توان موتور بنزيني است، موتور الكتريكي توان اضافه مورد نياز را تأمين مي كند. خودرو الكتريكي هيبريد ديگر در سال 1899 معرفي شد كه يك خودروي الكتريكي هيبريد سري بود. اين نمونه تجاري بود وتوسط شركت Vendoveli و Priestly ساخته شد.
در سال 1903 در پاريس خودروی هيبريد موازي ديگري توسط Frechman Comille ارائه شد. اين خودرو توان خود را از يك باتري 44 سلوله و سربي- اسيدي مي كشيد ، كه توسط موتور الكلي hp 4.5 شارژ مي شد. در سال های بعد هیبریدهای موازي و سري از سال 1988 تا 1916 ساخته شدند كه در نمونه هاي آخري از نيروي ترمزي الكتريكي استفاده شده است.
يكي از بزرگترين مشكلات خودروهاي مربوطه در دهه هاي نام برده شده روبرو شدن با طراحي ماشين الكتريكي بوده است كه از پيچيدگيِ خاصي برخوردار است واين به اين دليل بوده است كه الكترونيك قدرت به اندازه كافي پيشرفت نكرده بود و ماشينهاي الكتريكي با سوئيچها و مقاومتهاي مكانيكي كنترل مي شوند. از سال 1960 به بعد بود كه الكترونيك قدرت شروع به رشد كرد.
در سال 1975 دكتر ديكتر وك بر روي خودروهاي هيبريد تحقيق كرد و موفق به ساخت خودرو هيبريد موازي با ادوات الكترونيك قدرت شد. كه در آن از ماشين DC hp 15 با تحريك جداگانه استفاده شد. نمونه سري آن توسط دكتر ارنست وايكفيلد در سال 1967 ساخته شده بود . در طي اين سالها خودرو هايبريد به صورت تجاري ساخته نشد و علاقه مندي ها به دليل نگراني هاي مهم محيط زيست به سمت خودروهاي الكتريكي متمايل شد. تحقيق ها تا سال 1980 ادامه يافت ولي عملاً از اين سال به بعد به دليل عدم پيشرفت ماشين هاي الكتريكي مدرن، مخصوصاً باتري ها پيشرفت قابل ملاحظه اي در تکنولوژی خودروی هیبریدی صورت نگرفت. در سال 1990 بود كه روشن گرديد كه خودرو الكتريكي هرگز به هدف ذخيره انرژي نخواهد رسيد.
 Ford اولين خودروي الكتريكي هايبريد را وارد بازار كرد و يكي از اولين خط توليدهاي خودروي هيبريد توسط دولت امريكا بوجود آمد. پر اهميت ترين پيشرفت ها در زمينه خودروي الكتريكي هيبريد و تبديل آن به يك خودروي تجاري توسط كارخانه هاي ژاپني ها انجام شد. در سال 1997، تويوتا خودروي Pirus Sedan را در ژاپن عرضه كرد. هوندا هم هيبريدهاي Insight وCivic را معرفي كرد. اين خودروها اكنون در دسترس است. آنها به تركيبی عالي از مصرف سوخت توانستند دست يابند .

متن کامل مقاله را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.

دانلود کتاب دینامیک سیستم اوگاتا ویرایش چهارم

دانلود کتاب دینامیک سیستم اوگاتا ویرایش چهارم

System Dynamics 4th Edition Katsuhiko Ogata free download

کتاب ارزشمند دینامیک سیستم اوگاتا راهنما ومرجع بسیار مناسبی برای تلفیق دوعلم گسترده الکتریک و مکانیک و نیز تحلیل سیستم های دینامیکی فراوانی است که در صنایع متعدد ودر زندگی روزمره ما کاربرد فراوانی دارند.

ویرایش چهارم کتاب دینامیک سیستم اوگاتا به فهرست بندی زیر برای دانلود در این پست برای استفاده دوستان عزیز اماده شده است.

فهرست:

فصل اول : مقدمه ای بر دینامیک سیستم

فصل دوم : تبدیل لاپلاس

فصل سوم : سیستم های مکانیکی

فصل چهارم : توابع انتقالی برای شبیه سازی دینامیک سیستم

فصل پنجم : حالت فضای پایدار برای شبیه سازی دینامیک سیستم

فصل ششم : سیستم های الکتریکی و سیستم های الکترومکانیکی

فصل هفتم : سیستم های سیالاتی و سیستم های حرارتی

فصل هشتم : انالیز دامنه زمان برای دینامیک سیستم

فصل نهم : انالیز دامنه فرکانسی برای دینامیک سیستم

فصل دهم : انالیز دامنه زمان و طراحی سیستم های کنترل

فصل یازدهم : انالیز دامنه فرکانسی و طراحی سیستم های کنترل

همچنین کتاب شامل چهار ضمیمه نیز میباشد.

زبان : انگلیسی

برای دانلود کتاب دینامیک سیستم اوگاتا ویرایش چهارم به لینک زیر مراجعه فرمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.mechanicspa.mihanblog.com

بیوگرافی و اشعاری از عزیز نسین نویسنده فقید ترکیه

بیوگرافی و اشعاری از عزیز نسین نویسنده فقید ترکیه

عزیزنسین Aziz Nesin، که نام او در شناسنامه‌ محمت نصرتMehmet Nusret است، نویسنده و طنزپرداز فقید ترکیه که آثارش به افزون بر ٣٠ زبان گوناگون ترجمه شده است، برگردان‌هایی به فارسی دارد که توسط ثمین باغچه‌بان، احمد شاملو و صمد بهرنگی صورت گرفته است. وی با این که از سرچشمه‌ی سرشار ادبیات ملی غنی بود زبان ساده‌ی مردم را برگزید و آثارش جوایز متعددی را در خارج از کشورش نیز نصیب او کرد. این مجموعه‌ی شعر که با برگردان ساده و روان رسول یونان و در قطع جیبی‌ست، شامل نوزده شعر نسبتا ً کوتاه است، شاید بشود گفت اکثر آن‌ها عاشقانه‌هایی سرراست است که همان بی‌تکلفی آثار دیگرش را دارد.

بیو گرافی:

 محمت نصرت مشهور به عزیز نسین طنزنویس مشهور ترکیه ای در 20 دسامبر سال 1915 میلادی متولد شد. وی پس از طی تحصیلات عمومی وارد دانشکده افسری شد ولی بعدها از این شغل استعفا داد و ازکسوت نظامی گری بیرون آمد. او پس از این دوره به کارهای مختلفی نظیر روزنامه ‌فروشی، کتاب‌ فروشی، عکاسی و حسابداری روی آورد، اما در نهایت به نویسندگی پرداخت. نسین سردبیری چندگاهنامه ‌ طنز را عهده‌ دار شد. دیدگاه‌های سیاسی او منجر به چند بار به زندان رفتن شد. 

نسین پس از مدتی به رشته داستان نویسی طنز روی آورد و در آن مطالب و انتقادات تند خود را به زبان گزنده طنز و به مهارت هرچه تمام تر بیان می کرد. بسیاری از آثار او به هجو دیوان سالاری و نابرابری‌های اقتصادی در جامعه وقت ترکیه اختصاص دارند. وی موفق شد در رشته طنز ادبی دوبار جایزه بین‌المللی طنز ایتالیا را از آن خود کند. از او بیش از چهل اثر به جای مانده است که به زبان های گوناگون ترجمه شده‌اند و از میان آنها می توان به کتاب های پخمه، حقه باز، خری که مدال گرفت، زن بهانه گیر، عروس محله، گردن کلفت، یک خارجی در استانبول اشاره کرد .
عزیز نسین (۱۹۱۵-۱۹۹۵) نویسنده و طنزنویس فقید ترک است. نام او به هنگام تولد محمت نصرت بوده است.
آثار او به افزون از ۳۰ زبان گوناگون ترجمه شده‌اند. بسیاری از داستان‌های کوتاه او را ثمین باغچه‌بان، احمد شاملو، رضا همراه و صمد بهرنگی به فارسی ترجمه کرده‌اند'برای مثال به طرف اسفل السافلین که ثمین باغچه بان ترجمه کرده وشاملو دربخشهایی ازترجمه کتاب همکاری داشته است.
در سال‌های پایانی زندگی، عزیز نسین به مبارزهٔ روزافزون با آن‌چه نادانی و افراطی‌گری دینی می‌خواند پرداخت. او به آزادی بیان و حق انتقاد بدون چشم‌پوشی از اسلام معتقد بود. بعد از فتوای آیت‌الله خمینی برای قتل سلمان رشدی، نسین ترجمهٔ کتاب آیات شیطانی را آغاز کرد. این مهم منجر به مورد هدف قرار گرفتن وی از سوی گروه‌های افراطی اسلامی شد. در ۱۹۹۳ افرادی هتل محل استراحت او را در شهر سیواس آتش زدند و سبب مرگ ۳۷ نفر شدند. خود نسین از این جریان جان سالم بدر برد. عزیز نسین یکی از چهره‌های نامدار ادبی جهان است که نوشته‌های طنز او در بیشتر کشورهای اروپایی خواهان های افزونی دارد.
چندگاهی افسر ارتش بود سپس از کار ارتشی کناره گرفت با اینکه کارشناسی اش در رشتۀ هندازگری(مهندسی) ساختمان بود. منحصرا به نویسندگی پرداخت.عزیز نوآوری پیشرو است مانداکبر(وارث) لاغ(هزل) نویسی ترکیه بشمار میرود.این نویسنده چیره دست با ساده نویسی وپشتکار افزون و دریافت ژرفی که نیازمند هزل نویسی است داستان هایش را با شیوه ای تازه و درونداشتهایی گوناگون رو می نماید.دید دُرواخ(سالم) وروشنی که دارد، توانایی گسترده ای به هستی آورده و انگیزه شده است با اینکه افزون مینویسد هرگز بازکردِ بازکردها (تکرارمکررات)نباشد.نویسندگان بزرگی مانند ارجمند کرم-عثمان جمال-رشاد نوری-محمود یسر در آسمان ادب ترکیه درزمان او درخشیدند،باابن باز هیچکدامشان (عزیز) نشدند.عزیز زبان فرسودۀ ادبی را که دست وپا گیر بود کنار گذاشت وزبان سادۀ مردم را برگزید واز سرچشمۀ سرشار ادبیات ملی هم فرغُل (غفلت) نکرد.همین دو نیکویی یزرگ بود که انگیزه شد که در چهار مسابقۀ بزرگ میان ملتها میان 75 کشور گیتی پایۀ نخست را بدست آورد.درین راه آسیب فراوان دید وبارها یه زندان افتاد، با این باز باز هم می نوشت.
آثار
1-پخمه2-مگر تو کشور شما خر نیست3-مرد خورآیی(شرقی)4-ما مردم تقلیدگری هستیم5-پاداش پایا ن سال6-برابر مقررات7- بچه های آخرزمان8-اَلپَر(شارلاتان)9-گروهک کرامت وگروهک سلامت10-دلتان میخواهد میلیونر بشوید11-بیماری پانید(مرض قند)12-مهرورزی آتشین13-غَلغَلِچ [واژۀ غلغلک درست نیست]14-زن وسواسی15-ارزش بزرگواری 16-کلاه دامادی 17-داماد سرخانه 18-بازرس پنهان بن مایه:پخمه-عزیز نسین-رضا همراه-کتابفروشی فروغی-
جوایز
۱۹۵۶، نخل طلا، جایزهٔ مسابقهٔ بین‌المللی طنز در ایتالیا برای داستان حمدی فیل.
۱۹۵۷، نخل طلا، جایزهٔ مسابقهٔ بین‌المللی طنز در ایتالیا برای داستان کیابیای دیگ.
۱۹۶۶، خارپشت طلایی، جایزهٔ مسابقهٔ بین‌المللی طنز در بلغارستان.

پندی به خود

هیچگاه عاقل نشو همیشه دیوانه بمان
دقـّت کن ، بزرگ نشو بچه بمان
دیوانه وار بیاسای و همینطور بمان
در آخرین خرمنِ عشق
فنا شو و گـَرد وار در باد بمان
مرگ باید که در صحنۀ جرم پیدایت کند
هنگام مرگ نیز عاشق بمان

شاد بمان دنیای زیبای من! 

در این دنیا
هیچ کس به من نگفت: بفرما
که به جایی داخل شوم
من اما
تمام درها را با لگد باز کردم
سینه سپر کرده
موانع را از میان برداشتم
آن وقت بود
که خیلی با احتیاط
از من خواستند
که داخل شوم.
تا می توانستم
وظیفه ام را به خوبی انجام دادم
در حالی که سکسه می کردم
خندیدم.
و بعد به همان اندازه
که کسی خسته نمی شود
خسته شدم.
بگذارید درها همین طور باز بمانند
بعد از این
دیگران به داخل می آیند
حالا می روم استراحت کنم
شاد بمان دنیای زیبای من!

بدون اینکه بگوئی نیز می دانم

حس می کنم که خواهی گریخت
ناتوان از التماسم، ناتوان از دویدن
اما صدایت را برایم باقی گذار
میدانم که خواهی گسست
ناتوانم از گرفتن گیسوانت
اما بویت را برایم باقی گذار
درک میکنم که جدا خواهی شد
فتاده تر از آنم که بیفتم
اما رنگت را برایم باقی گذار
احساس می کنم که ناپدید خواهی شد
بزرگترین دردم خواهد شد
اما گرمایت را برایم باقی گذار
تشخیص میدهم که از یاد خواهی برد
درد، اقیانوسی از سرب
اما مزه ات را برایم باقی گذار
در هر حال خواهی رفت
حق ندارم که جلویت را گیرم
اما خودت را برایم باقی گذار

تعظیم به مرگ

نه به خواب
که به رویاهایم سفر میکنم
آنجا هر قدر بخواهم تجربه خواهم کرد
هرچه را که نتوانستم زمان بیداری تجربه کنم
همگی زیبا و جوان بودند
که به دروغ دوستشان داشتم یا دوستم داشتند
آخرین کسانی که خواهم دید آنان خواهند بود
سالهاست که نتوانستم در برابر محبت پایداری کنم
نه به مرگ
که به ابدیت سفر می کنم
آنجا هرقدر که بخواهم استراحت خواهم کرد
به اندازه هیچ وهیچ استراحتی که در زندگی نداشتم
بازهم ، قلمم در دستم
کاغذهایم در مقابلم
سرم در آخرین خوابش فرو خواهد افتاد
سری که در سلامت هیچ خم نکردم

تویی در نبودت

دیگر مثل همیشه تنها نیستم

در این شبِ خاوردور با نبودت هستم
در بینمان بیست وپنج هزار کیلومتر
تو در زمستان و من در تابستانم
تو در یک نیمه دنیا
و من در نیمه دیگر آن
بازهم نبودت دستهایم را رها نمی کند
حتی بیشتر به دلخواهم هستی
هزار بار زیباتر از بودنت
آن عریانیِ شعله گون ات زبانه زبانه
و هنگامی که دستهایت از نهان ترینها می گویند
قبل از گفتن اینکه "دلم نمی آید نامه بنویسم"
از بیست و پنج هزار کیلومتر عشق بازی میکنیم

مدرسه

زندان به من چیزهای زیادی یاد داد

ولی بیش از همه صبر کردن را
هنگام تنهایی پر جمعیت بودن را
در میان جمعیت با خود ماندن را
و پیوسته با خود قهر کردن
و مکرراً آشتی کردن را
بدون احساس سنگینی
تحمل خیانت ها را
در پنج متر، پنج هزار متر قدم زدن
و در تنگنای دیوارها
سیر دنیا را
و بیش از همه
تمام گِرد ها را در دل تیز کردن را
انسان بودن، انسان بودن را



تو نیستی
این باران بیهوده می بارد
ما خیس نخواهیم شد

بیهوده این رودخانه ی بزرگ
موج برمیدارد و می درخشد
ما بر ساحل آن نخواهیم نشست

جاده ها که امتداد می یابند
بیهوده خود را خسته می کنند
ما با هم در آن ها راه نخواهیم رفت

دل تنگی ها،غریبی ها هم بیهوده است
ما از هم خیلی فاصله داریم
نخواهیم گریست

بیهوده تو را دوست دارم
بیهوده زندگی می کنم
این زندگی را قسمت نخواهیم کرد





عزیز نسین از زبان خودش :


پدرم در سیزده‌سالگی از یکی از روستاهای آناتولی به استانبول آمد. مادرم هم وقتی خیلی بچه بود از روستای دیگری در آناتولی به استانبول آمد. آن‌ها مجبور بودند سفر کنند تا یک‌دیگر را در استانبول ببینند و ازدواج کنند تا من بتوانم به دنیا بیایم. حق انتخابی نداشتم، به همین دلیل در زمانی بسیار نامناسب، در کثیف‌ترین روزهای جنگ جهانی اول، سال 1915؛ و در یک جای بسیار بد به نام جزیره‌ی هیبلی، متولد شدم. هیبلی، ییلاق پولدارهای ترکیه در نزدیکی استانبول است و از آن جا که پولدارها نمی‌توانند بدون آدم‌های فقیر زنده بمانند، ما هم در آن جزیره زندگی می‌کردیم.
با این حرف‌ها نمی‌خواهم بگویم که آدم بدبختی بودم. برعکس، خوش‌شانسم که از یک خانواده‌ی ثروتمند، نجیب‌زاده و مشهور نیستم.
نام من «نصرت» بود. نصرت یک واژه‌ی عربی است به معنای «کمک خداوند». این اسم مناسب خانواده‌ی ما بود چون آن‌ها امید دیگری جز خدا نداشتند.
اسپارتاهای قدیمی، بچه‌های ضعیف و لاغرشان را با دست خود می‌کشتند و تنها بچه‌های قوی و سالم را بزرگ می‌کردند. اما برای ما ترک‌ها این فرایند انتخاب به وسیله‌ی طبیعت و جامعه انجام می‌شد. وقتی بگویم که چهار برادرم در کودکی مرده‌اند چون نتوانستند شرایط نامطلوب محیط را تحمل کنند، خواهید فهمید که چه‌قدر کله‌شق بودم که جان سالم به‌در بردم. اما مادرم در 26 سالگی مرد و این دنیای زیبا را برای قوی‌ترها گذاشت.
در کشورهای سرمایه‌داری، شرایط برای تاجرها مناسب است و در کشورهای سوسیالیستی برای نویسنده‌ها. یعنی کسی که عقل معیشت داشته باشد، باید در یک جامعه‌ی سوسیالیستی، نویسنده شود و در یک کشور سرمایه‌داری، تاجر. اما من با وجود این که در ترکیه، یک کشور خورده سرمایه‌دار، زندگی می‌کردم و هیچ کس در خانواده‌ام نمی‌توانست بخواند یا بنویسد، تصمیم گرفتم نویسنده شوم.
پدرم، مانند همه‌ی پدرهای خوب که شیوه‌ی فکر کردن را به فرزند خود یاد می‌دهند، به من توصیه کرد: «این فکر احمقانه‌ی نوشتن را فراموش کن و به فکر یک کار خوب و شرافتمندانه باش که بتوانی با آن زندگی کنی.» اما من حرفش را گوش نکردم.
کله‌شقی من هم‌چنان ادامه داشت. آرزو داشتم نویستده شوم و قلم دست بگیرم، اما به مدرسه‌ای رفتم که تفنگ به دستم دادند.
در سال‌های اول زندگیم نتوانستم کارهایی انجام دهم که دوست داشتم و به کارهایی که می‌کردم علاقه‌مند نبودم. می‌خواستم نویسنده شوم اما سرباز شدم. در آن زمان، تنها مدرسه‌هایی که بچه‌های فقیر و بی‌پول می‌توانستند در آن‌ها مجانی درس بخوانند، مدرسه‌های نظامی بود، بنابراین مجبور شدم وارد یکی از این مدرسه‌ها شوم.
 سال 1933
مانند همیشه دیر رسیدم، این‌بار همه‌ی اسم‌های قشنگ تمام شده بود و هیچ اسم  فامیلی نبود که بتوانم به آن افتخار کنم. مجبور شدم «نسین» را بپزیرم. نسین یعنی «تو چی هستی؟» می‌خواستم هر بار که اسمم را صدا می‌کنند، به این فکر کنم که در واقع چی هستم.
در سال 1937 افسر شدم، ناپلئون شدم. باور نمی‌کنید! تازه من تنها یکی از ناپلئون‌ها بودم. همه‌ی افسرهای جدید فکر می‌کردند ناپلئون هستند و این بیماری در بعضی از آن‌ها علاجی نداشت و تا آخر عمر ادامه پیدا می‌کرد. تعدادی هم بعد از مدتی خوب می‌شدند. «ناپلئونیتیث» یک بیماری مسری و خطرناک است که نشانه‌هایش این‌هاست: بیماران تنها به پیروزی‌های ناپلئون فکر می‌کنند، نه به شکست‌هایش. آن‌ها مقابل نقشه‌ی جهان می‌ایستند و با یک مداد قرمز، همه‌ی دنیا را در پنج دقیقه فتح می‌کنند و بعد غصه می‌خورند که چرا دنیا این‌قدر کوچک است. آن‌ها مثل کسی که تب بالایی دارد، هذیان می‌گویند. خطرات دیگری هم وجود دارد. در مراحل بعدی ممکن است فکر کنند تیمور لنگ، چنگیز خان، آتیلا، هانیبال یا حتا هیتلر هستند.
من، به عنوان یک افسر تازه نفس بیست و دو- سه ساله در مدت کوتاهی با یک مداد قرمز جهان را تسخیر کردم. عقده‌ی ناپلئونی‌ام یک یا دو سال طول کشید. البته در تمام این مدت هم تمایلی به فاشیسم نداشتم.
از بچگی آرزو داشتم نمایشنامه‌نویس شوم. در ارتش، واحدهای پیاده‌نظام، توپخانه و تانک داشتیم اما واحد نمایشنامه‌نویسی وجود نداشت. بنابراین به دنبال راهی برای خارج شدن از آن‌جا بودم و سرانجام در سال 1944 آزاد شدم.
بعضی افسرها حتا بعد از ژنرال شدن هم حسرت نوشتن شعر یا رمان را دارند، البته به‌خاطر خوشایند دیگران نه خودشان. اما اگر یک شاعر پنجاه ساله بخواهد فرمانده‌ی ارتش شود، به‌نظرشان احمقانه و بی‌معنا است.
در دوران سربازیم نوشتن داستان را شروع کردم. در آن زمان، سربازی که برای روزنامه‌ها مطلب می‌نوشت مورد بی‌مهری پیش‌کسوت‌ها قرار می‌گرفت؛ بنابراین با نام خودم نمی‌نوشتم. با نام پدرم، عزیز نسین، کار می‌کردم و به همین دلیل نام اصلی‌ام، نصرت نسین، ناشناخته ماند و فراموش شد.
آن‌ها مرا به عنوان یک نویسنده‌ی جوان می‌شناختند، در حالی که پدرم پیر بود و وقتی برای کاری به یک اداره‌ی دولتی رفته بود و خودش را عزیز نسین معرفی کرده بود، هیچ کس حرفش را باور نمی‌کرد. البته او تا زمان مرگش، هم‌چنان تلاش می‌کرد تا عزیز نسین بودنش را ثابت کند.
سال‌ها بعد که کتاب‌هایم به زبان‌های دیگر ترجمه شدند و می‌خواستم حق تالیفی را که به نام عزیز نسین بود بگیرم، مدت‌ها مبارزه کردم تا ثابت کنم «عزیز نسین» هستم با این که نامم در شناسنامه «نصرت نسین» بود.
این روزها بسیاری از کسانی که ادعا می‌کنند شاعرند، هم‌چنان فکر می‌کنند که آن‌چه می‌گویند شعر است چون ارزش و احترامی برای شعر قایل نیستند. من فکر می‌کنم شاعر بودن هنر بزرگی است چون بسیاری از نویسنده‌هایی که شاعران خوبی نبودند، مجبور شدند نویسنده‌های مشهور و موفقی باشند. این را در مورد خودم نمی‌گویم چون نشان داده‌ام که چه‌طور می‌توان بد شعر گفت. توجه زیادی که به شعرهای من شده به دلیل زیبایی آن‌ها نیست، به علت نام زنی است که در پایان آن‌ها می‌آید. شعرهایم را با نام مستعار یک زن منتشر کرده‌ام، اسمی که نامه‌های عاشقانه‌ی زیادی خطاب به او نوشته شده بود.
از بچگی آرزو داشتم مطالبی بنویسم که اشک مردم را درآورد. داستانی را با همین هدف نوشتم و برای مجله‌ای فرستادم. سردبیر مجله آن را درست نفهمید و به جای گریه کردن، بلند بلند خندید، البته بعد از آن همه خندیدن، مجبور شد اشک‌هایش را پاک کند و بگوید: «عالی است. باز هم از این داستان‌ها برای ما بنویس.»
همین روند در نوشتنم ادامه پیدا کرد. خوانندگان کارهایم به بیش‌تر چیزهایی که برای گریاندن آن‌ها نوشته بودم، می‌خندیدند. حتا بعد از آن که به عنوان یک طنز نویس شناخته شدم، نمی‌دانستم طنز یعنی چه. حتا نمی‌توانم بگویم که الان می‌دانم. نوشتن طنز را با انجام دادنش یاد گرفتم. اغلب طوری از من می‌پرسند طنز چیست، انگار یک نسخه یا فرمول است، چیزی که من می‌دانم این است که طنز یک موضوع جدی است.
در سال 1945، حکومت، هزاران واپس‌گرا را تحریک کرد تا روزنامه‌ی «تان» را نابود کنند. من هم آن‌جا کار می‌کردم و بعد از آن بی‌کار ماندم. آن‌ها هیچ نوشته‌ای را با نام من نمی‌پذیرفتند، بنابراین با بیش از دویست نام مختلف برای روزنامه‌ها مطلب می‌نوشتم، از سرمقاله و لطیفه گرفته تا گزارش و مصاحبه و داستان‌ها و رمان‌های پلیسی. به محض این که صاحب آن روزنامه متوجه می‌شد نام مستعار مربوط به من است، نام دیگری اختراع می‌کردم.
این اسم‌های من‌درآوردی، مساله‌های زیادی را به هم‌راه داشت. به عنوان نمونه، با ترکیب نام‌های دختر و پسرم، نام «رویا آتش» را انتخاب کردم و کتابی برای بچه‌ها نوشتم. حکومت این را نمی‌دانست و به همین دلیل در همه‌ی مدرسه‌های ابتدایی از آن استفاده می‌کرد. نام «رویا آتش» به عنوان یک نویسنده‌ی زن در کتاب‌نامه‌ی نویسندگان زن ترک منتشر شد.
داستان دیگری را با یک اسم مستعار فرانسوی در مجله‌ای چاپ کردم که در گزیده‌های طنز جهان به عنوان یک طنز فرانسوی مطرح شد.
داستانی هم بود با یک اسم ساختگی چینی که بعدها در مجله‌ی دیگری به عنوان برگردانی از زبان چینی منتشر شد.
در مدتی که نمی‌توانستم بنویسم، کارهای زیادی را تجربه کردم مانند بقالی، فروشندگی، حسابداری، روزنامه‌فروشی و عکاسی، البته هیچ‌کدام را به خوبی انجام ندادم.
در مجموع، پنج سال و نیم به‌خاطر نوشته‌هایم زندانی شدم. شش ماه آن به درخواست فاروق، پادشاه مصر و رضاشاه ایرانی بود. آن‌ها ادعا کردند من در مقاله‌هایم به آنان توهین کرده‌ام و از طریق سفیرانشان در آنکارا، مرا به دادگاه کشاندند و به شش ماه زندان محکوم کردند.
چهار فرزند دارم، دوتا از همسر اولم و دوتا از همسر دومم.
در سال 1946 برای نخستین بار دستگیر شدم، شش روز تمام پلیس از من می‌پرسید: «نویسنده‌ی واقعی مقاله‌هایی که با نام تو منتشر شده، کیست؟»
آن‌ها باور نمی‌کردند که خودم مقاله‌ها را نوشته‌ام.
حدود دو سال بعد ماجرا برعکس شد. این‌بار پلیس ادعا می‌کرد مقاله‌هایی با نام‌های دیگر نوشته‌ام. بار اول، سعی می‌کردم ثابت کنم که نوشته‌ها کار من بوده و بار دوم می‌خواستم نشان بدهم که به من مربوط نمی‌شود. اما یک شاهد خبره پیدا شد و شهادت داد که من مقاله‌ای با نام دیگر نوشته‌ام و به همین دلیل شش ماه به‌خاطر مقاله‌ای که ننوشته بودم، زندانی شدم. در روز ازدواج با همسر اولم، در حالی که گروه ارکستر یک آهنگ تانگو می‌نواخت، زیر شمشیرهای افسرانی که دوستانم بودند راه می‌رفتیم. اما حلقه‌ی ازدواج دومم را از پشت میله‌های زندان به همسرم دادم. می‌بینید که شروع درخشانی نبوده است.
در سال 1956 در مسابقه‌ی جهانی طنز اول شدم و نخل طلا گرفتم. روزنامه‌ها و مجله‌هایی که پیش از آن، نوشته‌هایم را چاپ نمی‌کردند، حالا برای آن‌ها سرودست می‌شکستند اما این شرایط خیلی ادامه پیدا نکرد.
بار دیگر چاپ نوشته‌هایم در روزنامه‌ها ممنوع شد و در سال 1957 مجبور شدم نخل طلای دیگری ببرم تا دوباره نامم در روزنامه‌ها و مجله‌ها دیده شود. در 1966، مسابقه‌ی جهانی طنز در بلغارستان برگزار شد و به عنوان نفر اول، خارپشت طلایی گرفتم.
بعد از انقلاب 27 مه‌ی 1960 در ترکیه؛ با کمال میل یکی از نخل‌های طلای‌ام را به خزانه‌ی دولت بخشیدم. چند ماه بعد از این ماجرا، مرا به زندان انداختند. خارپشت طلایی و نخل طلایی دوم را برای روزهای خوش آینده نگه داشتم و با خود گفتم بی‌تردید به‌درد خواهند خورد.
مردم تعجب می‌کنند که تا الان بیش از دو هزار داستان نوشته‌ام. اما این تعجب ندارد. اگر خانواده‌ام به جای ده نفر بیست نفر بودند، مجبور می‌شدم بیش از چهار هزار داستان بنویسم. پنجاه و سه ساله‌ام، پنجاه و سه کتاب نوشته‌ام، چهار هزار لیره بدهی، چها ر فرزند و یک نوه دارم. تنها زندگی می‌کنم. مقاله‌هایم به بیست و سه زبان و کتاب‌هایم به هفده زبان چاپ شده‌اند. نمایشنامه‌هایم در هفت کشور اجرا شده‌اند.
تنها دو چیز را می‌توانم از دیگران پنهان کنم: خستگی‌ام را و سنم را. به جز این دو همه چیز در زندگیم شفاف و آشکار بوده است. می‌گویند جوان‌تر از سنم نشان می‌دهم. شاید به این دلیل است که آن‌قدر کار دارم که وقت نکرده‌ام پیر شوم.
هیچ وقت به خودم نگفته‌ام: «اگر دوباره به دنیا می‌آمدم، همین کارها را دوباره انجام می‌دادم.» در این صورت دلم می‌خواهد بیش‌تر از بار اول کار کنم، خیلی خیلی بیش‌تر و خیلی خیلی بهتر.
اگر در تاریخ بشر تنها یک نفر جاودان باشد، به دنبال او می‌گردم تا راهنماییم کند چه‌طور جاودان بمانم. افسوس که در حال حاضر الگویی ندارم. تقصیر من نیست، مجبورم مانند همه بمیرم. اما از این بابت عصبانیم، چون به انسان‌ها و انسانیت عشق می‌ورزم.

نوشته‌ی : عزیز نسین- سال 1968

دانلود کتاب مهندسی کنترل مدرن اوگاتا ویرایش پنجم

دانلود کتاب مهندسی کنترل مدرن اوگاتا ویرایش پنجم

کتاب سیستم های کنترل مدرن اوگاتا از منابع ورفرنس های اصلی درس سیستم های کنترل در دانشگاهها میباشد که جدیدترین ویرایش ان در 905 صفحه یعنی ویرایش پنجم در این پست بری دانلود تقدیم حضور شما میگردد.

Modern Control Engineering 5th Edition Katsuhiko Ogata free download

فهرست فصول دهگانه ویرایش پنجم کتاب مهندسی کنترل مدرن اوگاتا به شرح زیر میباشد:

فصل اول : مقدمه ای بر سیستم های کنترل

فصل دوم : مدلسازی ریاضی برای سیستم های کنترل

فصل سوم : مدلسازی ریاضی برای سیستم های مکانیکی و سیستم های الکتریکی

فصل چهارم : مدلسازی ریاضی برای سیستم های سیالاتی و سیستم های حرارتی

فصل پنجم : انالیز سیستم های گذرا و پایدار

فصل ششم : انالیز سیستم های کنترل و طراحی به روش راث - لوکاس

فصل هفتم : انالیز سیستم های کنترل و طراحی به کمک روش پاسخ فرکانسی

فصل هشتم : کنترلرهای PID و کنترلرهای PID اصلاح شده

فصل نهم : انالیز سیستم های کنترل در فضای پایدار

فصل دهم : طراحی سیستم های کنترل در فضای پایدار

همچنین کتاب سیستم های کنترل مدرن اوگاتا ویرایش 5 شامل سه ضمیمه نیز میباشد.

برای دانلود کتاب مهندسی کنترل مدرن اوگاتا ویرایش پنجم به لینک زیر مراجعه فرمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.spowpowerplant.blogfa.com

دانلود حل المسائل کتاب مهندسی کنترل مدرن اوگاتا ویرایش چهارم

دانلود حل المسائل کتاب مهندسی کنترل مدرن اوگاتا ویرایش چهارم

Solution manual Modern Control Engineering Ogata 4th free download

کتاب سیستم های کنترل مدرن اوگاتا اصلی ترین مرجع دانشگاهی درس کنترل مدرن میباشد که دراکثر دانشگاههای فنی کشورما نیز تدریس میگردد.

در این پست حل المسائل ویرایش چهارم کتاب مهندسی کنترل مدرن اوگاتا را برای دانلود تقدیم حضور شما میکنیم.

چندصفحه اول کتاب که حاوی توضیحات در مورد کتاب است غیر انگلیسی میباشد ولی متن حل مسائل کنترل مدرن اوگاتا به زبان انگلیسی هست!

برای دانلود حل المسائل کتاب مهندسی کنترل مدرن اوگاتا ویرایش چهارم به لینک زیر مراجعه فرمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.spowpowerplant.blogfa.com

لحیم کاری سخت و نرم

لحیم کاری سخت و نرم

Brazing & Soldering

تعریف فرایند

لحیم کاری سخت و لحیم کاری نرم با اتصال فلزات و آلیاژها با استفاده از فلزات پركننده ای که نقطه ذوب آنها پائین تر از فلزات پایه می باشد، انجام مي گيرد.

تفاوتهای بین لحیم کاری(سخت و نرم) و جوشکاری به صورت زیر می باشد:
  در لحیم کاری(نرم يا سخت) سطوح قطعات فقط تا دمای کار فلز اتصال دهنده گرم شده اند ولي در جوشکاری سطوح ذوب مي شوند به عبارت ديگر در فرايند لحيم كاري فلز پايه ذوب نمي شود ولي در جوشكاري فلز پايه ذوب مي گردد.

کاربرد لحیم کاری (سخت و نرم)

1- آب بندی کردن قطعات
2- ایجاد اتصال بین فلزات همجنس و غیر همجنس
3- روکش کاری کردن

تعریف فرایند لحیم کاری سخت و نرم

در لحیم کاری سخت یک فلز پرکننده با نقطه ذوبي بالاتر از  °C 450 كه كمتر از نقطه ذوب فلز پايه در محل اتصال است، ذوب مي گردد. در فرایند لحیم کاری نرم فلز پرکننده دمای ذوبش کمتر از °C 450 می باشد. در هر دو فرایند فلز پرکننده به داخل سطوح مماس و نزدیک به اتصال کشیده می شوند و این فواصل را پر می کنند. این کار به کمک خاصیت موئینگی انجام می شود. موقعی که فلز پرکننده سرد شده و منجمد می شود، فلزات پایه به هم متصل می شوند.

برای دانلود جزوه اموزشی جوش واتصالات به روش لحیم کاری -لحیم کاری سخت و نرم- در 130 صفحه به لینک زیر مراجعه فرمایید:

دانلود کنید.

پسورد : www.mechanicspa.mihanblog.com

نظریه اشوب Chaos Theory

مروری بر نظریه آشوب و زمینه آن

سرنوشت اینگونه به در می کوبد...
 
پدیده کامپتون

یکی از بهترین آزمایشاتی که به وسیله آن می توان خاصیت ذره ای نور را مشاهده کرد و دریافت، اثر کامپتون است. این پدیده را که نمی توان آنرا در پرتو فیزیک کلاسیک  توجیه کرد آرتور هالی کامپتون در سال 1922 کشف کرده است. وی  طی آزمایشی نشان داد که با تابیدن نور با بسامد (رنگ) مشخص بر سطح فلزی براق، الکترون ها و فوتون ها به صورت ذره ای با یکدیگر برخورد می کنند.

 با ابعادی ریزتر به این اثر نگاه می کنیم: در هنگام تابش یک فوتون به الکترون آزادی که در سطح فلز قرار دارد برخورد می کند و بخشی از انرژی خود را به الکترون می دهد که طی این برخورد ذره را از مسیر خویش منحرف کرده و به آن انرژی منتقل می کند (شکل 1):

متن کامل تحقیق را از لینک پایین دریافت نمایید:

دانلود کنید.

برقگیر

برقگیر

حفاظت سیستم در برابر TOVها توسط رله ها و قطع کلیدهای قدرت و … انجام می شود، ولی حفاظت سیستم در برابر امواج ضربه ای عموماً توسط وسائل زیر انجام می شود:
1- جرقه گیرها (SPARK – GAPS)
2-برقگیرها (LIGHTNING/ SURGE ARRESTERS)

که خود به سه نوع زیر تقسیم می شوند:

الف) برقگیرها مرسوم یا برقگیرهای با مقاومت غیرخطی و فواصل هوایی
(NON – LINEAR RESISTOR TYPE ARRESTERS WITH SPARK – GAPS/ CONVERNTIONAL ARRESTER)
ب)برقگیر با مقاومت غیرخطی و فاصله هوایی مجهز به گویل مغناطیسی خاموش کننده جرقه
(MAGNETICALLY BLOWN OUT SPARK GAPS & SILICON CARBIDE RESISTOR)
ج)برقگیرهای اکسید فلزی یا Zno بدون فواصل هوایی
(NON- LINEAR  METAL OXIDE RESISTOR TYPE ARRESTERS WITHOUT SPARK- GAPS/ ARRESTERS/ Zno ARRESTERS/ MO – ARRESTERS

جرقه گیرها (SPARK – GAPS):

ساده  ترین و ارزانترین راه برای حفاظت عایقی در برابر اضافه ولتاژهای ضربه ای استفاده از فواصل هوایی می  باشد. بدلیل معایب زیر، امروزه از این وسایل بعنوان حافظ اصلی در برابر امواج ضربه استفاده نمی شود.
الف- در صورت عملکرد این وسائل، شبکه با افت شدید ولتاژ روبرو می شود. حتی با سپری شدن ولتاژ ضربه، جرقه بدلیل حضور ولتاژ همچنان پایدار باقی می ماند و ناگزیر جهت قطع جریان تعقیبی (FOLLOW CURRENT) می بایستی کلیدهای قدرت عمل کنند. این مسئله علاوه برا اینکه باعث عدم تداوم بار (هر چند کوتاه مدت) می شود، شبکه و تجهیزات آن را در معرض تنشهای مکانیکی و حرارتی ناشی از جریان اتصال کوتاه قرار می دهد.

متن کامل مقاله اموزشی برقگیرها را از لینک زیر دریافت نمایید:

دانلود کنید.