نیروگاه ابی - انرژی ابی

نیروگاههای ابی وتولید توان به کمک انرژی اب Hydro power

کشورما ایران به دلیل شرایط خاص اقلیمی وکم ابی مزمن در تقریبا سرتاسر ان یکی از کشورهای پیشگام در امر سدسازی! میباشد(دراین پست به تاثیرات زیست محیطی این تیپ نیروگاهها که بزرگترین چالش وجودی انها میباشد نمیپردازیم وان را به وقت دیگری موکول میکنیم)

علیرغم تلاش گسترده برای مهار اب های سطحی درکشور قابلیت تولید بهینه ای درزمینه انرژی ابی حاصل نمیشود ومهمترین دلیل ان تغییرات مداوم جوی وکم بودن سطح اب درپشت سدها میباشد که خود نیاز به بررسی وگفتگویی مفصل دارد.

دراین پست برای اشنایی واستفاده همراهان عزیز جزوه اشنایی با انرژی ابی ونیروگاههای ابی وانواع تجهیزات به کاررفته درنیروگاههای ابی را اماده کرده ایم که امید است با توجه به محدودیت منابع فارسی دردسترس برای دوستان علاقه مند مفید واقع گردد.

خلاصه ای از مطالبی که درجزوه ذکرشده پیش رو دارید درادامه مطلب امده است

برای دانلود جزوه انرژی ابی واشنایی با نیروگاههای ابی به لینک زیر مراجعه فرمایید:

پتانسيل های برق آبی رودخانه های ايران

مقدمه

ظرفيت بالقوه و عملي تولي انرژي برق آبي در كشور 50 ميليارد كيلووات ساعت در سال است كه مي تواند 60 درصد از برق مورد نياز فعلي كشور را تامين كند. براساس مطالعات انجام شده حوضه آبريز كارون با 30 ميليارد كيلووات ساعت در سال حوضه آبريز با 9 ميليارد كيلووات ساعت در سال و حوضه آبريز كرخه با 6 ميليارد كيلووات ساعت در سال بيشترين امكانات توليد برق آبي را دارا مي باشند و 5 ميليارد كيلووات ساعت بازماندة آن مربوط به ساير حوضه ها است. بدين ترتيب روشن مي گردد كه سرمايه گذاري بر روي طرح هاي برق آبي و استفاده از اين پتانسيل بالقوه از جمله ضرورياتي است كه با توجه به زمان بهره برداري رسيدن اين طرح ها لازم است تا هر چه سريعتر اقدام هاي عملي انجام شود.

منحنی دبی حجمی آب

يكي از مسائل بسيار مهم در احداث هر نيروگاهي ميزان دبي حجمي آب ورودي در زمانهاي مختلف از سال مي باشد. با توجه به منحني دبي حجمي ساليانه آب مي توان موارد زير را تخمين زد:

انتخاب مكان مناسب برای نيروگاههای آبی

يك نيروگاه برق آبي قسمت كوچكي از كل تجهيزات نصب شده بر روي يك رودخانه مي باشد به همين خاطر در انتخاب مكان يك نيروگاه آبي مساول مهم مختلفي وجود دارند كه مهمترين آنها عبارتند از:

دسته بندی نيروگاه های آبی

 نيروگاه هاي آبي با توجه به عوامل مختلفي دسته بندي مي شوند. اين عوامل عبارتند از:

1.    دسته بندي بر اساس دبي آب رودخانه
نيروگاه هاي آبي را مي توان با توجه به مقدار دبي آب در دسترس به انواع زير تقسيم نمود:

توربين های آبی

مقدمه

توربين هاي آبي وظيفه تبديل انرژي موجود در آب را به انرژي مكانيكي ( براي به چرخش درآوردن محور توربين) دارند. اين توربين ها داراي بازده بسيار بالا (بالاتر از 90% در بار كامل) وساختمان ساده اي هستند و به راحتي قابل كنترل مي باشند و در زمان بسيار كوتاهي راه اندازي مي گردند. اين توربين ها تاMhp 1 و در محدوده سرعت هاي rpm 100 (براي توربين هاي بزرگ) تاrpm  1000 (براي توربين هاي كوچك ) ساخته مي شوند.

توربين هاي آبي به دو نوع توربين هاي عكس العملي و ضربه اي تقسيم مي شوند.
همچون توربين هاي به كار رفته در نيروگاه هاي بخاري و گازي، پره هاي متحرك توربين هاي عكس العملي در نيروگاه هاي آبي به گونه اي هستند كه سرعت و فشار آب در برخورد با آنها كم مي شود. توربين هاي فرانسيس و پروانه اياز نوع توربين عكس العملي مي باشند. توربين هاي فرانسيس براي ارتفاع ريزش آب متوسط و دبي آب جاري متوسط به كار مي روند؛ ولي توربين هاي پروانه اي (ملخي) براي ارتفاع ريزش آب كم و دبي آب زياد مورد استفاده قرار مي گيرند. توربين هاي كاپلان نوع خاصي از توربين هاي پروانه اي هستند كه داراي پره هاي قابل تنظيم مي باشند.
اما توربين هاي ضربه اي داراي پره هاي متحركي هستند كه سرعت آب در برخورد با آنها كم مي شود، ولي فشار آب، ثابت مي ماند. توربين هاي پلتون داراي اين نوع پره ها هستند كه براي نيروگاه هاي با ارتفاع ريزش آب زياد و دبي آب جاري كم به كار مي روند.

طرح كلی يك نيروگاه آبی

در شكل(13) شماي كلي از يك نيروگاه برق آبي با تجهيزات عمراني، مكانيكي و برقي نشان داده شده است. همانگونه كه از روي شكل هم مشخص است، آب جمع شده در پشت سد، وارد كانال ها و مجاري عبور آب توربين مي شود. قبل از ورود آب به اين كانال ها بايد تمام مواد زائد و شناور موجود در آب در ابتداي كانال گرفته شود.

پديده كاويتاسيون در نيروگاه های آبی

1.    مراحل ايجاد كاويتاسيون
در حين عبور آب از لوله هدايت آب (محفظه حلزوني شكل)، اطراف پره هاي هادي و دريچه ها، و همچنين خود توربين ها و لوله تخليه آب، ممكن است پديده اي رخ دهد كه به كاويتاسيون موسوم است، و چگونگي به وقوع پيوستن و كنترل آن به سادگي قابل درك نمي باشد.

داده های بهره برداری

از مهمترین داده های مورد نیاز بهره برداری در انتخاب توربین می توان به موارد زیر اشاره نمود:

1) ارتفاع آب پشت سد (منحنی آب پشت سد از مطالعات برنامه ریزی بدست می آید)؛
2) ارتفاع سطح پایین دست آب ( این ارتفاع از منحنی سطح پایین دست آب به دست می آید) ؛

انتخاب توربین

مراحل انتخاب توربین به صورت زیر می باشد :

1) ارتفاع خالص ریزش آب و خروجی مورد نظر را انتخاب کنید.
2) نوع توربین را تعیین نمایید.
3) با توجه به ظرفیت K به دست آمده از جدول (7) سرعت مخصوص وابسته به بند اول و دوم را به صورت زیر محاسبه کنید:

دانلود جزوه نیروگاههای ابی

دانلود کنید.

پسورد : www.mechanicspa.mihanblog.com

انرژی ابی

انرژی آبی

زمانیکه در کوهها و تپّه ها باران می بارد ، آب حاصل از آن بصورت نهر و رودخانه جاری شده و به دریا می ریزد. از آب جاری و ریزشی می توان به نحو احسن استفاده نمود. همانطوریکه قبلاً گفته شد ، انرژی عبارت است از «توانایی انجام کار». بنابراین می توان از آب جاری ، که حاوی انرژی جنبشی است ، برای تولید برق استفاده کرد.

در گذشته برای خرد کردن گندم و ذرت در آسیابها، از آب جاری برای چرخاندن چرخهای چوبی آسیاب استفاده می کردند. این نوع آسیاب را آسیاب آبی یا آسیاب غلات می گفتند.
در سال 1086 ، کتاب چند جلدی Domesday نوشته شد. در این کتاب فهرست کلیه املاک ، خانه ها ، فروشگاهها و سایر موارد در انگلستان ارائه شده است. در این کتاب فهرست 5624 آسیاب آبی واقع در جنوب رودخانه ترنت (Trent) در انگلستان درج شده است. به عبارت دیگر به ازای هر 400 نفر یک آسیاب وجود داشت.
گردش چرخهای آسیاب آبی یا از طریق آبهای ریزشی (ریزش آب از بالا برروی چرخ) و یا آبهای جاری (رودخانه) صورت می گیرد (این نوع آسیابها در تصویر نشان داده شده اند). امروزه از آب جاری نیزمی توان برای تولید برق استفاده نمود. هیدرو به معنی آب است. بدین ترتیب هیدرو – الکتریک یعنی تولید برق از طریق انرژی آب .

استفاده از انرژی جنبشی آب جاری جهت تولید برق را نیروی هیدروالکتریک گویند. با ایجاد سد میتوان جریان رودخانه را متوقف نمود. همانطوریکه در تصویر مربوط به سد شاستا (Shasta) در شمال کالیفرنیا ملاحضه می فرمائید ، با ایجاد سد، مخزنی از آب تشکیل می شود. اما سدهای احداثی برروی رودخانه های بزرگتر باعث تشکیل مخزن نمی شود. جهت تولید برق در یک نیروگاه هیدروالکتریکی ، آب رودخانه به داخل آن هدایت می شود. در تصویر ، سد دالاس را مشاهده می کنید که برروی رودخانه کلمبیا، در طول مرز بین ایالت اورگون و واشنگتن ، احداث شده است.
نیروگاههای آبی بزرگترین تولید کنندگان برق در ایالات متحده هستند. این نیروگاهها 10 درصد از کل برق مصرفی این کشور را تأمین می کنند. ساخت نیروگاههای از این نوع در ایالتهای که دارای کوهستانهای مرتفع و رودخانه های زیادی هستند ، می تواند منجر به افزایش تولید برق شود. به عنوان مثال، در حدود 15 درصد از کل برق تولیدی ایالت کالیفرنیا از نیروگاههای هیدروالکتریک تأمین می شود. اما بیشترین تولید برق آبی مربوط به ایالت واشنگتن است. 3 سد از 6 سد اصلی که برروی رودخانه کلمبیا احداث شده اند عبارتند از گراند کولی (Grand coulee) ، چیف جوزف (Chief joseph) و جان دی (John Day) . حدود 87 درصد از کل برق تولیدی ایالت واشنگتن از نیروگاههای هیدروالکتریک تأمین می شود. مقداری از برق تولیدی این نیروگاهها به ایالتهای دیگر نیز ارسال می شود.

نحوه کار یک سد آبی

آب پشت سد بعداز عبور از یک مدخل وارد لوله ای بنام آبگیر (دریچه مخصوص تنظیم جریان آب) می شود. آب به تیغه های توربین فشار آورده و باعث حرکت آنها می گردد. توربین یک نیروگاه آبی مانند توربین یک نیروگاه معمولی عمل می کند، با فرق اینکه در اینجا از آب بجای بخار برای چرخاندن توربین استفاده می شود. گردش توربین باعث چرخش ژنراتور و درنتیجه تولید برق می گردد. سپس برق تولیدی از طریق خطوط انتقال به خانه ، مدرسه ، کارخانه و مراکز تجاری ارسال می شود.

امروزه نیروگاههای آبی در نواحی کوهستانی ایالتهای مختلف آمریکا ، که در آنجا دریاچه و رودخانه های طویل وجود دارد ، ساخته می شوند.

تبدیل انرژی با استفاده از آب

شاید قدیمی‌ترین شکل تبدیل انرژی استفاده از نیروی آب است. دریک نیروگاه برق-آبی انرژی با هزینه رایگان فراهم می‌‌شود. این چهره جذاب همواره تاحدی توسط هزینه کلی بسیار بالای ساختار خنثی شده است, خصوصا از منظر کارهای مهندسی عمران. بهرحال امروزه هزینه کلی به ازای کیلووات نیروگاههای برق-آبی با نوع بخاری نیروگاه‌ها در مقایسه است. متاسفانه, شرایط جغرافیایی لازم برای تولید آبی بطور عادی یافت نمی‌شوند. در بیشتر کشورهای توسعه یافته منابع برق-آبی در دوردست استفاده می‌‌شوند.
یک راه حل برای استفاده مرسوم از انرژی آب , ذخیره پمپی است, که آب را قادر می‌‌سازد تا دروضعیتی که متمایل به طرحهای مرسوم نخواهد بود , استفاده بشود. بهره برداری از انرژی درجریانهای جذرومد در کانالها مدتها موضوع بحث و تفکر بوده است. مشکلات فنی و اقتصادی خیلی عظیم هستند و تعداد کمی محل وجود دارد که طرح در آنها عملی باشد. یک تأسیسات که از جریان جذرومد استفاده می‌کند در دهانه رود لارنس در شمال فرانسه که رنج ارتفاع جذرومد 2/9 متر است و جریان جذرومد 18000مترمکعب بر ثانیه تخمین زده می‌‌شود, قرار دارد.
قبل از بحث در مورد انواع توربینها , یک توضیح خلاصه بر روشهای کلی عملکرد نیروگاههای برق-آبی داده خواهد شد. اختلاف عمودی بین مخزن بالایی و تراز توربینها باعنوان هد (head یا دهانه) شناخته می‌شود. آب ریزان از میان این دهانه انرژی جنبشی که پس از آن به تیغه‌های توربین می‌‌رسد را ایجاد و تقویت می‌‌کند.
انواع تأسیسات
در زیر 3 نوع اصلی از تأسیسات آورده شده است:
1- دهانه بلند یا ذخیره بلند - منطقه ذخیره سازی یا منبع بصورت نرمال در بالای 400 h میریزد.
2- دهانه متوسط یا حوضچه‌ای - ذخیره در 200-400 h میریزد.
3- حرکت رودخانه‌ای (Run of River) - مخزن در کمتر از 2 h میریزد ارتفاع دهانه آن بین 3 تا 15 متر است. یک دیاگرم برای نوع سوم در شکل 3-2 نشان داده شده است.
در ارتباط و هماهنگی با این ارتفاعات و دهانه مختلف که در بالا آورده شد , توربینها از انواع خاصی از توربین هستند. آنها بصورت زیر هستند:
1- پیلتون. این برای دهانه‌های بین 1840 - 184 متر استفاده می‌‌شود و شامل یک سطل چرخ رتور با نازل جریان تعدیل پذیراست.
2- فرانسیس. که برای دهانه‌های بین 490- 37 متر استفاده می‌‌شود و از انواع جریان مخلوط است.
3- کاپلن. که برای نیروگاههای جریان-رودخانه‌ای و حوضچه‌ای با دهانه‌های بالای 61 متر استفاده می‌‌شود. این نوع این نوع یک روتور محور- جریانی با گام تیغه‌های متغیر (تیغه‌های گام - متغیر) است.
هنگامیکه کارآیی به دهانه آب که دائما در نوسان است بستگی دارد, اغلب آب مصرفی در مترهای مکعب به ازای کیلووات ساعت استفاده می‌‌شود و به دهانه آب ارتباط دارد. کارخانه برق-آبی توانایی شروع سریع را دارد و در زمان تعطیلی متضرر نمی‌شود. بناراین آن مزیتهای بزرگی دراد برای تولید در برخورد با پیک بارها در کمترین هزینه, در عطف با نیروگاه حرارتی یا گرمایی. با استفاده از کنترل ازراه دور جایگاههای آبی, زمان مورد نیلز از زمان راهنمایی و هدایت برای راه اندازی تا رسیدن به یک اتصال واقعی به شبکه قدرت می‌تواند تا کمتر از 2 دقیقه کوتاه شود.